.webp)
Kamu kurum ve kuruluşlarının tamamında 4D statüsünde, yani sürekli işçi kadrosunda görev yapan personelin en çok merak ettiği konulardan biri, kendi isteğiyle istifa etmesi durumunda eski görevine dönüp dönemeyeceği. Bu soru yalnızca Sağlık Bakanlığı'nı değil, tüm kamu kurumlarında çalışan sürekli işçileri yakından ilgilendiriyor. İşçi ile memur arasındaki mevzuat farklılıkları, bu konuda sıkça kafa karışıklığına yol açıyor.
İSTİFA EDEN 4D İŞÇİNİN GERİ DÖNÜŞ HAKKI YOKTUR
En baştan netleştirelim: 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olan 4D'li sürekli işçi, kendi isteğiyle istifa ettiğinde eski işine geri dönüş hakkına sahip değildir. İstifa, iş sözleşmesini işçinin tek taraflı olarak feshetmesidir ve bu işlem geri alınamaz niteliktedir. Bu kural, Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, belediyeler ve diğer tüm kamu kurumları için aynı şekilde geçerlidir.
MEMURLA İŞÇİ ARASINDAKİ TEMEL FARK
Bu noktada en kritik ayrım, tabi olunan kanunlardan kaynaklanmaktadır. Kamu personel sistemi, memurlar ve işçiler için farklı mevzuatlar öngörmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memurlar için istifa sonrası geri dönüş imkanı tanınmıştır. 657 sayılı Kanun'un 92. maddesinde, istifa eden memurun belirli şartlarla, iki defaya mahsus olmak üzere görevine dönebilmesine ilişkin düzenleme bulunur. Bu hak, memurlara özgü bir ayrıcalıktır. Bu düzenlemeye göre memur, istifa ettiği tarihten itibaren bir ay içinde başvurması ve amirinin uygun görmesi halinde eski görevine dönebilir. Bu hak, memurun kariyeri boyunca iki defa kullanılabiliyor.
4D işçiler ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabidir. İş Kanunu'nda istifa eden işçiye eski işine dönme hakkı tanıyan bir düzenleme yer almamaktadır. Bu nedenle, memurlar için tanınan bu hak, işçiler için geçerli değildir. Bu durum, hangi kamu kurumunda çalışırsa çalışsın tüm 4D işçiler için istisnasız geçerlidir.
MEVZUATTAKİ HUKUKİ DAYANAKLAR
Konunun hukuki dayanaklarını şu şekilde sıralayabiliriz:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi, işçinin haklı nedenle fesih hakkını düzenlerken, istifa yani işçinin kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde herhangi bir geri dönüş hakkı öngörmemiştir. Kanun koyucu, iş sözleşmesinin işçi tarafından feshedilmesini kesin sonuç doğuran bir işlem olarak kabul etmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 92. maddesi ise memurlara tanınan bu hakkı açıkça düzenlemiştir. Madde metninde, "Memurlardan istifa edenler, istifa tarihinden itibaren bir ay içinde müracaat ettikleri takdirde, eski görevlerine dönebilirler" ifadesi yer alır. Ancak bu madde, açıkça memurları kapsamakta olup işçileri kapsamamaktadır.
Kamu kurumlarındaki 4D işçilerin özlük haklarına ilişkin düzenlemeler ise Devlet Personel Başkanlığı tarafından çıkarılan genelgeler ve Kamu Personel Danışma Kurulu kararları ile şekillenmektedir. Bu düzenlemelerde de istifa eden işçinin geri dönüşüne ilişkin herhangi bir hak tanınmamıştır.
İSTİFA EDEN İŞÇİNİN DURUMU NE OLUR?
İstifa eden 4D işçi açısından süreç şu şekilde işler:
İş sözleşmesi sona erer. İşçi, iş akdini kendi isteğiyle feshettiği için kurumla olan bağı tümüyle kesilir. Personel dosyası kapatılır ve sicil dosyası arşivlenir. SGK kaydı işten çıkış nedeniyle sonlandırılır ve işçi, sağlık, emeklilik gibi sosyal güvenlik haklarını kaybeder. İşçi, bir başka işte çalışmadığı sürece sağlık hizmetlerinden yararlanamaz hale gelir.
