4857 Sayılı İş Kanunu'nda Bu Hak Yok! Ancak Toplu İş Sözleşmeleri ile Güvence Altına Alındı: Özel sektörde çalışan işçiler için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 48. maddesi, sadece işçinin ana, baba, eş, çocuk ve kardeşinin ölümü halinde 3 gün ücretli izin verilmesini zorunlu kılmaktadır. Kayınvalide ve kayınpeder bu kapsamda değildir. Yani yasal olarak işverenin bu durumda izin verme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Ancak kamu sektöründe imzalanan Toplu İş Sözleşmeleri (TİS) ile bu hak kazanılmış ve süreler sözleşmeden sözleşmeye farklılık göstermektedir. İşte üç farklı kamu kurumunun toplu iş sözleşmelerinde kayınvalide ve kayınpeder vefatına ilişkin düzenlemeler:
Birinci Sözleşme: Sağlık Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş Sendikası
İmza Tarihi: 28 Ağustos 2025
Yürürlük Süresi: 1 Ocak 2025 - 31 Aralık 2026
Bu sözleşmenin 30. maddesinin 4. fıkrasına göre, işçinin kayınvalidesi veya kayınpederinin ölümü halinde 3 iş günü ücretli mazeret izni verilmektedir. Aynı maddede ana, baba, eş, çocuk, kardeş veya bakmakla yükümlü olunan birinin ölümünde ise 5 iş günü izin tanındığı görülmektedir.
Bu sözleşmede dikkat çeken nokta, birinci derece yakınlar ile kayın hısımları arasında açık bir ayrım yapılmasıdır. Kayınvalide ve kayınpeder için tanınan 3 iş günlük süre, İş Kanunu'ndaki 3 günlük süre ile aynı olsa da, bu hakkın sözleşmeyle güvence altına alınmış olması önemlidir. Zira İş Kanunu'nda bu kişiler hiç sayılmamaktadır.
Ek bilgi: Aynı sözleşmenin devamında, mazeret izninin olayın vukuundan itibaren 7 gün içinde talep edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca ölüm olayının işçinin çalıştığı il sınırları dışında gerçekleşmesi halinde yol izni de verilmekte, ancak bu süre yıllık izinden düşülmektedir.
İkinci Sözleşme: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş Sendikası
İmza Tarihi: 26 Ağustos 2025
Yürürlük Süresi: 1 Kasım 2024 - 31 Aralık 2026 (26 ay)
Bu sözleşmenin 23. maddesinin (b) fıkrasında, işçinin kayınvalidesi veya kayınpederinin ölümü halinde 5 gün ücretli mazeret izni verileceği hükme bağlanmıştır. Bu sözleşmede "iş günü" yerine doğrudan "gün" ifadesi kullanılmıştır.
Dikkat çekici nokta, bu sözleşmede kayınvalide ve kayınpederin, ana, baba, eş, çocuk ve kardeşle aynı kategoride değerlendirilerek 5 gün izin hakkı tanınmasıdır. Bu düzenleme, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın işçi dostu yaklaşımını göstermesi açısından önemlidir.
Ek bilgi: Bu sözleşmede ayrıca işçinin eşinin doğum yapması halinde 5 gün, evlat edinmesi halinde 3 gün, yangın, sel, deprem gibi doğal afetlere uğraması halinde ise 5 güne kadar ücretli mazeret izni verileceği de düzenlenmiştir. Ayrıca engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde bir yıl içinde toplam 10 güne kadar ücretli izin hakkı da bulunmaktadır.
Üçüncü Sözleşme: Ondokuz Mayıs Üniversitesi ile Türkiye Sağlık-İş Sendikası
İmza Tarihi: 26 Ağustos 2025
Yürürlük Süresi: 1 Ocak 2025 - 31 Aralık 2026
Bu sözleşmenin 24. maddesinin (b) fıkrasında, işçinin ana, baba, kardeş, eş ve çocukları, kayınvalide, kayınpeder, kayınbiraderlerinden birinin ölümü halinde 5 iş günü ücretli izin verileceği belirtilmiştir.
