HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

Son Güncelleme: 19 Nisan 2011 / Resmî Gazete: 27910

Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Hemşirelik Yönetmeliği, kamu ve özel tüm sağlık kuruluşlarında görev yapan hemşirelerin mesleki çerçevesini çizmektedir. 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'na dayanılarak hazırlanan bu yönetmelik, hemşirelerin görev, yetki ve sorumluluklarını açık bir dille ortaya koyarken, çalıştıkları birimlere göre uzmanlık alanlarını da detaylandırmaktadır.

1. Yönetmeliğin Amacı

Bu Yönetmeliğin amacı, sağlık hizmeti sunulan kurum ve kuruluşlarda görev yapan hemşirelerin çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eğitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.

2. Yönetmeliğin Kapsamı

Bu Yönetmelik, kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında ve hemşirelik hizmetleri sunulan evde bakım, okul sağlığı, iş sağlığı, ceza ve tutukevleri gibi diğer alanlarda görev yapan tüm hemşireleri kapsamaktadır.

3. Dayanak

Bu Yönetmelik, 25 Şubat 1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'nun 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

4. Temel Tanımlar

Hemşire

6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'na göre hemşirelik mesleğini icra etmeye yetkili sağlık personelidir.

Başhemşire

Kurum ve kuruluşlarda hemşirelik hizmetlerini en üst düzeyde temsil eden hemşiredir.

Uzman Hemşire

Mesleğiyle ilgili lisansüstü eğitim alarak uzmanlaşan ve diploması Bakanlıkça tescil edilen hemşiredir.

Yetki Belgesi

Hemşirelerin meslekleriyle ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda, ilgili mevzuatında düzenlenen hizmet içi eğitim çalışmaları neticesinde Bakanlıkça tanzim olunan belgedir.

Hemşirelik Tanılama Süreci

Bireyin muhtemel veya mevcut sağlık sorununa yönelik olarak, hemşirelik hizmetleri çerçevesinde bakıma en uygun yaklaşımı belirlemeyi mümkün kılan durum değerlendirmesidir.

5. Hemşirelik Hizmetlerinin Kapsamı

Hemşirelik hizmetleri üç ana başlık altında toplanmaktadır:

Birinci Kapsam Alanı

Birey, aile, grup ve toplumun sağlığının geliştirilmesi, korunması, hastalık durumunda iyileştirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması amacıyla hemşirenin yerine getirdiği bakım verme, hekimce hazırlanan tıbbî tanı ve tedavi planının oluşturulması ve uygulanması, güvenli ve sağlıklı bir çevre oluşturma, eğitim, danışmanlık, araştırma, yönetim, kalite geliştirme, işbirliği yapma ve iletişimi sağlama rolleridir.

İkinci Kapsam Alanı

Mesleki eğitimle kazanılan bilgi, beceri ve karar verme yeteneklerini kullanarak, insanlara yaşadıkları ve çalıştıkları her ortamda doğum öncesinden başlayarak yaşamın tüm evrelerinde meslek standartları ve etik ilkeler çerçevesinde sunduğu hemşirelik bakımıdır.

Üçüncü Kapsam Alanı

Hemşirelik hizmetlerinin ve bu hizmetlerden sorumlu insan gücü kaynaklarının, diğer kaynakların ve bakım ortamının yönetimi ile risk yönetimidir.

6. Hemşirelerin Ortak Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Yönetmeliğin 6. maddesine göre, görev yaptığı alandan bağımsız olarak her hemşirenin taşıdığı temel sorumluluklar şunlardır:

Bakımın Planlanması ve Uygulanması

Her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirler ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesinde hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar, uygular, değerlendirir ve denetler.

Kalite Değerlendirmesi

Verilen hemşirelik bakımının kalitesini ve sonuçlarını değerlendirir, hizmet sunumunda bu sonuçlardan yararlanarak gerekli iyileştirmeleri yapar ve sonuçları ilgili birime iletir.

Tıbbi Tedavi Planına Katılım

Tıbbî tanı ve tedavi planının uygulanmasında; hekim tarafından, acil durumlar dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygular, hastada beklenmeyen veya ani gelişen durumlar ile acil uygulanması gereken tanı ve tedavi planlarında müdavi hekimin şifahi tıbbi istemini kabul eder. Bu süreçte hasta ve çalışan güvenliği açısından gerekli tedbirleri alır.

Reçete Edilen Tedavilerin Uygulanması

Hastaya lüzumu halinde uygulanmak üzere hekim tarafından reçete edilen tıbbî talepleri bilimsel esaslara göre belirlenen sağlık bakım, tanı ve tedavi protokolleri doğrultusunda yerine getirir.

Risk Durumunda Bildirim

Tıbbi tanı ve tedavi işlemlerinin hizmetten faydalanana zarar vereceğini öngördüğü durumlarda, müdavi hekim ile durumu görüşür, hekim işlemin uygulanmasında ısrar ederse durumu kayıt altına alarak hekimin yazılı talebi üzerine söz konusu işlemi uygular.

Tedavi Etkilerinin İzlenmesi

Tıbbî tanı ve tedavi girişimlerinin hasta üzerindeki etkilerini izler, istenmeyen durumların oluşması halinde gerekli kayıtları tutarak hekime bildirir ve gerekli önlemleri alır.

Nöbet Teslimi

Görevi teslim alacak hemşire gelmeden ve gerekli bilgiyi hasta başında sözlü ve yazılı olarak teslim etmeden ve doğal afet, toplu kazalar gibi olağanüstü durumlarda ise hemşireye olan ihtiyaç ortadan kalkmadan kurumdan ayrılamaz.

Eğitim ve Araştırma Faaliyetleri

Hemşirelikle ilgili eğitim, danışmanlık, araştırma faaliyetlerini yürütür. Mesleği ile ilgili bilimsel etkinliklere katılır. Toplumun, öğrenci hemşirelerin, sağlık çalışanlarının ve adaylarının eğitimine destek verir ve katkıda bulunur.

Karar Mekanizmalarına Katılım

Sağlık hizmetlerinin verildiği tüm alanlarda etkin bir şekilde görev alır, oluşturulan sağlık politikalarının yürütülmesinde, mevzuat çerçevesinde karar mekanizmalarına katılır.

Bireysel Farklılıklara Saygı

Hizmet sunumunda, hizmetten faydalananların bireysel farklılıklarını kabul ederek, insan onurunu, mahremiyetini ve kültürel değerlerini azami ölçüde göz önünde bulundurur.

Kayıt Tutma

Tüm uygulamalarını kayıt altına alır.

7. Uzman Hemşireler

Lisans mezunu hemşirelerden; yurtiçinde hemşirelik anabilim dallarında ve bunların altında açılan lisansüstü eğitim programlarından mezun olan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler ile yurtdışında bu programlardan mezun olup, diplomalarının denklikleri onaylanan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler alanlarında uzman hemşire olarak çalışırlar.

Uzman hemşireler, temel hemşirelik rollerinin yanı sıra uzmanlığını yaptığı alana yönelik klinik bilgi, beceri, sağlık araştırmaları, danışmanlık hizmetleri, sağlık eğitim hizmetlerinin programlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde sorumluluk alır, uygular ve değerlendirir.

Uzman Hemşirelerin Ek Sorumlulukları

Uzmanlık alanı ile ilgili kapsamlı sağlık değerlendirmeleri yapar. Hemşirelik bakımını planlar, uygular ve yönetir. Bakımda istenen hedeflere ulaşılamaması durumunda, yeni stratejiler geliştirir.
Hastalara uygulanan tıbbi tanı ve tedavi işlemlerine ilişkin karşılaşılan kritik durumlarda, uygun kararın verilmesinde hemşirelere danışmanlık yapar, meslekî gelişimleri açısından hemşirelere yardımcı olur.
Hasta ve ailesinin eğitimini planlar. Hastaları, bakım ve tedavi yöntemleri ile olası yan etkileri hakkında bilgilendirir. Hastaların güncel ve güvenilir sağlık bilgisine ulaşmasını sağlar.
Uzmanlık alanı ile ilgili ve etik konularda kişi, kurum ve kuruluşlara danışmanlık ve bilirkişilik yapar. Çalıştığı kurumda araştırmalarla ilgili etik komitede görev alabilir.

8. Yetki Belgesine Sahip Hemşireler

Hemşirelik mesleği ile ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda yetki belgesine sahip ve bu alanlara ilişkin hemşirelik bakım hizmetlerinden sorumlu hemşiredir.

Yetki belgesine sahip hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları, sahip oldukları yetki belgeleri ve çalıştıkları özellikli alana göre Bakanlıkça düzenlenir.

9. Hemşirelik Hizmetlerinin Yönetimi ve Organizasyonu

Başhemşire

Başhemşire olabilmek için hemşirelikte en az lisans eğitimine sahip olmak gerekir. Kurumda hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.