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. İş Kanunu'nun 14. maddesine göre, kıdem tazminatına hak kazanabilmek için iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi veya işçinin haklı nedenle feshi ya da emeklilik, askerlik, evlilik gibi özel durumların varlığı gerekmektedir. Kendi isteğiyle istifa eden işçi bu şartları sağlamadığı için kıdem tazminatı alamaz.
Daha önce kamu kurumunda geçen çalışma süresi, sicil notları veya kıdem, yeni bir atama başvurusunda herhangi bir ayrıcalık sağlamaz. Kamu hizmeti olarak değerlendirilse bile, bu durum işçiye öncelik hakkı veya ek puan avantajı getirmez.
Eski kurumuna yeniden başvursa bile bu, sıfırdan yapılan yeni bir işe başvuru olarak değerlendirilir. İşçi, tüm atama şartlarını yeniden karşılamak zorundadır.
TEKRAR KAMUDA ÇALIŞMAK İSTEYENLER NE YAPMALI?
İstifa eden 4D işçi, Sağlık Bakanlığı veya başka bir kamu kurumunda tekrar çalışmak istiyorsa, sıfırdan başvuru sürecini tamamlamak zorundadır.
Öncelikle KPSS'ye girerek yeterli puanı alması gerekir. Kamu kurumlarındaki işçi alımlarının büyük çoğunluğu KPSS puanı esas alınarak yapılmaktadır. Daha sonra açılan kadrolara başvuruda bulunması şarttır. Her kurumun ihtiyacı doğrultusunda ilan edilen kadrolara, başvuru süresi içinde müracaat edilmelidir.
Mülakat, sözlü sınav veya diğer atama kriterlerini yeniden karşılaması gerekir. Kamu kurumları, işçi alımlarında sözlü sınav, mülakat veya uygulamalı sınav gibi ek değerlendirme yöntemlerine başvurabilmektedir.
Atanmaya hak kazanması halinde yeni bir işe başlama sürecini baştan yaşar. Tüm evraklar yeniden toplanır, sağlık raporu, adli sicil belgesi, askerlik durumu gibi belgeler yeniden temin edilir.
KIDEM TAZMİNATI ALINABİLECEK İSTİSNAİ DURUMLAR
Her ne kadar istifa eden işçi kıdem tazminatı alamasa da, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca bazı istisnai durumlarda kıdem tazminatı hakkı doğar.
Kadın işçinin evlilik nedeniyle iş sözleşmesini feshetmesi halinde, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde istifa etmesi durumunda kıdem tazminatına hak kazanır. Bu haktan yararlanabilmek için evlilik nedeniyle işten ayrıldığının belgelendirilmesi gerekir.
Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılan işçi de kıdem tazminatına hak kazanır. Askerlik dönüşü işe başlama şartı aranmaksızın, işçi askere giderken kıdem tazminatını alabilir.
Emeklilik hakkının elde edilmesi durumunda, yani yaşlılık aylığı bağlanması halinde işçi istifa etse bile kıdem tazminatı alabilir. Bu durumda işçinin emeklilik dilekçesi vermesi ve SGK'dan emekli aylığı bağlandığına dair yazı alması gerekmektedir.
İşverenin ahlak dışı davranışları, hakaret, tehdit, ücretlerin düzenli ödenmemesi, sağlık tehlikesi gibi haklı nedenlerle iş sözleşmesini fesheden işçi, İş Kanunu Madde 24/II uyarınca kıdem tazminatına hak kazanır. Bu durumda istifa değil, haklı fesih söz konusudur.
YARGI KARARLARI NE DİYOR?
Danıştay ve Yargıtay kararları da bu konuda açık bir çizgi izlemektedir. Yargıtay, istifa eden işçinin işe iade davası açamayacağını, zira iş sözleşmesini kendi rızasıyla fesheden işçinin iş güvencesinden yararlanamayacağını belirtmektedir. İşe iade davası, yalnızca işveren tarafından geçerli neden olmaksızın feshedilen işçilere tanınan bir haktır.