Bu sözleşme, kayınvalide ve kayınpederi doğrudan sayarak ve onlara en yüksek süre olan 5 iş günü izin hakkı tanıyarak en kapsamlı düzenlemeyi yapmıştır. Ayrıca kayınbirader gibi daha uzak bir akrabanın da bu kapsama alınması, OMÜ sözleşmesini diğerlerinden ayıran önemli bir özelliktir.
Ek bilgi: Bu sözleşmede ayrıca kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 3 saat süt izni verileceği, hamile işçilere doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni tanındığı da düzenlenmiştir.
Karşılaştırmalı Değerlendirme
Süre Farklılıkları: Sağlık Bakanlığı sözleşmesi kayınvalide ve kayınpeder vefatında 3 iş günü izin verirken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile OMÜ sözleşmeleri 5 gün veya 5 iş günü izin hakkı tanımaktadır. Bu farklılık, her kurumun kendi toplu pazarlık sürecinde elde ettiği kazanımları yansıtmaktadır.
Kapsam Genişliği: OMÜ sözleşmesi, "kayınbirader" gibi daha uzak akrabaları da kapsama alarak en geniş korumayı sağlamaktadır. Aile Bakanlığı sözleşmesi ise kayın hısımlarını birinci derece yakınlarla eşitleyerek en eşitlikçi yaklaşımı sergilemektedir.
Ortak Hükümler: Her üç sözleşmede de bu iznin ücretli olduğu ve ölüm olayının belgelenmesi gerektiği ortak hüküm olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca iznin, olayın vukuundan itibaren 7 gün içinde talep edilmesi şartı da her üç sözleşmede ortak düzenlenmiştir.
Özel Sektör ve Memur Karşılaştırması
Konunun daha iyi anlaşılması için özel sektör işçileri ile devlet memurlarının durumunu da karşılaştırmak faydalı olacaktır:
Devlet Memurları (657 sayılı Kanun): Memurlar için ölüm izni 7 gün olup, kayınvalide ve kayınpeder de bu kapsamdadır. Memurlar, eşinin ana ve babasının vefatında da 7 gün ücretli izin hakkına sahiptir. Bu, memurların özel sektör çalışanlarına göre daha avantajlı olduğu bir alandır.
Özel Sektör İşçileri (4857 sayılı Kanun): Özel sektör işçileri için yasal olarak sadece 3 gün izin hakkı bulunmakta ve kayınvalide ile kayınpeder bu kapsamda yer almamaktadır. Bu nedenle özel sektör çalışanlarının bu hakkı elde edebilmesi tamamen iş sözleşmesi, iç yönetmelik veya toplu iş sözleşmesi hükümlerine bağlıdır.
Yol İzni ve Ek Süreler
Her üç sözleşmede de ortak bir başka düzenleme daha bulunmaktadır: Mazeret izni almayı gerektiren olay, işçinin çalıştığı ilin hudutları dışında gerçekleşmişse ve yolda geçecek süre bir günden fazla olursa, işçiye mazeret izni ile birlikte 10 güne kadar ek izin verilebilmektedir. Ancak bu ek süre, işçinin yıllık izninden mahsup edilmektedir.
Özel sektör çalışanları için kayınvalide ve kayınpeder vefatında izin hakkı, toplu iş sözleşmesi bulunmadığı sürece yasal bir zorunluluk değildir ve tamamen işverenin insiyatifine bağlıdır. Bu nedenle özel sektör çalışanlarının:
- İş sözleşmelerini bu madde yönünden incelemeleri,
- Varsa toplu iş sözleşmesi hükümlerini kontrol etmeleri,
- İşyeri uygulamalarını araştırmaları önerilmektedir.
Kamu işçileri için ise durum oldukça nettir: Bağlı oldukları toplu iş sözleşmesine göre 3 veya 5 iş günü ücretli izin hakları bulunmaktadır. Bu hakkın kullanılabilmesi için ölüm olayının resmi belgelerle (ölüm ilanı, vefat belgesi) işverene ibraz edilmesi zorunludur.
Son olarak belirtmek gerekir ki, bu izinler yıllık izinden düşülmez ve izin süresince işçinin ücretinde herhangi bir kesinti yapılmaz. İşverenlerin bu yükümlülüklere uymaması halinde, işçilerin yasal haklarını arama imkânı bulunmaktadır.
4857 Sayılı İş Kanunu'nda Bu Hak Yok! Ancak Toplu İş Sözleşmeleri ile Güvence Altına Alındı: Özel sektörde çalışan işçiler için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 48. maddesi, sadece işçinin ana, baba, eş, çocuk ve kardeşinin ölümü halinde 3 gün ücretli izin verilmesini zorunlu kılmaktadır. Kayınvalide ve kayınpeder bu kapsamda değildir. Yani yasal olarak işverenin bu durumda izin verme zorunluluğu bulunmamaktadır.Ancak kamu sektöründe imzalanan Toplu İş Sözleşmeleri (TİS) ile bu hak kazanılmış ve süreler sözleşmeden sözleşmeye farklılık göstermektedir. İşte üç farklı kamu kurumunun toplu iş sözleşmelerinde kayınvalide ve kayınpeder vefatına ilişkin düzenlemeler:Birinci Sözleşme: Sağlık Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş Sendikasıİmza Tarihi: 28 Ağustos 2025Yürürlük Süresi: 1 Ocak 2025 - 31 Aralık 2026Bu sözleşmenin 30. maddesinin 4. fıkrasına göre, işçinin kayınvalidesi veya kayınpederinin ölümü halinde 3 iş günü ücretli mazeret izni verilmektedir. Aynı maddede ana, baba, eş, çocuk, kardeş veya bakmakla yükümlü olunan birinin ölümünde ise 5 iş günü izin tanındığı görülmektedir.Bu sözleşmede dikkat çeken nokta, birinci derece yakınlar ile kayın hısımları arasında açık bir ayrım yapılmasıdır. Kayınvalide ve kayınpeder için tanınan 3 iş günlük süre, İş Kanunu'ndaki 3 günlük süre ile aynı olsa da, bu hakkın sözleşmeyle güvence altına alınmış olması önemlidir. Zira İş Kanunu'nda bu kişiler hiç sayılmamaktadır.Ek bilgi: Aynı sözleşmenin devamında, mazeret izninin olayın vukuundan itibaren 7 gün içinde talep edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca ölüm olayının işçinin çalıştığı il sınırları dışında gerçekleşmesi halinde yol izni de verilmekte, ancak bu süre yıllık izinden düşülmektedir.İkinci Sözleşme: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş Sendikasıİmza Tarihi: 26 Ağustos 2025Yürürlük Süresi: 1 Kasım 2024 - 31 Aralık 2026 (26 ay)Bu sözleşmenin 23. maddesinin (b) fıkrasında, işçinin kayınvalidesi veya kayınpederinin ölümü halinde 5 gün ücretli mazeret izni verileceği hükme bağlanmıştır. Bu sözleşmede "iş günü" yerine doğrudan "gün" ifadesi kullanılmıştır.Dikkat çekici nokta, bu sözleşmede kayınvalide ve kayınpederin, ana, baba, eş, çocuk ve kardeşle aynı kategoride değerlendirilerek 5 gün izin hakkı tanınmasıdır. Bu düzenleme, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın işçi dostu yaklaşımını göstermesi açısından önemlidir.Ek bilgi: Bu sözleşmede ayrıca işçinin eşinin doğum yapması halinde 5 gün, evlat edinmesi halinde 3 gün, yangın, sel, deprem gibi doğal afetlere uğraması halinde ise 5 güne kadar ücretli mazeret izni verileceği de düzenlenmiştir. Ayrıca engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde bir yıl içinde toplam 10 güne kadar ücretli izin hakkı da bulunmaktadır.Üçüncü Sözleşme: Ondokuz Mayıs Üniversitesi ile Türkiye Sağlık-İş Sendikasıİmza Tarihi: 26 Ağustos 2025Yürürlük Süresi: 1 Ocak 2025 - 31 Aralık 2026Bu sözleşmenin 24. maddesinin (b) fıkrasında, işçinin ana, baba, kardeş, eş ve çocukları, kayınvalide, kayınpeder, kayınbiraderlerinden birinin ölümü halinde 5 iş günü ücretli izin verileceği belirtilmiştir.Bu sözleşme, kayınvalide ve kayınpederi doğrudan sayarak ve onlara en yüksek süre olan 5 iş günü izin hakkı tanıyarak en kapsamlı düzenlemeyi yapmıştır. Ayrıca