Başhemşire, bağlı olduğu kurum üst amirine karşı sorumlu olarak aşağıdaki görevleri yürütür:

Hemşirelik hizmetlerinin planlanmasını, yürütülmesini, değerlendirilmesini, geliştirilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlar.
Hemşirelik hizmetleri organizasyonu doğrultusunda görevli hemşirelerin mevzuata ve meslek ilkelerine uygun olarak görev yapmalarından, hemşirelik hizmetlerinin etkin ve verimli sunumundan sorumludur.
İstenmeyen olaylar ve hatalı hemşirelik uygulamalarını önleyici tedbirleri alır, meydana gelen menfi olayların kaydının tutulmasını ve bildirilmesini sağlar.
Hemşirelik hizmetlerinde istihdam edilen personeli ilgili birimlere görevlendirir ve göreve uyumunu sağlar. Hizmet birimlerinde görevlendirilecek hemşirelerin sayısını ve niteliğini belirler.
Hemşirelerin bilgi ve deneyimlerini göz önünde bulundurarak görev dağılımlarının ve çalışma çizelgelerinin yapılmasını, izlenmesini sağlar ve onaylar.
Göreve yeni başlayan hemşireler için uyum eğitimi, görevdeki hemşireler için hizmet içi eğitim programlarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesini sağlar.
Öğrenci hemşirelerin eğitimi için uygun çalışma ortamını oluşturur, öğretim elemanları ile işbirliği yaparak okul-hastane işbirliğini sağlar.
Hemşirelerin mesleki gelişimleri için sürekli eğitimlerini destekler.
Hemşirelik hizmetlerinin geliştirilmesi için yapılacak bilimsel araştırma faaliyetlerine destek olur.
Hemşirelik hizmetlerine ilişkin stratejik çalışma planlarını yapar ve uygulanmasını sağlar.
Hastane ve sağlık kurumlarının ilgili yöneticileriyle işbirliği yapar.
Olağanüstü durumlarda afet planları doğrultusunda ilgili birimlerle işbirliği içinde, acil durum planlamaları yapar, protokol geliştirir ve ekibini hazırlar.
Komite, konsey, yönetim kurulu toplantılarına üye olarak katılır.

Gözetmen Hemşire

Başhemşirenin görevleri normal mesai dışında ve resmi tatil günlerinde gözetmen hemşire tarafından yürütülür. Bu hemşireler meslekte beş yıl deneyimli, lisans mezunu hemşireler arasından başhemşire tarafından seçilir ve görevlendirilir. Kurumda hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.

Sorumlu Hemşire

Sorumlu hemşire, yatan hasta üniteleri, klinikler, yoğun bakım üniteleri, ayaktan tanı ve tedavi birimleri, acil, evde bakım gibi alanlarda hemşirelik hizmetlerinin yerine getirilmesinde başhemşireye karşı sorumludur. Öncelikle ilgili alanda uzman hemşireler, yoksa üç yıl deneyimli ve hemşirelikte lisans mezunları arasından başhemşire tarafından görevlendirilir.

Sorumlu hemşirenin görevleri şunlardır:

Servis ve ünitedeki hastaların bakım gereksinimlerinin hemşirelik süreci doğrultusunda belirlenmesine ve karşılanmasına yönelik hemşirelik hizmetlerinin yürütülmesinden sorumludur.
Servise yeni başlayan hemşirelerin uyumunu sağlar. Hemşirelerin mesleki gelişimlerinde, hasta bakımında rehberlik ve danışmanlık yapar.
Hastaların tedavi planlarının güvenli bir şekilde uygulanmasını, eczane tarafından kliniğe gönderilen ilaçların güvenli bir şekilde kullanımını ve korunmasını sağlar.
Kurum politikaları doğrultusunda hemşirelerin gelişimi için performans değerlendirmelerini yapar, geri bildirimde bulunur.
Hemşirelerin çalışma çizelgelerini ve izinlerini düzenler, başhemşirenin onayına sunar.
Servis ve ünitenin fiziksel yapısı ve donanımı konusunda yönetime önerilerde bulunur.
İlgili birimlerle koordinasyonu sağlar.
Hasta ile ilgili vizit, kurul ve konseylere katılarak bilgi alışverişinde bulunur.
Öğrenci hemşirelerin eğitiminde uygun eğitim ortamını sağlar.

10. Birimlere Göre Hemşirelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Yönetmelik, hemşirelerin görev yaptıkları birimlere göre ek sorumluluklarını da detaylandırmaktadır. İşte öne çıkan bazı birimler:

Yoğun Bakım Hemşiresi

Yoğun bakım hemşiresi, karmaşık ve yaşamı tehdit edici problemleri olan hastaların tanılamasını yapmak, hastaları sürekli izlemek, kaliteli ve ileri yoğun bakım ve tedavi girişimleri uygulamak, hasta ve yakınları ile terapötik ilişki kurmak, koruyucu, iyileştirici ve rehabilite edici girişimleri uygulamaktan sorumludur.

Yoğun bakım hemşiresinin ek sorumlulukları arasında; yoğun bakım enfeksiyonlarının önlenmesi, hasta monitorizasyonu, sıvı-elektrolit ve asit baz dengesine yönelik bakım planlaması, ventilatördeki hastaya bakım verme, bası yarası ve kontraktür oluşumunu önleyici girişimler, nörolojik hastaların izlemi, enteral ve parenteral beslenme uygulamaları yer almaktadır.

Acil durumlarda, ünitede hekim bulunmaması ve geçerlilik süresi dolmamış ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular.

Acil Servis Hemşiresi

Acil servis hemşiresi, acil servise başvuran hastaların hızlı fiziksel değerlendirmesini yapar, monitorizasyonu sağlar, aynı anda acil birimde bulunan olgular arasında öncelikleri belirler.

Acil servis hemşiresinin ek sorumlulukları arasında; periferik IV kateter takma, oksijen ve buhar tedavisi uygulama, trakeal aspirasyon yapma, nazogastrik tüp takma, gastrik lavaj uygulama, üriner kateter takma ve bakımı, infüzyon ve transfüzyon işlemlerini başlatma ve izleme yer almaktadır.

Acil durumlarda, ünitede hekim bulunmaması ve geçerlilik süresi dolmamış ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır.

Diyabet Eğitim Hemşiresi

Diyabetli bireye uygulanan bakım ve tedavi ile ilgili uygulamalar ile eğitim ve gözlemlere ilişkin verileri kaydeder. Hekim veya hemşire tarafından konsültasyon istenen hastaları değerlendirir, eğitim ve bakım ihtiyacını belirler.

Diyabet eğitim hemşiresi; diyabetli bireyin kendi kendini yönetimine destek olur, komplikasyonların önlenmesine yönelik hasta ve ailesine gerekli eğitimleri verir, insülin uygulama becerisi kazandırır, diyabetik ayak yönünden değerlendirme ve bakım yapar.

Onkoloji Hemşiresi

Onkoloji hemşiresi, kanserli birey ve ailesinin yaşam kalitesini geliştirmek için semptom yönetimi ve destek bakımı sağlar. Çalışma ortamının risklerini değerlendirir ve antineoplastik ajanların risklerine yönelik ortamı ve ekipmanı standartlara göre düzenler.

Onkoloji hemşiresi; kemoterapi öncesi bireyi sistematik olarak değerlendirir, kemoterapi protokolünün uygunluğunu değerlendirir, kemoterapi ve biyoterapinin güvenli uygulanmasını sağlar, tedaviye bağlı yan etkilerle baş etme yöntemlerini anlatır.

Hematopoetik kök hücre transplantasyonu sürecinde; hasta ve ailesinin bilgilendirilmesinde görev alır, nakil öncesi gerekli tetkiklerin yapılmasını sağlar, transplantasyon sürecinde hastayı izler, bakımını planlar ve uygular.

Diyaliz Hemşiresi

Diyaliz hemşiresi, hastanın kendi kendine yönetimi ve bakımını destekler. Hastayı diyalize hazırlar, diyaliz işlemi sırasında oluşabilecek komplikasyonlara müdahale eder.

Diyaliz hemşiresi; arteriovenöz fistül girişimini yapar, hasta ve hasta yakınlarına diyaliz işlemi, diyaliz süresi ve fistül bakımı gibi konularda gerekli eğitimi verir, evdeki bakıma ilişkin eğitim verir.

Ameliyathane Hemşiresi

Ameliyathane hemşiresi, steril scrub hemşire ve dolaşan sirküle hemşire olarak iki farklı rolde görev yapar.

Steril scrub hemşire, ameliyat sırasında steril alan içinde çalışır, aseptik teknikleri uygular, cerrahi işlem süresince ekipte yer alır, cerrahi işlem sırasında ihtiyaç duyulan malzemeleri cerraha verir, işlem sonrası tüm aletleri dolaşıcı hemşire ile birlikte sayar ve kaydeder.

Dolaşan sirküle hemşire, ameliyathanedeki hastanın hemşirelik bakımından sorumludur, ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında cerrahi ekibin malzeme ihtiyaçlarını sağlar, hastanın kimliğini doğrular, hasta güvenliği için gereken tüm uygulamaları yapar, cerrahi doku örneklerini uygun şekilde hazırlar ve laboratuvara gönderilmesini sağlar.

Psikiyatri Klinik Hemşiresi

Psikiyatri klinik hemşiresi, hasta güvenliği açısından riskli olabilecek eşyaların kontrolünü yapar, hastayla terapötik iletişim tekniklerini kullanarak sürekli ve sistematik biçimde veri toplar, riskli davranışlara ilişkin risk düzeyini değerlendirir.

Psikiyatri klinik hemşiresi; tecrit ya da tespit gerekiyorsa bu işlemlerle ilgili hastaya açıklama yapar, güven verir ve sık aralarla gözlemler, psikiyatrik acil durumları yönetir, hasta ve ailesine ilaçların etki ve yan etkileri konusunda eğitim verir.

Pediatri Hemşiresi

Pediatri hemşiresi, 0-18 yaş arasındaki çocukların aile ve toplum içinde fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönden sağlıklı büyüme ve gelişmesi, hastalıklardan korunması ve sağlığının en üst düzeyine çıkarılmasından sorumludur.

Pediatri hemşiresi; çocuğu aile ve çevresi ile bir bütün olarak ele alır, bakımın her aşamasına aileyi dahil eder, çocuk ihmal ve istismarı durumlarını tanır ve şüpheli durumlarda ilgili yerlere bildirimde bulunur, çocuğun bakımı ve tedavisinde terapötik oyunu kullanır.

Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşiresi

Kadın sağlığı ve hastalıkları hemşiresi; çiftlere gebelik öncesi eğitim ve danışmanlık yapar, kadının gebelik dönemine özgü bakım ve izlemlerini yapar, gebelikte gelişebilen riskli durumları erken dönemde fark eder, doğum eylemiyle ilgili normalden sapmaları izler ve bildirir.

Ayrıca; yenidoğan bebeğin bakımını ve muayenesini yapar, erken ve geç lohusalık döneminde anne ve yenidoğan bakımını yapar, ana çocuk sağlığının korunup geliştirilmesinde kadına eğitim ve danışmanlık yapar.

Halk Sağlığı Hemşiresi

Halk sağlığı hemşireliği kapsamında evde bakım hemşiresi, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezi hemşiresi, toplum ruh sağlığı merkezi hemşiresi, iş sağlığı hemşiresi, okul sağlığı hemşiresi ve ceza ve tutukevi hemşiresi gibi farklı alanlarda görev yapan hemşireler bulunmaktadır.

Bu hemşireler; birey, aile ve toplumun sağlığını koruma, geliştirme ve sürdürme odaklı çalışır, ev ziyaretleri yapar, sağlık eğitimleri planlar ve uygular, tarama programlarına katılır, risk gruplarını izler ve gerektiğinde ilgili kurumlara yönlendirme yapar.

11. Hemşirelik Girişimlerinin Yetki Kapsamları

Yönetmeliğin ek bölümünde, hemşirelik girişimlerinin hangi yetki kapsamında uygulandığı üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır:

Hemşirelik Kararı ile Uygulanan Girişimler

Hemşirelerin kendi mesleki bağımsız yetkileri kapsamında, hekim istemi olmaksızın uygulayabildikleri girişimlerdir. Bunlar arasında; hasta kabulü ve öykü alma, fiziksel değerlendirme, yaşam bulgularının alınması, bilinç durumunun değerlendirilmesi, ağrı izleme, hasta teslimi, bası yaralarını önleme, düşmeyi önleme, ağız bakımı, perine bakımı, pozisyon verme, emzirmeye destek verme, hasta eğitimi ve danışmanlık gibi geniş bir yelpazede girişimler yer almaktadır.

Hekim Kararı ile Uygulanan Girişimler

Hekim tarafından yazılı veya acil durumlarda sözlü olarak istem verilmesi halinde uygulanabilen girişimlerdir. Bunlar arasında; oral, intramüsküler, intravenöz, subkütan yolla ilaç uygulamaları, kan ve kan ürünleri transfüzyonu, nazogastrik sonda yerleştirilmesi, üriner kateter takılması, lavman uygulaması, mekanik ventilasyon uygulanan hastanın bakımı, kemoterapi uygulaması gibi girişimler bulunmaktadır.

Hekim ile Birlikte Uygulanan Girişimler

Hekim ve hemşirenin birlikte çalışarak gerçekleştirdiği, hemşirenin asistanlık rolü üstlendiği girişimlerdir. Bunlar arasında; endotrakeal entübasyona yardım, santral venöz kateter yerleştirilmesine katılım, göğüs tüpü takılmasına yardım, trakeotomi işlemine katılım, bronkoskopi uygulamasına yardım gibi girişimler yer almaktadır.

Yönetmelikte ayrıca, ekip tarafından ortak bakım planları hazırlanmış ve kararlaştırılmış ise hekim istemi beklemeden hemşirenin izleyebileceği veya uygulayabileceği girişimler ile Bakanlıkça kabul edilen bir eğitim alınması zorunlu olan girişimler de ayrıca belirtilmiştir.

12. Düzenleme Yetkisi ve Yürürlük

Sağlık Bakanlığı, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.

Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup, hükümlerini Sağlık Bakanı yürütmektedir.

Bu içerik, 19 Nisan 2011 tarih ve 27910 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hemşirelik Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.

HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; sağlık hizmeti sunulan kurum ve kuruluşlarda görev yapan hemşirelerin çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eğitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında ve hemşirelik hizmetleri sunulan diğer alanlarda görev yapan hemşireleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,

b) Hemşire: 6283 sayılı Hemşirelik Kanununa göre hemşirelik mesleğini icra etmeye yetkili sağlık personelini,

c) Hemşirelik tanılama süreci: Bireyin muhtemel veya mevcut sağlık sorununa yönelik olarak, hemşirelik hizmetleri çerçevesinde bakıma en uygun yaklaşımı belirlemeyi mümkün kılan durum değerlendirmesini,

ç) Kanun: 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununu,

d) Başhemşire: Kurum ve kuruluşlarda hemşirelik hizmetlerini en üst düzeyde temsil eden hemşireyi,

e) Uzman hemşire: Mesleğiyle ilgili lisansüstü eğitim alarak uzmanlaşan ve diploması Bakanlıkça tescil edilen hemşireyi,

f) Yetki belgesi: Hemşirelerin meslekleriyle ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda ilgili mevzuatında düzenlenen hizmet içi eğitim çalışmaları neticesinde Bakanlıkça tanzim olunan belgeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Hemşirelik Hizmetlerinin Kapsamı, Hemşirelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirelik hizmetlerinin kapsamı

MADDE 5 – (1) Hemşirelik hizmetleri aşağıdaki hususları kapsar:

a) Birey, aile, grup ve toplumun sağlığının geliştirilmesi, korunması, hastalık durumunda iyileştirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması amacıyla hemşirenin yerine getirdiği bakım verme, hekimce hazırlanan tıbbî tanı ve tedavi planının oluşturulması ve uygulanması, güvenli ve sağlıklı bir çevre oluşturma, eğitim, danışmanlık, araştırma, yönetim, kalite geliştirme, işbirliği yapma ve iletişimi sağlama rolleri,

b) Mesleki eğitimle kazanılan bilgi, beceri ve karar verme yeteneklerini kullanarak, insanlara yaşadıkları ve çalıştıkları her ortamda doğum öncesinden başlayarak yaşamın tüm evrelerinde meslek standartları ve etik ilkeler çerçevesinde sunduğu hemşirelik bakımı,

c) Hemşirelik hizmetlerinin ve bu hizmetlerden sorumlu insan gücü kaynaklarının, diğer kaynakların ve bakım ortamının yönetimi ile risk yönetimini.

Hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları

MADDE 6 – (1) Hemşireler;

a) Her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirler ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesinde hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar, uygular, değerlendirir ve denetler.

b) Verilen hemşirelik bakımının kalitesini ve sonuçlarını değerlendirir, hizmet sunumunda bu sonuçlardan yararlanarak gerekli iyileştirmeleri yapar ve sonuçları ilgili birime iletir.

c) Tıbbî tanı ve tedavi planının uygulanmasında; hekim tarafından, acil durumlar dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygular, hastada beklenmeyen veya ani gelişen durumlar ile acil uygulanması gereken tanı ve tedavi planlarında müdavi hekimin şifahi tıbbi istemini kabul eder. Bu süreçte hasta ve çalışan güvenliği açısından gerekli tedbirleri alır.

ç) Hastaya lüzumu halinde uygulanmak üzere hekim tarafından reçete edilen tıbbî talepleri bilimsel esaslara göre belirlenen sağlık bakım, tanı ve tedavi protokolleri doğrultusunda yerine getirir.

d) Tıbbi tanı ve tedavi işlemlerinin hizmetten faydalanana zarar vereceğini öngördüğü durumlarda, müdavi hekim ile durumu görüşür, hekim işlemin uygulanmasında ısrar ederse durumu kayıt altına alarak hekimin yazılı talebi üzerine söz konusu işlemi uygular.

e) Tıbbî tanı ve tedavi girişimlerinin hasta üzerindeki etkilerini izler, istenmeyen durumların oluşması halinde gerekli kayıtları tutarak hekime bildirir ve gerekli önlemleri alır.

f) Görevi teslim alacak hemşire gelmeden ve gerekli bilgiyi hasta başında sözlü ve yazılı olarak teslim etmeden ve doğal afet, toplu kazalar gibi olağanüstü durumlarda ise hemşireye olan ihtiyaç ortadan kalkmadan kurumdan ayrılamaz.

g) Hemşirelikle ilgili eğitim, danışmanlık, araştırma faaliyetlerini yürütür. Mesleği ile ilgili bilimsel etkinliklere katılır. Toplumun, öğrenci hemşirelerin, sağlık çalışanlarının ve adaylarının eğitimine destek verir ve katkıda bulunur.

h) Sağlık hizmetlerinin verildiği tüm alanlarda etkin bir şekilde görev alır, oluşturulan sağlık politikalarının yürütülmesinde, mevzuat çerçevesinde karar mekanizmalarına katılır.

ı) Hizmet sunumunda, hizmetten faydalananların bireysel farklılıklarını kabul ederek, insan onurunu, mahremiyetini ve kültürel değerlerini azami ölçüde göz önünde bulundurur.

i) Tüm uygulamalarını kayıt altına alır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uzman Hemşire ve Yetki Belgesine Sahip Hemşireler

Uzman hemşire

MADDE 7 – (1) Lisans mezunu hemşirelerden; yurtiçinde hemşirelik anabilim dallarında ve bunların altında açılan lisansüstü eğitim programlarından mezun olan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler ile yurtdışında bu programlardan mezun olup, diplomalarının denklikleri onaylanan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler alanlarında uzman hemşire olarak çalışırlar.

(2) Uzman hemşireler, temel hemşirelik rollerinin yanı sıra uzmanlığını yaptığı alana yönelik klinik bilgi, beceri, sağlık araştırmaları, danışmanlık hizmetleri, sağlık eğitim hizmetlerinin programlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde sorumluluk alır, uygular ve değerlendirir.

(3) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Uzmanlık alanı ile ilgili kapsamlı sağlık değerlendirmeleri yapar. Hemşirelik bakımını planlar, uygular ve yönetir. Bakımda istenen hedeflere ulaşılamaması durumunda, yeni stratejiler geliştirir.

(4) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Hastalara uygulanan tıbbi tanı ve tedavi işlemlerine ilişkin karşılaşılan kritik durumlarda, uygun kararın verilmesinde hemşirelere danışmanlık yapar, meslekî gelişimleri açısından hemşirelere yardımcı olur.

(5) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Hasta ve ailesinin eğitimini planlar. Hastaları, bakım ve tedavi yöntemleri ile olası yan etkileri hakkında bilgilendirir. Hastaların güncel ve güvenilir sağlık bilgisine ulaşmasını sağlar.

(6) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Uzmanlık alanı ile ilgili ve etik konularda kişi, kurum ve kuruluşlara danışmanlık ve bilirkişilik yapar. Çalıştığı kurumda araştırmalarla ilgili etik komitede görev alabilir.

Yetki belgesine sahip hemşireler

MADDE 8 – (1) Hemşirelik mesleği ile ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda yetki belgesine sahip ve bu alanlara ilişkin hemşirelik bakım hizmetlerinden sorumlu hemşiredir.

(2) Yetki belgesine sahip hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları, sahip oldukları yetki belgeleri ve çalıştıkları özellikli alana göre Bakanlıkça düzenlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hemşirelik Hizmetlerinin Yönetimi ve Organizasyonu

Başhemşire

MADDE 9 – (1) Başhemşire olabilmek için hemşirelikte en az lisans eğitimine sahip olmak gerekir. Ancak kurum/kuruluşta, hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.

(2) Başhemşire bağlı olduğu kurum/kuruluş üst amirine karşı sorumlu olarak:

a) Hemşirelik hizmetlerinin planlanmasını, yürütülmesini, değerlendirilmesini, geliştirilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlar.

b) Hemşirelik hizmetleri organizasyonu doğrultusunda görevli hemşirelerin mevzuata ve meslek ilkelerine uygun olarak görev yapmalarından, hemşirelik hizmetlerinin etkin ve verimli sunumundan sorumludur. İstenmeyen olaylar ve hatalı hemşirelik uygulamalarını önleyici tedbirleri alır, meydana gelen menfi olayların kaydının tutulmasını ve bildirilmesini sağlar.

c) Hemşirelik hizmetlerinde istihdam edilen personeli ilgili birimlere görevlendirir ve göreve uyumunu sağlar. Hizmet birimlerinde görevlendirilecek hemşirelerin sayısını ve niteliğini belirler.

ç) Hemşirelik hizmetleri ile ilgili tüm kayıt sistemlerinin ve Ek-1’deki formların geliştirilmesini ve düzenli olarak kullanılmasını sağlar.

d) Hemşirelerin bilgi ve deneyimlerini göz önünde bulundurarak görev dağılımlarının ve çalışma çizelgelerinin yapılmasını, izlenmesini sağlar ve onaylar. Göreve yeni başlayan hemşireler için uyum eğitimi, görevdeki hemşireler için hizmet içi eğitim programlarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesini sağlar.

e) Öğrenci hemşirelerin eğitimi için uygun çalışma ortamını oluşturur, öğretim elemanları ile işbirliği yaparak okul-hastane işbirliğini sağlar.

f) Hemşirelerin mesleki gelişimleri için sürekli eğitimlerini destekler.

g) Hemşirelik hizmetlerinin geliştirilmesi için yapılacak bilimsel araştırma faaliyetlerine destek olur. Hemşirelik hizmetleri bütçesinin planlanmasında yer alır.

h) Hemşirelik hizmetlerine ilişkin stratejik çalışma planlarını yapar ve uygulanmasını sağlar.

ı) Hastane ve sağlık kurumlarının ilgili yöneticileriyle işbirliği yapar.

i) Olağanüstü durumlarda afet planları doğrultusunda ilgili birimlerle işbirliği içinde, acil durum planlamaları yapar, protokol geliştirir ve/veya geliştirilmesini sağlar ve gerekli durumlarda uygulamaya koymak üzere ekibini hazırlar.

j) Komite, konsey, yönetim kurulu toplantılarına üye olarak katılır.

(3) Gözetmen hemşire: Başhemşirenin görevleri normal mesai dışında ve resmi tatil günlerinde gözetmen hemşire tarafından yürütülür. Bu hemşireler meslekte beş yıl deneyimli, lisans mezunu hemşireler arasından başhemşire tarafından seçilir ve görevlendirilir. Ancak, kurum/kuruluşta, hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.

Sorumlu hemşire

MADDE 10 – (1) Sorumlu hemşire yatan hasta üniteleri/klinikleri, yoğun bakım üniteleri, ayaktan tanı ve tedavi birimleri, acil, evde bakım gibi alanlarda hemşirelik hizmetlerinin yerine getirilmesinde başhemşireye karşı sorumlu olup, öncelikle ilgili alanda uzman hemşireler, yoksa üç yıl deneyimli ve hemşirelikte lisans mezunları arasından başhemşire tarafından görevlendirilir. Ancak, kurum/kuruluşta, hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir. Sorumlu hemşire görevlendirildiği alanda öncelikle gündüz mesai saatlerinde görev yapar.

(2) Sorumlu hemşire, servis ve ünitedeki hastaların bakım gereksinimlerinin hemşirelik süreci doğrultusunda belirlenmesine ve karşılanmasına yönelik hemşirelik hizmetlerinin yürütülmesinden sorumludur.

(3) Sorumlu hemşire;

a) Servis/üniteye yeni başlayan hemşirelerin uyumunu sağlar. Hemşirelerinin mesleki gelişimlerinde, hasta bakımında rehberlik ve danışmanlık yapar, iş doyumu ve motivasyonu yükseltici düzenlemeler yapar. Eğitim hemşiresi ile işbirliği yaparak hemşirelerin eğitim gereksinimlerine yönelik önerilerde bulunur. Hizmet içi eğitim programlarına katılır ve ünite/servis hemşirelerinin katılmalarını sağlar.

b) Hastaların tedavi planlarının güvenli bir şekilde uygulanmasını, eczane tarafından kliniğe gönderilen ilaçların güvenli bir şekilde kullanımını ve korunmasını sağlar.

c) Hastanın muayene ve tedavi girişimleri sırasında ilgili hemşirelik işlevlerinin yerine getirilmesini sağlar.

ç) Kurum politikaları doğrultusunda hemşirelerin gelişimi için performans değerlendirmelerini yapar, geri bildirimde bulunur.

d) Kendisine bağlı hemşirelerin özlük işleri ve hakları ile ilgili konularda servis/ünite içinde gerekli düzenlemeleri sağlar.

e) Hemşirelerin çalışma çizelgelerini ve izinlerini düzenler, başhemşirenin onayına sunar.

f) Servis/ünitenin fiziksel yapısı ve donanımı konusunda yönetime önerilerde bulunur.

g) Hastaları bakım gereksinimlerine göre sınıflayarak uygun oda ve yatak ayırımını yapar.

h) İlgili birimlerle koordinasyonu sağlar.

ı) Hasta ile ilgili vizit, kurul ve konseylere katılarak bilgi alışverişinde bulunur.

i) Öğrenci hemşirelerin eğitiminde uygun eğitim ortamını sağlar.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Son Hükümler

Düzenleme yetkisi

MADDE 11 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.