Danıştay ise, kamu işçilerinin istifa sonrası eski görevlerine dönme yönündeki taleplerini, mevzuatta böyle bir hak bulunmadığı gerekçesiyle reddetmektedir. Danıştay kararlarında, memurlara tanınan 657 sayılı Kanun'un 92. maddesindeki hakkın, işçiler için uygulanamayacağı açıkça vurgulanmaktadır.
TÜM KAMU KURUMLARI İÇİN GEÇERLİ KURAL
Bu kural, Sağlık Bakanlığı ile sınırlı değildir. Tüm kamu kurum ve kuruluşlarında 4D statüsünde çalışan sürekli işçiler için aynı hukuki durum söz konusudur. Hangi bakanlıkta, hangi kurumda olursa olsun, istifa eden bir 4D işçinin eski işine dönüş hakkı bulunmamaktadır.
Kurumlar arasında bu konuda farklı uygulama da yoktur. Zira tüm kamu işçileri, 4857 sayılı İş Kanunu'na ve bu kanuna dayanarak çıkarılan kamu işçilerine ilişkin toplu sözleşme ve yönetmelik hükümlerine tabidir. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı'nda, Milli Eğitim Bakanlığı'nda, Adalet Bakanlığı'nda, belediyelerde veya diğer tüm kamu kurumlarında çalışan 4D işçiler için durum aynıdır.
İSTİFA ETMEYİ DÜŞÜNENLERE UYARILAR
Yetkililer, istifa etmeyi düşünen 4D işçilere şu uyarılarda bulunuyor.
İstifa kararı kesin ve geri dönülemez bir işlemdir. İstifa dilekçesini verdikten sonra geri çekme imkanı bulunmamaktadır. Bu nedenle istifa öncesinde tüm sonuçları dikkatlice değerlendirilmelidir.
Eski kadroya dönüş hakkı bulunmadığından, istifa sonrasında aynı kurumda veya başka bir kamu kurumunda çalışabilmek için tüm atama süreçleri sıfırdan başlatılmalıdır. Bu süreçte hiçbir öncelik veya ayrıcalık tanınmaz.
Emeklilik, kıdem tazminatı, sağlık sigortası, iş güvencesi gibi hakların kaybedilip kaybedilmeyeceği mutlaka araştırılmalıdır. Özellikle emekliliğe yakın dönemde yapılan istifalar, emekli aylığı bağlanmasına kadar geçen sürede mağduriyet yaratabilir.
Kamu kurumlarında işe alımlarda KPSS şartı ve kontenjan sınırlamaları bulunduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Her yıl belirli sayıda kadro açılmakta ve bu kadrolara başvuru yoğunluğu yaşanmaktadır.
Mevcut iş güvencesi, istifa ile birlikte tamamen ortadan kalkar. 4D statüsü, kadrolu ve güvenceli bir çalışma biçimi sunarken, istifa bu güvenceyi sona erdirir.
Özel sektörde iş bulma imkanı, maaş beklentileri, sosyal haklar, emeklilik planlaması gibi unsurlar istifa kararı verilmeden önce detaylı şekilde analiz edilmelidir.
SONUÇ OLARAK
4D statüsündeki sürekli işçi, hangi kamu kurumunda çalışırsa çalışsın, kendi isteğiyle istifa ettiğinde eski işine geri dönüş hakkına sahip değildir. Bu hak yalnızca 657 sayılı Kanun'a tabi memurlara tanınmıştır. İstifa eden işçi, yeniden kamu kurumunda çalışmak istiyorsa tüm atama süreçlerini sıfırdan tamamlamak zorundadır. Emeklilik, kıdem tazminatı ve diğer haklar açısından da kayıplar yaşanabileceği için istifa kararının çok iyi değerlendirilmesi gerekmektedir.
İstifa etmeden önce mutlaka bağlı bulunan kurumun personel biriminden bilgi alınmalı, emeklilik, kıdem tazminatı ve diğer haklar konusunda güncel hesaplamalar yapılmalıdır. Ayrıca, istifa sonrası yeniden kamu kurumunda işe girme ihtimalinin KPSS puanı, kontenjan durumu ve atama takvimine bağlı olduğu unutulmamalıdır.
.webp)
.webp)
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap