Sağlık İşçileri

Puan:8.4K

Resmi Tatilde Sürekli İşçinin Çalıştırılmaması ve Ek Ücret Hakkı

Kamu kurumlarında sürekli işçi kadrosunda görev yapan personelin resmi tatil günlerine ilişkin en büyük kafa karışıklığı, "idare beni o gün çalıştırmazsa ne olur?" sorusunda düğümleniyor. Kimi işçi, resmi tatilde çalıştığında ek ücret alacağını bilmesine karşın, idarenin "bugün sana ihtiyaç yok" demesi halinde bu haktan mahrum kalacağını düşünüyor. Kimi ise mesai günü olmasına rağmen bakanlık yazısı gerekçesiyle işe çağrılmamanın hukuka uygun olup olmadığını sorguluyor. Bu yazıda, 4857 sayılı İş Kanunu, 2429 sayılı Kanun, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı toplu iş sözleşmeleri ile Yargıtay içtihatları çerçevesinde konunun bütün boyutları masaya yatırılıyor.Öncelikle Temel Soru: Resmi Tatilde Çalışma Zorunlu mu?4857 sayılı İş Kanunu'nun 44. maddesi, bu sorunun cevabını net biçimde ortaya koyuyor. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışma yapılıp yapılmayacağı, öncelikle toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmeleriyle belirleniyor. Sözleşmelerde bu yönde bir hüküm yoksa, o günlerde çalışılabilmesi için işçinin onayının alınması şart. Yani kanun koyucu, resmi tatilde çalışmayı işçinin rızasına bağlamış durumda. İşçi onay vermezse çalıştırılamıyor; ancak bu durum, işçinin onay vermesi halinde dahi idarenin mutlaka onu çalıştırmak zorunda olduğu anlamına gelmiyor.İdarenin Çalıştırmama Kararı: Takdir Yetkisinin Sınırlarıİş hukukunda işverenin yönetim hakkı, işin organizasyonu, çalışma zamanları ve hizmetin yürütülmesi konusunda karar alma yetkisini içeriyor. Bu yetki, kamu idarelerinde de geçerli. İdare, hizmetin gerektirdiği hallerde işçiyi resmi tatilde çalıştırabildiği gibi, hizmet ihtiyacı bulunmadığı gerekçesiyle çalıştırmama yönünde karar da alabiliyor. Sorudaki "müdürlük benim sana ihtiyacım yok bugün için diyebilirim" ifadesi, tam olarak bu takdir alanına işaret ediyor. İdare, "bugün için sana ihtiyacım yok" diyerek işçiyi çalıştırmama yönünde bir yönetim kararı alabiliyor ve bu karar, keyfi ve ayrımcı olmadığı sürece hukuka uygun sayılıyor.Ancak buradaki takdir yetkisi sınırsız değil. İdarenin kararı, objektif kriterlere dayanmalı, kamu yararına uygun olmalı ve eşitlik ilkesini zedelememeli. Aynı unvandaki işçiler arasında ayrım yapılması, sırf kişisel nedenlerle bir işçinin sürekli resmi tatillerde çalıştırılmaması ya da tam tersine sürekli çalıştırılıp diğerlerinin dışlanması, hakkın kötüye kullanımı kapsamında değerlendirilebiliyor ve yargı denetimine tabi tutuluyor.Bakanlık Yazısı Gerekçesi Ne Anlama Geliyor ve Hukuki Dayanağı Var mı?Soruda geçen "bakanlığın yazısı var" ifadesi, idarenin resmi tatilde çalışma yapılıp yapılmayacağına dair üst makam talimatına dayandığını gösteriyor. Bakanlıklar, resmi tatillerde hizmetin sürdürülüp sürdürülmeyeceğine ilişkin genelge veya yazı gönderebiliyor. İdare, bu yazıya dayanarak "bugün çalışma yok" diyebiliyor. Bu durumda işçinin "ben çalışmak istiyorum, ek ücret almak istiyorum" şeklinde bir talep hakkı bulunmuyor; çünkü çalışma yapılıp yapılmayacağı, hizmetin gereğine ve idarenin takdirine bağlı.Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, bakanlık yazısının idareye sınırsız bir serbestlik tanımadığı. Yazı, genel bir çerçeve çiziyor; idare bu çerçeve içinde hizmet ihtiyacına göre karar veriyor. Örneğin, bir sağlık kuruluşunda acil servis, yoğun bakım gibi kesintisiz hizmet gerektiren birimlerde resmi tatilde çalışma zorunlu olabiliyor; buna karşılık idari birimlerde çalışma yapılmayabiliyor. Bu ayrım, hizmetin niteliğinden kaynaklanıyor ve idarenin takdir alanına giriyor.Üç Toplu İş Sözleşmesinde Resmi Tatil DüzenlemeleriOndokuz Mayıs Üniversitesi Toplu İş Sözleşmesi: Sözleşmenin ilgili maddesinde, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işçilerin bu günlere ait ücretlerinin çalıştırılmadıkları takdirde bir iş karşılığı olmaksızın tam yevmiye olarak ödeneceği hükme bağlanmış. Çalışma yapılması halinde ise her gün için ilave 2 yevmiye ödeneceği belirtilmiş. Yani OMÜ'de resmi tatilde çalışan işçi, normal yevmiyesine ek olarak iki yevmiye daha alarak toplamda üç yevmiye hak ediyor.Sağlık Bakanlığı Toplu İş Sözleşmesi: Sözleşmede, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde personelin çalışmaması halinde o günün ücretlerinin tam olarak ödeneceği, tatil yapmayarak çalışması halinde ise ücretin 3 katı olarak ödeneceği düzenlenmiş. Bu hüküm, çalışma karşılığı olmayan tatil günü ücreti ile çalışmanın karşılığı ücretin toplamına denk geliyor.Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Toplu İş Sözleşmesi: Sözleşmede, genel tatil günü başlamışsa ve o vardiyada kim çalışmışsa, toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre ilave iki yevmiye ücret ile birlikte toplamda üç yevmiye genel tatil ücreti alacağı belirtilmiş. Bu düzenleme, kanuni asgarinin üzerinde bir koruma sağlıyor.Her üç sözleşme de kanuni düzenlemede öngörülen iki yevmiyenin üzerine çıkarak işçiye toplamda üç yevmiye tanıyor. Bu, toplu iş sözleşmelerinin işçi lehine hükümler içerme işlevinin somut bir yansıması.Çalıştırılmayan Günün Ücreti: Kesinti Yapılabilir mi?4857 sayılı Kanun'un 47. maddesi, resmi tatil gününde çalışmayan işçiye o günün ücretinin tam olarak ödeneceğini emrediyor. Yani idare, işçiyi resmi tatilde çalıştırmasa bile o günün normal ücretini ödemek zorunda. "Nasıl olsa çalışmadı" gerekçesiyle ücretten kesinti yapılamıyor. Bu hüküm, işçinin dinlenme hakkının doğal bir sonucu.Ancak işçi resmi tatilde çalıştırılmadığı için ek ücret alamıyor. Ek ücret, fiilen çalışmaya bağlı bir hak. Çalışma olmadan ek ücret doğmuyor. Dolayısıyla idarenin çalıştırmama kararı, işçi açısından ek ücret kaybı anlamına geliyor; ancak normal ücret hakkı korunuyor.İşçi Çalıştırıldığı Halde Ek Ücret Ödenmezse Ne Yapmalı?İdare işçiyi resmi tatilde çalıştırmış ancak toplu iş sözleşmesinde öngörülen üç yevmiyeyi ödememişse, işçi bu durumda yasal yollara başvurabiliyor. Öncelikle idareye yazılı başvuru yapılması, ardından sonuç alınamazsa arabuluculuk veya iş mahkemesinde dava açılması gerekiyor. Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin resmi tatilde çalıştığını ispat yükü işçide; işverenin ödeme yaptığını ispat yükü ise işverende. İşçi çalıştığını tanık beyanı dahil her türlü delille ispatlayabiliyor; işveren ise ödemeyi bordro, banka kayıtları veya imzalı puantaj belgeleriyle kanıtlamak zorunda. Bordroda ilgili bölümün boş olması ya da bordronun imza taşımaması halinde işçi lehine bir durum doğuyor. İdarenin Takdiri Var, Ancak Sınırsız DeğilResmi tatilde sürekli işçinin çalıştırılıp çalıştırılmayacağı, öncelikle toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi hükümlerine, sözleşmede hüküm yoksa işçinin onayına bağlı. İdare, hizmet ihtiyacı bulunmadığı veya bakanlık yazısı gibi bir gerekçeye dayanarak işçiyi resmi tatilde çalıştırmama kararı alabiliyor. Bu, idarenin yönetim hakkı kapsamında takdir yetkisi. Ancak bu yetki keyfi, ayrımcı ve hakkın kötüye kullanımı niteliğinde kullanılırsa yargı denetimine tabi.İdare işçiyi çalıştırmazsa işçi ek ücret alamıyor; ancak o günün normal ücreti tam olarak ödeniyor. İşçi, çalıştırıldığı halde toplu iş sözleşmesinde öngörülen ek ücreti ödenmezse yazılı başvuru yapmalı, sonuç alamazsa arabuluculuk veya iş mahkemesinde dava açmalı.Sıkça Sorulan Sorularİdare resmi tatilde işçiyi çalıştırmama kararı alabilir mi?Evet. Hizmet ihtiyacı yoksa veya bakanlık yazısı gibi bir gerekçe varsa idare çalıştırmama kararı alabiliyor. Bu, yönetim hakkı kapsamında takdir yetkisi.İşçi çalıştırılmazsa ek ücret alabilir mi?Hayır. Ek ücret fiilen çalışmaya bağlı. Çalışılmayan gün için sadece normal ücret ödeniyor.Çalışılmayan resmi tatil gününün normal ücreti kesilebilir mi?Hayır. 4857 sayılı Kanun'un 47. maddesi gereği o günün ücreti tam olarak ödeniyor.İşçi "ben çalışmak istiyorum" diyerek idareyi zorlayabilir mi?Hayır. Çalışma yapılıp yapılmayacağı idarenin takdirine ve hizmetin gereğine bağlı.Bakanlık yazısı gerekçesi hukuka uygun mu?Evet. İdare, üst makam talimatına dayanarak çalışma yapmama kararı alabiliyor.Üç toplu iş sözleşmesinde resmi tatil ücreti ne kadar?OMÜ, Sağlık Bakanlığı ve Aile Bakanlığı sözleşmelerinde resmi tatilde çalışan işçiye toplamda üç yevmiye ödeniyor.İdare keyfi olarak işçiyi çalıştırmazsa ne olur?Keyfi ve ayrımcı uygulamalar yargı denetimine tabi. İşçi sendikası aracılığıyla veya bireysel olarak hak arayabiliyor.İdare çalıştırdığı halde ek ücret ödemezse ne yapılmalı?İşçi yazılı başvuru yapmalı; sonuç alınamazsa arabuluculuk veya iş mahkemesinde dava açmalı.Resmi tatilde çalıştığını işçi nasıl ispatlar?İşçi tanık beyanı dahil her türlü delille ispatlayabiliyor. İşveren ödemeyi bordro ve banka kayıtlarıyla kanıtlamak zorunda.Bakanlık yazısı olmadan idare çalıştırmama kararı alabilir mi?Evet. Hizmet ihtiyacı yoksa idare kendi takdiriyle de çalıştırmama kararı alabiliyor.

Önceki Haber

Klinik destek becayiş

Sonraki Haber

Yıllık İzin Süresi Kaç Gündür?