Yürürlük

MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.

ÇALIŞILAN BİRİM/SERVİS/ÜNİTE/ALANLARA GÖRE HEMŞİRELERİN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

A) YOĞUN BAKIM HEMŞİRESİ: Yoğun bakım hemşiresi, karmaşık ve yaşamı tehdit edici problemleri olan hastaların tanılamasını yapmak, hastaları sürekli izlemek, kaliteli ve ileri yoğun bakım ve tedavi girişimleri uygulamak, hasta ve yakınları ile terapötik ilişki kurmak, koruyucu, iyileştirici ve rehabilite edici girişimleri uygulamaktan sorumlu hemşiredir.

Görev, yetki ve sorumluluklar

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik bakımı:

a) Yoğun bakım enfeksiyonlarının gelişiminin önlenmesi için gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.

b) Hasta değerlendirmesinde kurumun benimsediği skorlama sistemleri ve skalaları uygular ve değerlendirir.

c) Hastaların monitorizasyonu sağlar. Monitorizasyonda non-invazif monitörizasyon tekniklerini kullanır. Kardiyak ritmi izler, acil durumlarda gerekli ekip ile iletişim kurar.

ç) Sıvı-elektrolit ve asit baz dengesine yönelik mevcut ve olası sorunların dikkate alınarak uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve değerlendirir.

d) Hastaların solunuma ilişkin sorunlarını çözmeye yönelik girişimleri planlar, uygular, değerlendirir, ventilatördeki hastaya bakım verir.

e) Aspirasyon, oksijen tedavisi, vücut pozisyonları, genel vücut bakımı, postural drenaj, aseptik uygulamalar (sonda/kateter bakımı vb.) gibi temel girişimsel uygulamalara yönelik uygun hemşirelik aktivitelerini planlar, uygular ve değerlendirir.

f) Bası yaraları, risk faktörleri, prognoz üzerindeki etkilerinin değerlendirilerek gelişiminin önlenmesi için uygun hemşirelik yaklaşımını sağlar, oluşması halinde uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve değerlendirir.

g) Hastalarda kontraktür oluşumunu önleyici girişimleri planlar ve uygular.

ğ) Hastalarda emboli oluşumunu önleyici girişimleri bilir, hekimle birlikte gerekli planlamayı yapar ve uygular.

h) Nörolojik hastalıkları olan (Anevrizma, KİBAS, SVO vb.) ve bilinci kapalı olan (intrakraniyal kanama vb.) hastaların izlemini ve uygun pozisyon verilmesini sağlar, nörolojik değerlendirmelerini yapar.

ı) Kurum politika ve talimatları doğrultusunda, intravenöz sıvı infüzyonyonu ve kan/kan ürünleri transfüzyonu işlemlerini başlatır, takip eder, kaydeder; olası sorun ya da komplikasyonlar ortaya çıkar ise durumu hekime bildirir ve kurumda benimsenmiş standartlara göre gerekli girişimleri uygular.

i) Pace makerli hastayı izler, bakımını bilir ve uygular.

j) İntra aortik balon pompası yerleştirilmiş hastayı izler, bakımını bilir ve uygular.

k) Hastaların beslenme gereksinimlerini belirler (enteral ve parenteral beslenme), gereksinimlerine göre hemşirelik bakımını planlar ve uygular, beslenmede kullanılan cihazların sterilizasyonunun devamlılığını sağlar.

l) Yoğun bakım hastaları ile hasta yakınlarının psikososyal problemlerine uygun hemşirelik yaklaşımını sağlar.

2. Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma:

a) Hastadan topladığı verileri ve hastanın genel durumundaki değişiklikleri değerlendirir, kaydeder, normalden sapmaları hekime bildirir.

b) Diğer sağlık personelleri ile beraber hasta vizitine katılır, hastanın tedavi ve bakım planının oluşturulmasına katkıda bulunur.

c) Hekim tarafından gerçekleştirilen invazif tanı ve tedavi girişimlerine katılır; bu girişimler için hastayı hazırlar, işlem sırasında destek olur, işlem sonrasında hastayı izler.

ç) Hastanın laboratuvar tetkikleri için kan, idrar, sıvı ve doku örneklerini toplar; laboratuvara gönderir, değerlendirir ve hastanın hekimine bilgi verir.

d) Her yaş grubuna özgü uygulanması gereken ilaç çeşitlerini, farklı dozlarını ve olabilecek yan etkilerini bilir; ilaç uygulamaları ve ilaç güvenliği ilkelerine bağlı kalarak, hekim istemine göre hastaya enteral, parenteral ve haricen verilecek ilaçları verir; uygulanan ilaç ve tedavilerin etki ve yan etkilerini, hastanın tedavi ve bakıma verdiği yanıtları gözler, kaydeder ve gerektiğinde ilgililere rapor eder.

e) Acil ilaçları, tıbbi malzeme ve cihazları kullanıma hazır bulundurur.

f) Kardiyak ritmi izler, yorumlar, öldürücü ritimleri tanır ve gerekli acil girişimleri bilir.

g) Konsültasyonun yapılmasını takip eder; katılır.

ğ) Acil durumlarda hekimle işbirliği sağlar. Arrest durumunda mavi kod çağrısı yapar. Kurumun benimsemiş olduğu protokoller doğrultusunda temel/ileri yaşam desteği uygulamalarına katılır (oksijen verme, solunum desteği, kalp masajı, acil ilaçlar, tıbbi cihazların uygulanması gibi). Eğer o an ünitede hekim yok ve (geçerlilik süresi dolmamış) ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular. Vakaları rapor eder.

h) Acil durumlarda hekimle işbirliği sağlayarak ve kurumun benimsemiş olduğu protokoller doğrultusunda temel/ileri yaşam desteğinin uygulanmasını sağlar ve uygun hemşirelik aktivitelerini yerine getirir.

B) ACİL SERVİS HEMŞİRESİ

Görev, Yetki ve Sorumluluklar

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik bakımı:

a) Hastanın acil servise kabulünü sağlar.

b) Hastaların monitorizasyonunu (EKG, solunum, SpO2, vücut ısısı, arteryel kan basıncı) sağlar. Bu parametreleri izler, değerlendirir, sonuçlarını kaydeder ve normalden sapmaları hekime bildirir.

c) Hastaların hızlı fiziksel değerlendirmesini yapar, verileri değerlendirir, sonuçlarını kaydeder, normalden sapmaları hekime bildirir.

ç) Aynı anda acil birimde bulunan olgular arasında öncelikleri belirler.

d) Yatışına karar verilen hastaları ve ameliyata alınacak hastaları kurum içi transfer prosedürüne göre naklini gerçekleştirir.

e) Periferik IV kateter takar ve kateter pansumanlarını yapar, oksijen ve buhar tedavisini uygular, trakeal aspirasyon yapar; gerekirse endotrakeal tüp, trakeostomi, kolostomi, gastrostomi bakımı verir; nazogastrik tüp takar, gastrik lavaj uygular; rektal tüp uygular, lavman yapar; perine bakımı verir, prezervatif sonda / üriner kateter takar ve kateter bakımı verir; sıcak ve soğuk uygulama yapar; göğüs tüplerini ve diğer drenaj sistemlerini kontrol eder, drenaj torbalarını değiştirir; yaptığı işlemleri gözlemleri ile birlikte kaydeder.

f) İnfüzyon ve transfüzyon işlemlerini kurum politika ve talimatları doğrultusunda başlatır, izler ve kaydeder.

g) Hastaların beslenme gereksinimlerini belirler (enteral ve parenteral beslenme), gereksinimlerine göre hemşirelik bakımını planlar ve uygular, beslenmede kullanılan cihazların sterilizasyonunun devamlılığını sağlar.

ğ) Hastaya uygun pozisyon verir, gereken sıklıkta pozisyonunu değiştirir ve mobilizasyonunu sağlar.

h) Sıvı-elektrolit dengesine yönelik mevcut ve olası sorunları dikkate alınarak uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve değerlendirir. Aldığı-çıkardığı sıvı takibi yapar ve kaydeder.

ı) Hastaların solunuma ilişkin sorunlarını çözmeye yönelik girişimleri planlar, uygular, değerlendirir.

i) Pace makerli hastayı izler ve gerekli bakımı uygular.

j) Acil servis hastaları ve hasta yakınları ile terapötik iletişim kurar, onların psikososyal problemlerine uygun hemşirelik bakımı verir.

k) Acil servis İnfeksiyonlarının gelişmesi ve yayılmasının önlenmesi için gerekli önlemleri alır ve alınmasını sağlar (el yıkama, eldiven, izolasyon, maske, gömlek vb).

l) Yaşamı sona eren hastayı ilgili talimatlar doğrultusunda hazırlar morga transferini sağlar ve yakınlarına destek olur.

2. Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılım:

a) Hekim tarafından gerçekleştirilen invazif girişimlere katılır; hemşirelik işlevlerini yerine getirir.

b) Acil ilaçları, tıbbi malzeme ve cihazları kullanıma hazır bulundurur.

c) Acil durumlarda hekimle işbirliği sağlar. Arrest durumunda mavi kod çağrısı yapar. Kurumun benimsemiş olduğu protokoller doğrultusunda temel/ileri yaşam desteği uygulamalarına katılır (oksijen verme, solunum desteği, kalp masajı, acil ilaçlar, tıbbi cihazların uygulanması gibi). Eğer o an ünitede hekim yok ve (geçerlilik süresi dolmamış) ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular. Vakaları rapor eder.

ç) Hastanın laboratuvar tetkikleri için kan ve idrar örneklerini toplar, laboratuvara gönderir, sonuçlarını takip eder, değerlendirir ve hastanın hekimine bilgi verir.

d) Hastaya uygulanacak radyolojik tetkikler için hastayı hazırlar, ilgili birime transferini organize eder, gerekli durumlarda transfere eşlik eder.

C) İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ

1) Diyabet Eğitim Hemşiresi

Görev yetki ve sorumluluklar

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Diyabetli bireye uygulanan bakım ve tedavi ile ilgili uygulamalar ile eğitim ve gözlemlere ilişkin verileri Hasta Tanılama Formuna kaydeder, ilgili hemşireye bilgi verir.

b) Hekim veya hemşire tarafından konsültasyon istenen poliklinik, servis/ünite hastalarını geliştirdiği Diyabet İzlem ve Eğitim Formunu kullanarak değerlendirir, eğitim ve bakım ihtiyacını belirler. Bakımın planlanmasını ve uygulanmasını organize eder.

c) Diyabetli bireylerin bakımında görev alır, bireyi yaşam kalitesini yükseltmede her aşamada destekler ve gereksinim duyulan konularda danışmanlık yapar. Diyabetli bireyin kendi kendini yönetimine destek olur.

ç) Kabul edilmiş protokoller ve reçete edilen seçenekler çerçevesinde tedaviyi yönlendirir.

d) Diyabetli bireylerin takibini düzenli olarak yapar, komplikasyonların önlenmesine yönelik hasta ve ailesine gerekli eğitimleri verir.

e) Diyabetli bireye diyabet kimlik kartı vererek yanında taşımasının önemini anlatır.

f) Diyabetli bireye/yakınlarına insülin uygulama becerisi kazandırır.

g) Diyabet ile ilgili her düzeyde eğitim programı geliştirilmesinde rol alır.

ğ) Diyabetli bireyi diyabetik ayak yönünden değerlendirir, bakımı ve bakımın önemi konusunda bilgilendirir.

h) Diyabetli bireyin gereksinimleri doğrultusunda grup veya bireysel eğitimleri planlar, uygular, değerlendirir ve kaydeder.

ı) Eğitim hemşiresi ile işbirliği yaparak hemşirelerin diyabet konusunda eğitim gereksinimlerini belirler, önerilerde bulunur. Hizmet içi eğitim etkinliklerine katılır. Eğitim programının içeriğini hazırlar ve eğitim materyali geliştirir.

2) Onkoloji Hemşiresi

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik Bakımı:

a) Kanserli birey ve ailesinin yaşam kalitesini geliştirmek için semptom yönetimi ve destek bakımı sağlar.

b) Kanser tanısı almış birey ve ailesini sistematik olarak değerlendirir, sağlık sorunlarını ve önceliklerini belirler.

c) Çalışma ortamının risklerini değerlendirir ve standartlara uygun önlem alır.

ç) Diğer ekip üyelerini çalışma ortamının risklerine karşı bilgilendirir ve rehberlik eder, çalışma ortamının (antineoplastik ajanların) risklerine yönelik ortamı ve ekipmanı standartlara göre düzenler ve temin eder.

d) Yapılacak tedavinin türüne göre tedavi öncesi bireyi değerlendirir. Normalden sapma durumlarda doktoruna bilgi verir.

e) Onkoloji hemşireliği ile ilgili bakım ilkeleri, yöntemleri ve ürünler konusundaki gelişmeleri takip ederek bilgisini güncelleştirir ve uygulamaya aktarır.

f) Kemoterapi uygulamadan önce ilaç almayı engelleyecek durumlar (infeksiyon, kilo kaybı, toksisite, ilaçların yan etkisi vb.) yönünden hastayı değerlendirir. Kemoterapi alması planlanan hastanın kemoterapi protokolünün uygunluğunu (doz, ilaç veriliş yolu, tedavi şeması vb.) değerlendirir ve hastaya bilgi verir.

g) Antineoplastik ilaç uygulanan hastaların vücut sıvıları ve atıklarına maruz kalınabilecek her türlü işlemde koruyucu önlemleri alır ve alınmasını sağlar.

ğ) Hazırlanan ilacın adını, dozunu, hazırlanma saatini yazarak ilacın üzerine etiketler.

2. Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma:

2.1.Kemoterapi ve Biyoterapi;

a) Birey ve aileye, uygulanması planlanan kemoterapi/biyoterapi protokolü, potansiyel yan etkilerine ilişkin özbakım önlemleri ve antiemetik şeması gibi konularda uygun öğretim planı yapar, uygular ve değerlendirir.

b) Birey ve yakınlarının hastalık, tanı ve tedavi seçenekleri ile bakım konusunda sorularını yanıtlar, gerekli durumlarda hekime yönlendirir.

c) Kemoterapi/biyoterapiden önce, bireye psikolojik destek sağlar ve/veya psikolojik destek alması için yönlendirir.

ç) Bireyin tedavi ve bakımı ile ilgili kararlara katılmasını sağlar ve destekler.

d) Kurumunda, kemoterapi/biyoterapiye bağlı yan etkilerin önlenmesi ve kontrolüne yönelik bakım standartlarını geliştirir, geliştirilmesini sağlar.

e) Hasta ve hasta yakınlarını geliştirilen standartların kullanılması konusunda eğitir.

f) Kemoterapi öncesi bireyi sistematik olarak değerlendirir; kapsamlı öykü alır ve fizik değerlendirme yaparak objektif ve subjektif verileri elde eder.

g) Tedavi öncesi laboratuar bulgularını değerlendirir. Bir önceki tedavinin toksisitelerini değerlendirir (infeksiyon, nötropeni, stomatit vb).

ğ) Kemoterapi/biyoterapinin güvenli uygulanmasını sağlar.

h) Bilgilendirilmiş onayın alınıp alınmadığının kontrol eder.

ı) Periferal IV ya da santral venöz kataterler, port katater uygulamalarını izler (infüzyon hızı ve infiltrasyon bulguları yönünden).

i) İnfüzyon tamamlandıktan sonra iğnenin çıkarılması, santral ya da port katateri uygun miktarda serum fizyolojik ile yıkadıktan sonra tedaviyi sonlandırır.

j) İnfüzyon süresince hastayı ekstravazasyon, anaflaksi, hipotansiyon, hipertansiyon, yüksek ateş, bronkospazm, larengospazm vb. yönden gözler, girişimde bulunur ve kayıt tutar.

k) Birey ve/veya ailenin girişimlere yanıtını ve hedeflenen sonuca ulaşılıp ulaşılmadığını sistematik olarak değerlendirir.

l) Bireye tedaviye bağlı oluşabilecek yan etkilerle (bulantı-kusma, diyare, konstipasyon, stomatit, yorgunluk vb.) baş etme yöntemlerini anlatır. Tedavi süresince dikkat etmesi gereken konularda hastayı uyarır, bilgilendirir.

2.2.Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Olan Hastanın Bakımı;

a) Kök hücre transplantasyonu planlanan hasta ve ailesinin hastalık ve nakil sürecine ilişkin bilgilendirilmesinde görev alır.

b) Hasta ve ailesinin tedavi kararına aktif katılımını destekler; verilen bilgileri anlama durumunu değerlendirir, endişe ve sorularını dile getirmelerini cesaretlendirir.

c) Bilgilendirildikten sonra hastadan uygun onam formlarının alınmasını sağlar.

ç) Hastaya nakil öncesi gerekli tetkiklerin yapılmasını sağlar ve sonuçlarını izler.

d) Hastanın kök hücre nakline hazırlanmasında görev alır (testler, konsültasyonlar, kateterlerin takılması ve gerekli ilaç/malzeme sağlanması gibi).

e) Hastanın bakımında primer sorumluluk alacak hasta yakınına (bakım verici) bakıma yönelik eğitim verir ve cesaretlendirir. Bakım vericinin durumunu ve hazır oluşluğunu değerlendirerek gerekli desteği sağlar.

f) Hastaya katater takılması ile ilgili bilgi verir, hazırlıklarını planlar.

g) Hasta ve hastanın bakımından sorumlu olacak kişiye kateter bakımı konusunda bilgi verir.

ğ) Allojenik transplantasyonlarda vericinin eğitimi ve hazırlanmasını sağlar.

h) Otolog nakil yapılacaksa aferez ünitesi ile, kemik iliği toplanacak ise ameliyathane ile iletişim kurarak uygulamalar için gerekli düzenlemeleri (malzeme, personel, verici ile ilgili düzenlemeler vb.) yapar.

ı) Alınan kemik iliğinin hastaya verilene dek uygun şekilde naklini ve temiz koşullarda saklanmasını sağlar.

i) Kök hücre toplama işlemini hasta ve/veya vericiye anlatır.

j) Toplanan kök hücrelerin uygun koşullarda taşınması ve verilmesinde rol alır.

k) Kök hücre transplantasyonu sürecinde hastayı izler, bulguları kaydeder, bakımını planlar ve uygular, tedavisini uygular, hastanın güvenliğini sağlar, gerekli durumları rapor eder.

l) Gerekli durumlarda hasta ve ailesine duygusal destek verir.

m) Transplantasyon sonrası hastanın düzenli kontrollerine ilişkin eğitim yapar, takip eder, gerekli test ve muayenelerin yapılmasını sağlar.

n) Birey ve ailenin transplantasyon sonrası iyileşme sürecinde günlük yaşam ve iş yaşamına uyumunu ve yaşam kalitesini değerlendirir; destek için uygun kaynaklara yönlendirir.

o) Hasta ile ilgili tüm verilerin raporlanmasında ve gerekli yerlere ulaştırılmasında görev alır.

ö) Kök hücre transplantasyonu ile ilgili çalışmalara katılır.

p) Transplantasyon sonrası bireyin izlenmesine katılır; kullanılan ilaçlar, etki ve yan etkileri konusunda bilgi verir; ilaç kullanımına uyumunu değerlendirir.

2.3.Radyoterapi sürecinde;

a) Birey ve ailesini planlanan tedavi, süresi, cihazlar ve saati gibi konularda bilgilendirir.

b) Birey ve ailesini radyoterapiye bağlı oluşabilecek genel semptomlar (cilt reaksiyonları ve yorgunluk gibi) ve tedavi alacağı bölgeye özel yan etkiler ve kontrolüne yönelik bilgilendirir.

c) Planlanan radyoterapide olası yan etkileri (mukozit, cilt reaksiyonu, yorgunluk, bulantı-kusma v.b.) izler ve erken saptanmasını sağlar.

ç) Brakiterapi süresince hasta bakımına katılır; hasta ve/veya ailesini bilgilendirir; gerektiğinde hastayı sedatize eder/ağrı kesici ilaç verir; muayene ve aplikatörün yerleştirilmesi sırasında yardım eder; kullanılan malzemeleri temizleme ve sterilizasyon için hazırlanmasını sağlar.

d) Bireyi radyoterapi süresince uygun aralıklarla cilt reaksiyonları, yorgunluk ve bölgelere özel diğer yan etkiler yönünden değerlendirir ve uygun girişimlerde bulunur.

e) Hasta ve ailesinin sosyal hizmet gereksinimlerini (ulaşım, konaklama, sevk işlemleri gibi) değerlendirir.

f) Hasta ve ailesine olası yan etkilere yönelik rehberlik yapar ve profesyonel destek sağlar.

g) Hasta ve ailesini beslenme konusunda bilgilendirir.

ğ) Bireyi radyoterapinin uzun dönemde görülebilecek geç yan etkileri yönünden değerlendirir ve bilgilendirir.

2.4. Palyatif Bakım Süresince;

a) Hemşire birey ve ailesine sürekliliği olan bir duygusal destek sağlar.

b) Hastanın ağrı ve diğer semptomlarını değerlendirir ve yönetimini sağlar, birey ve ailesini evde semptom kontrolünü yapabilmeleri konusunda bilinçlendirir.

c) Birey ve ailesinin hastaneye ve acil hizmetlere ulaşabilme konusunda gerekli bilgileri verir.

ç) Bireyin günlük bakımı sırasında bağımsızlığını ve kontrolünü sürdürme ve seçimlerini yapabilmesine yardımcı olarak yaşam kalitesini arttırır.

d) Birey ve ailesi için var olan sosyal destekleri belirler ve destek almalarında yardımcı olur.

e) Birey ve ailesine hastalığın ekonomik boyutu ve alabilecekleri ekonomik destekler konusunda bilgi verir.

3) Diyaliz Hemşiresi

Görev, yetki ve sorumluluklar

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Hastanın kendi kendine yönetimi ve bakımını destekler. Hastayı diyalize hazırlar. Hasta, ilk defa diyalize giriyor ise diyaliz ekibi ve diğer hastalarla tanıştırır. İşlem ve diyaliz merkezi hakkında bilgi verir. Diyalizin komplikasyonları, belirtileri yönünden bilgilendirir.

b) Diyaliz işlemi sırasında oluşabilecek komplikasyonlara müdahale eder.

c) Hemodiyalize alınacak hastanın vasküler giriş yolunu değerlendirir.

ç) Hasta ve yakınlarını diyaliz işlemi, süresi, randevu saati konularında bilgilendirir.

d) Gerekli durumlarda hastayı sosyal ve psikolojik destek açısından yönlendirir.

e) Diyaliz öncesi ve sonrası hastayı tartar, diyaliz süresince yaşam bulgularını kontrol eder.

f) Diyaliz giriş yerinin bakımını yapar.

g) Hekim istemi doğrultusunda uygun diyalizer ve diyalizatı hazırlar.

ğ) Arteriovenöz fistül girişimini yapar.

h) Hasta ve hasta yakınlarına diyaliz işlemi, diyaliz süresi ve fistül bakımı gibi konularda gerekli eğitimi verir.

ı) Diyaliz ekibi ile birlikte hastanın evdeki bakımına ilişkin eğitim verir (banyo, beslenme, fistül bakımı, sıvı alımı ve hastanın kendi kendine bakım desteği).

4) Rehabilitasyon Hemşiresi

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Uygun değerlendirme parametrelerini kullanarak hasta hakkında; uyum ve baş etme, bilişsel durumu ve iletişim kurma durumu, ekonomik kaynakları, çevresel faktörleri, aile dinamikleri, fonksiyonel yeterliliği, fizyolojik durumu ve güvenliği konularında bilgi toplar.

b) Hastayı bütüncül olarak ele alır, günlük yaşam sürecinde gerekli olan iletişim ve bağımsız yaşam becerilerinin kazandırılmasını sağlar. Kendine bakımı geliştirerek yaşam kalitesini artırmayı öğretir, destekler ve gözler.

c) Hastanın stresle başa çıkma yolları ile problem çözme becerilerini değerlendirerek, becerilerin gelişmesine yardım eder. Vücut değişikliklerine uyumunu değerlendirir, destekler, gerekirse ilgili birime yönlendirir.

ç) Mesane irrigasyonu ve idrar inkontinansı bakımı verir, mesane ve barsak eğitimi yapar.

d) Girişimleri planlarken hastaya özelleştirilmiş sonuçları belirler. Amaçlar hastanın gerçek ve potansiyel, fonksiyonel, emosyonel ve gelişimsel yeteneklerine uygun ve gerçekçi olmalıdır.

e) Hasta ve yakınlarına kateter bakımı, bası yarasının önlenmesi ve bakımı, mesane ve barsak rehabilitasyonu, ayak bakımı, cihazların ve ilaçların kullanımı, beslenmenin önemi, sıvı kontrolü, pozisyon kontrolü ve önemi, deformitelerin önlenmesi ve eklem hareket açıklığının sağlanması amacıyla fiziksel aktivitelerin devamlılığının önemi ve benzeri konularda eğitim yapar.

f) Hasta ve yakınlarının eğitimi; kronik hastalık ve sakatlığa uyumu, iletişim becerisi, işlevsel ve fonksiyonel beceriler, öz bakım becerileri, sağlığın sürdürülmesi, yönetimi ve destekleyici faktörler izlenerek sürdürülür.

g) Gereksinim duyulan sağlık bakımını alabilmeleri için mevcut kaynaklara ulaşmada hasta ve yakınlarına yardımcı olur. Evde bakım için mevcut merkezler, destek grupları ve diğer destekleyici kaynaklara ulaşmalarını sağlar.

5) Endoskopi Hemşiresi

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) İşlem öncesi, endoskopi ünitesinde gerekli olan hazırlıkları yapar.

b) Tanı ve tedavi amaçlı girişimler için bireyi bilgilendirir, işleme hazırlar, işlem sırası ve sonrasında takip eder ve gerekli uygulamaları yerine getirir.

c) Üst gastrointestinal sistem endoskopisi, alt GİS endoskopisi, perkütan girişimler, ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjio Pankreatografi), işlemlerinden önce hastanın hazırlıklarını kontrol eder, eksikliklerini tamamlar.

ç) Hasta güvenliği önlemlerini alır.

d) ERCP ünitesinde radyasyon güvenliği önlemlerini alır.

e) Kullanılan malzeme, alet ve cihazların temini, bakımı, temizliği ve sterilizasyonunu sağlar. Endoskopların işleme hazır hale getirilmesi, işlemden sonra hastanın takibi ve gözlenmesi, kontamine endoskopların dezenfeksiyon ve sterilizasyon işlemlerinin yapılmasını sağlar.

f) Endoskopi ünitesinin genel temizlik ve hijyenini sağlar. Sterilizasyon tekniklerini bilir, uygular ve uyulmasını gözetir. Periyodik aralıklarla skoplardan kültür alınmasını sağlar ve takip eder.

g) İşlemler sırasında steril şartların korunmasını sağlar.