kayınbirader gibi daha uzak bir akrabanın da bu kapsama alınması, OMÜ sözleşmesini diğerlerinden ayıran önemli bir özelliktir.Ek bilgi: Bu sözleşmede ayrıca kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 3 saat süt izni verileceği, hamile işçilere doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni tanındığı da düzenlenmiştir.Karşılaştırmalı DeğerlendirmeSüre Farklılıkları: Sağlık Bakanlığı sözleşmesi kayınvalide ve kayınpeder vefatında 3 iş günü izin verirken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile OMÜ sözleşmeleri 5 gün veya 5 iş günü izin hakkı tanımaktadır. Bu farklılık, her kurumun kendi toplu pazarlık sürecinde elde ettiği kazanımları yansıtmaktadır.Kapsam Genişliği: OMÜ sözleşmesi, "kayınbirader" gibi daha uzak akrabaları da kapsama alarak en geniş korumayı sağlamaktadır. Aile Bakanlığı sözleşmesi ise kayın hısımlarını birinci derece yakınlarla eşitleyerek en eşitlikçi yaklaşımı sergilemektedir.Ortak Hükümler: Her üç sözleşmede de bu iznin ücretli olduğu ve ölüm olayının belgelenmesi gerektiği ortak hüküm olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca iznin, olayın vukuundan itibaren 7 gün içinde talep edilmesi şartı da her üç sözleşmede ortak düzenlenmiştir.Özel Sektör ve Memur KarşılaştırmasıKonunun daha iyi anlaşılması için özel sektör işçileri ile devlet memurlarının durumunu da karşılaştırmak faydalı olacaktır:Devlet Memurları (657 sayılı Kanun): Memurlar için ölüm izni 7 gün olup, kayınvalide ve kayınpeder de bu kapsamdadır. Memurlar, eşinin ana ve babasının vefatında da 7 gün ücretli izin hakkına sahiptir. Bu, memurların özel sektör çalışanlarına göre daha avantajlı olduğu bir alandır.Özel Sektör İşçileri (4857 sayılı Kanun): Özel sektör işçileri için yasal olarak sadece 3 gün izin hakkı bulunmakta ve kayınvalide ile kayınpeder bu kapsamda yer almamaktadır. Bu nedenle özel sektör çalışanlarının bu hakkı elde edebilmesi tamamen iş sözleşmesi, iç yönetmelik veya toplu iş sözleşmesi hükümlerine bağlıdır.Yol İzni ve Ek SürelerHer üç sözleşmede de ortak bir başka düzenleme daha bulunmaktadır: Mazeret izni almayı gerektiren olay, işçinin çalıştığı ilin hudutları dışında gerçekleşmişse ve yolda geçecek süre bir günden fazla olursa, işçiye mazeret izni ile birlikte 10 güne kadar ek izin verilebilmektedir. Ancak bu ek süre, işçinin yıllık izninden mahsup edilmektedir.Özel sektör çalışanları için kayınvalide ve kayınpeder vefatında izin hakkı, toplu iş sözleşmesi bulunmadığı sürece yasal bir zorunluluk değildir ve tamamen işverenin insiyatifine bağlıdır. Bu nedenle özel sektör çalışanlarının:İş sözleşmelerini bu madde yönünden incelemeleri,Varsa toplu iş sözleşmesi hükümlerini kontrol etmeleri,İşyeri uygulamalarını araştırmaları önerilmektedir.Kamu işçileri için ise durum oldukça nettir: Bağlı oldukları toplu iş sözleşmesine göre 3 veya 5 iş günü ücretli izin hakları bulunmaktadır. Bu hakkın kullanılabilmesi için ölüm olayının resmi belgelerle (ölüm ilanı, vefat belgesi) işverene ibraz edilmesi zorunludur.Son olarak belirtmek gerekir ki, bu izinler yıllık izinden düşülmez ve izin süresince işçinin ücretinde herhangi bir kesinti yapılmaz. İşverenlerin bu yükümlülüklere uymaması halinde, işçilerin yasal haklarını arama imkânı bulunmaktadır.
.webp)
.webp)
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap