Sağlık İşçileri

Puan:8.4K

Yıllık İzin Süresi Kaç Gündür?

Çalışma hayatının en temel dinlenme haklarından biri olan yıllık ücretli izin, işçinin bedensel ve ruhsal yenilenmesini sağlayan vazgeçilmez bir hak olarak karşımıza çıkıyor. Bu hakkın süresi, 4857 sayılı İş Kanunu'nda asgari olarak belirlenmiş olmakla birlikte, kamu kurumlarında imzalanan toplu iş sözleşmeleri bu süreleri işçi lehine genişletebiliyor. Peki, kanuni asgari yıllık izin süresi kıdeme göre nasıl değişiyor, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sözleşmelerinde hangi süreler öngörülüyor, izinler nasıl kullanılıyor ve kullanılmayan izinlerin hukuki akıbeti ne oluyor? İşte 4857 sayılı Kanun, ilgili yönetmelik hükümleri, toplu iş sözleşmeleri ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde konunun bütün ayrıntıları.Yasal Asgari Süreler ve Kanuni DayanakYıllık izin hakkının yasal çerçevesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesinde çizilmiştir. Bu madde, işçinin işyerindeki kıdemine göre kademeli bir izin sistemi öngörür. Buna göre, bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) hizmeti bulunan işçiye en az 14 gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az hizmeti olan işçiye en az 20 gün, on beş yıl ve üzeri hizmeti bulunan işçiye ise en az 26 gün yıllık ücretli izin verilmesi zorunludur. Bu süreler, kanunun çizdiği alt sınır olup, iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri aracılığıyla işçi yararına artırılabilir.Kanun'un 54. maddesi ise izin sürelerinin hesabında esas alınacak hususları düzenler. İşçinin çalışmış sayıldığı günler üzerinden hesaplanan izin hakkı, her hizmet yılı için ayrı ayrı doğar. İşçi, bu hakkı kullanmadan iş sözleşmesi sona ererse, kullanılmayan izin süreleri ücrete dönüşür.OMÜ Sözleşmesinde Kıdeme Göre İzin HaklarıOndokuz Mayıs Üniversitesi ile Türkiye Sağlık-İş Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin 23. maddesi, kanuni asgari sürelerin oldukça üzerinde bir izin rejimi tesis etmiştir. Sözleşmeye göre, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olan işçiler 20 işgünü, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlar 25 işgünü, on beş yıl ve daha fazla kıdemi bulunanlar ise 30 işgünü yıllık izin hakkına sahiptir. Bu düzenleme, özellikle kıdemi düşük işçiler açısından kanuni 14 güne kıyasla belirgin bir iyileştirme anlamına gelir.Sözleşmede ayrıca, izinlerin tamamının bir defada kullandırılmasının esas olduğu, ancak tarafların mutabakatıyla bir bölümünün on günden az olmamak kaydıyla parçalı kullanılabileceği belirtilmiştir. İzin süresine denk gelen ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerinin izinden sayılmayacağı, cumartesi gününün ise işgünü olarak kabul edildiği hükme bağlanmıştır.Sağlık Bakanlığı Sözleşmesinde On Yıllık EşikSağlık Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş Sendikası arasındaki toplu iş sözleşmesinin 30. maddesi, yıllık izin sürelerini farklı bir kıdem ölçütüne bağlamıştır. Buna göre, hizmet süresi bir yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) olanlara 20 gün, on yılı aşanlara ise 30 gün ücretli izin verilir. Bu düzenleme, kanuni asgariden farklı olarak on yıllık bir eşik belirlemiş ve bu süreyi dolduran işçilere 30 günlük izin hakkı tanımıştır.Sözleşmede, izinlerin kullanım şeklinin İş Kanunu uyarınca oluşturulacak komisyonca düzenleneceği, işçilerin karşılıklı anlaşma ve işveren vekilinin onayıyla izin aylarını değiştirebileceği ifade edilmiştir. Yıllık izin süresine rastlayan resmi tatil ve hastalık izinlerinin yıllık izin süresine ekleneceği de hüküm altına alınmıştır.Aile Bakanlığı Sözleşmesinde Kademeli İzin DüzeniAile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş Sendikası arasındaki toplu iş sözleşmesinin 22. maddesi, yıllık izin sürelerini kanuni asgarinin üzerinde ve kademeli bir yapıda düzenlemiştir. Sözleşmeye göre, bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) hizmeti olanlara 20 işgünü, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara 24 işgünü, on beş yıl ve üzeri kıdemi bulunanlara ise 28 işgünü ücretli izin verilir. Bu düzenleme, OMÜ sözleşmesine benzer bir kademelendirme içermekle birlikte, özellikle orta ve üst kıdem gruplarında farklı süreler öngörerek kendine özgü bir hak dengesi kurmuştur.Sözleşmede, izinlerin tamamının bir defada verilmesinin esas olduğu, ancak tarafların anlaşmasıyla bir kısmının on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabileceği belirtilmiştir.İzin Kullanım Kuralları ve Yargıtay'ın YaklaşımıHer üç toplu iş sözleşmesinde de yıllık izinlerin kullanımına ilişkin ortak ilkeler benimsenmiştir. İzinlerin tamamının bir defada kullandırılması esastır; ancak tarafların anlaşmasıyla on günden az olmamak kaydıyla parçalı kullanım mümkündür. İzin süresine denk gelen resmi tatil ve hafta tatili günleri izin süresinden sayılmaz. İşçinin iznini işyeri dışında geçirmesi hâlinde, yol süresini karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin verebilir.Yargıtay içtihatlarına göre yıllık izin hakkı, işçinin vazgeçilmez hakları arasında yer alır ve sözleşmeyle azaltılması mümkün değildir. İşveren, işçiye izin kullandırdığını yazılı belgelerle ispatlamak zorundadır; imzasız izin formları veya bordrodaki tahakkuk kayıtları tek başına yeterli delil sayılmaz. İşçinin izin kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde, kullanılmayan izin süreleri için ücret ödenmesi gerekir. Kanuni Asgari ile Sözleşmesel Hakların Karşılaştırması4857 sayılı İş Kanunu'na göre yıllık izin süresi kıdeme göre 14, 20 veya 26 gün olarak uygulanmaktadır. Ancak OMÜ, Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı toplu iş sözleşmeleri, bu süreleri işçi lehine artırarak 20 ila 30 gün arasında değişen daha geniş bir izin hakkı tanımaktadır. OMÜ sözleşmesinde 20, 25, 30 gün; Sağlık Bakanlığı sözleşmesinde 20 ve 30 gün; Aile Bakanlığı sözleşmesinde ise 20, 24, 28 gün olarak belirlenen süreler, kanuni asgarinin üzerinde bir koruma sağlamaktadır. İşçilerin bağlı oldukları toplu iş sözleşmesindeki izin hükümlerini dikkatle incelemeleri ve izin haklarını zamanında kullanmaları, ileride hak kaybı yaşamamaları açısından büyük önem taşımaktadır.Sıkça Sorulan SorularKanuni asgari yıllık izin süresi ne kadardır?Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) hizmeti olanlara 14 gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara 20 gün, on beş yıl ve üzeri olanlara 26 gün yıllık ücretli izin verilir.OMÜ sözleşmesinde yıllık izin süreleri nasıl düzenlenmiştir?Bir yıldan beş yıla kadar 20 işgünü, beş yıldan fazla on beş yıldan az 25 işgünü, on beş yıl ve üzeri 30 işgünü olarak belirlenmiştir.Sağlık Bakanlığı sözleşmesinde yıllık izin süresi ne kadardır?Bir yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) 20 gün, on yıldan fazla olanlara 30 gün ücretli izin öngörülmüştür.Aile Bakanlığı sözleşmesinde yıllık izin süreleri nasıldır?Bir yıldan beş yıla kadar 20 işgünü, beş yıldan fazla on beş yıldan az 24 işgünü, on beş yıl ve üzeri 28 işgünü olarak düzenlenmiştir.Yıllık izinler parçalı kullanılabilir mi?Evet, tarafların anlaşmasıyla on günden az olmamak kaydıyla bölümler hâlinde kullanılabilir.İzne denk gelen resmi tatiller izinden düşülür mü?Hayır, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz.Kullanılmayan izinler ücrete dönüşür mü?İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izin süreleri için işçiye ücret ödenir.İşveren izin kullandırdığını nasıl ispatlar?İmzalı izin talep formları, izin defteri veya puantaj kayıtları gibi yazılı belgelerle ispatlamak zorundadır.Yıllık izin hakkından vazgeçilebilir mi?Hayır, bu hak işçinin vazgeçilmez haklarındandır ve sözleşmeyle azaltılamaz.Çalışırken izin yerine ücret ödenebilir mi?Kural olarak izin kullandırılması esastır; izin yerine ücret ödenmesi kanuna aykırıdır. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinler ücrete dönüşür.

Önceki Haber

Resmi Tatilde Sürekli İşçinin Çalıştırılmaması ve Ek Ücret Hakkı