ğ) Acil girişimler ve invazif girişimler için gerekli olan malzemelerin yeterli ve daima kullanıma hazır tutulmasını sağlar.

h) Hekim istemi ile premedikasyon uygular ve hastanın güvenliğini sağlar.

ı) Hastanın ve yakınlarının hastalık, tanı ve tedavi seçenekleri ile bakım konusundaki sorularını cevaplandırır, gerekli durumlarda hekimine yönlendirir.

i) Kolonoskopiden önce barsak hazırlığı konusunda hastayı bilgilendirir.

D) CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ

1) Ameliyathane Hemşiresi

1.1. Steril (Scrub) Hemşire

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirenin görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Ameliyat sırasında steril alan içinde çalışır.

b) Steril alanın korunmasına yönelik aseptik teknikleri uygular. Bulaşmayı (kontaminasyon) önlemek için gerekli önlemleri alır.

c) Ameliyathanede hasta güvenliğine yönelik gerekli önlemlerin alınmasını sağlar ve uygular.

ç) Bir gün önceden ertesi günün ameliyat ve işlem tiplerini gözden geçirir. Alet ve malzeme ile ilgili hazırlık yapar.

d) Cerrahi işlem süresince ekipte yer alır.

e) Cerrahi el antisepsisini uygular. Steril gömlek ve eldiven giyer. Cerrahi ekibin steril gömlek ve eldiven giymesine yardımcı olur.

f) İşlem sırasında gereken steril alet, diğer malzemelerin hazırlanmasını ve kullanımını sağlar.

g) Hastanın steril örtülmesine yardım eder.

ğ) Malzemeleri kolay alınabilecek şekilde düzenler ve işlemin tipine göre cerrahın ihtiyacı olan malzemeyi önceden belirleyerek verir.

h) Cerrahi işlem sırasında ihtiyaç duyulan iğne, iplik gibi sarf malzemeleri yeteri kadar hazırlayarak kullanıma hazır hale getirir.

ı) İşlem sonrası tüm aletleri, kompresler ve tamponları dolaşıcı hemşire ile birlikte sayar ve kaydeder.

i) Ameliyat sırasında alınan doku örneklerini tanımlayarak dolaşıcı hemşireye güvenli bir biçimde teslim eder.

j) Ameliyat sonrası malzemelerin temizlenmesini, sayılmasını, listeye uygun şekilde hazırlanmasını, steril edilmesini ve kullanıma hazır bulundurulmasını sağlar.

1.2. Dolaşan (sirküle) Hemşire

Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Ameliyathanedeki hastanın hemşirelik bakımından sorumludur.

b) Ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında cerrahi ekibin malzeme ihtiyaçlarını sağlar.

c) Hastanın endişesini azaltmak için psikolojik destek sağlar.

ç) Hasta için güvenli ve konforlu çevre sağlamada ekibi gözleyerek yardımcı olur.

d) Uygun hasta bakımı ve hasta güvenliği için gereken tüm uygulamalarını yapar.

e) Hastayı işlem sonrası güvenli bir biçimde ünite hemşiresine yazılı ve sözlü şekilde teslim eder.

f) Hastanın kimliğini doğrular, hasta bilgilerini gözden geçirir.

g) Hastanın ameliyat masasına alınmasına, uygun pozisyon verilmesine, güvenliğinin sağlanmasına yardım eder, mahremiyetini korur.

ğ) Cerrahi işlem süresince odada kalarak ihtiyaca yönelik destek verir. İhtiyaç duyulan tıbbi malzemeyi temin eder. Paket açma standartlarını uygular.

h) Cerrahi doku örneklerini (spesmen) uygun şekilde hazırlar, etiketler, kayıt eder ya da kayıt edilmesi için sekreterliğe teslim eder ve laboratuara gönderilmesini sağlar.

2) Stoma ve Yara Bakım Hemşiresi: Stoma, yara, inkontinans ve fistül sorunu olan bireylere yönelik tanı, tedavi ve bakım hizmetlerinin etkin bir şekilde yerine getirilmesinden sorumlu özel dal hemşiresidir.

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Stoma, yara, inkontinans ve fistül sorunu olan bireyi, fiziksel ve psikososyal açıdan değerlendirir, değerlendirme sonuçlarını ilgili formlara kaydeder. Değerlendirme sonuçları ve ilgili kaynaklardan (hasta dosyası gibi) edinilen verileri yorumlayarak hemşirelik tanılarını belirler.

b) Gereksinim duyulan hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar ve yürütür. Hemşirelik bakımının kalitesini ve sonuçlarını değerlendirir; ve bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelik bakımını yeniden düzenler.

c) Hastanın ameliyat öncesi hazırlığında cerrahla birlikte stoma bölgesini belirler.

ç) Ameliyat sonrası erken dönemde (24 saat içinde) stoma ve peristomal cildi değerlendirir, stomayı erken dönem komplikasyonları açısından değerlendirir, gaz, gaita ve idrar çıkışını kontrol eder.

d) Stomanın tipine, biçimine ve çapına uygun adaptörü/torbayı ve yardımcı stoma bakım ürünlerini uygular.

e) Stomanın ve stoma çevresindeki cildin bakımını yapar.

f) Kalıcı kolostomisi olan uygun hastalarda kolostomi irrigasyonu yapar, sonucunu kaydeder.

g) Uygun hastalarda hekimle işbirliği içinde lavman (ante-grade continent) yapar.

ğ) Stoma çevresinde gelişen cilt problemlerinde, cilt bakımı yapar.

h) Stomaya ilişkin komplikasyonlarda ilgili hekimle işbirliği yaparak gerekli uygulamaları yapar (Kemer ve korse uygulama, prolapsusun elle redüksüyonu, ileostomi lavajı, kanamanın durdurulması, suppozituar ve lavman uygulama).

ı) Fistül bakımı yapar ve fistül çevresindeki cildi korur.

i) Gastrostomi, jejenostomi ve beslenme tüpü yerleştirilen durumlarda tüpün ve ostomi çevresindeki cildin bakımını yapar.

j) Yarayı değerlendirir. Yaranın mekanik temizliğini yapar. Yara irrigasyonu yapar. Yara pansumanı yapar. Yaraya bandaj uygulaması yapar.

k) Bakım verdiği bireyi, yarayı, yara bakımına ilişkin ürünleri ve yara bakım uygulamalarını değerlendirerek en etkili ürüne karar verir, aileyi ve ekibi yönlendirir.

l) Basınç ülseri açısından risk grubunda yer alan hastaları değerlendirir. Basınç ülseri gelişmesi durumunda basınç ülserini değerlendirir, ülserin iyileşmesini sağlayacak uygun bakım ve tedavi edici uygulamaları yapar.

m) Hastaya yapılan bakım ve tedavi uygulamaları/gözlemlere ilişkin hemşirelik kayıtlarını nöbet/vardiya değişimlerinde yazılı ve sözel olarak bölüm hemşirelerine/ilgili ekibe teslim eder.

n) Stoma, yara ve inkontinans bakımında asepsi ilkelerine uyar, bu ilkelere uyulmasını sağlar.

o) Stoma, yara ve inkontinansa yönelik kayıt formlarını geliştirerek bakım verdiği hastalara ilişkin hemşirelik uygulamalarının her aşamasını zamanında ve eksiksiz olarak kaydeder.

ö) Stoma ve yara bakım ilkeleri, yöntemleri ve ürünler konusundaki gelişmeleri takip ederek bilgisini güncelleştirir ve uygulamaya aktarır.

p) Hastaya uygulanan bakım ve tedavi ile ilgili uygulamalar ve gözlemlere ilişkin hemşirelik kayıtlarını nöbet/vardiya değişimlerinde yazılı ve sözel olarak bölüm hemşirelerine/ilgili ekibe teslim eder.

r) Hasta vizitleri yaparak hastaların durumunu izler, ilgili ekiple bilgi alış verişinde bulunur. Uygulamalarını ilgili formlara kaydeder.

s) Hemşirelik uygulamaları için gerekli malzemelerin yeterli ve çalışır durumda olduğunu kontrol eder.

ş) Stomadan idrar, dışkı örneği alır.

t) İnkontinans tipini belirlemeye yönelik tanı işlemlerine katılır.

u) Yaradan kültür alır.

ü) Hekimle işbirliği içerisinde yaraya topikal ajanları uygular.

v) Yaraya mekanik debritman uygular (Islak kuru pansuman, basınçlı yıkama)

y) Hekimle işbirliği içerisinde yaraya kimyasal ve cerrahi debritman uygular.

E) RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ

1) Psikiyatri Klinik Hemşiresi

Görev Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik Bakımı:

a) Hasta güvenliği açısından riskli olabilecek eşyaların kontrolünü yapar, emanete alır, kaydeder ya da ailesine ulaştırır.

b) Hastaya ait para ve özel eşyaları emanete alır, kaydeder, gerektiğinde hastaya verir.

c) Hastanın ihtiyacı olan kişisel eşyalarının (pijama, terlik, havlu gibi) ailesi tarafından temin edilmesini sağlar.

ç) Hastayla biyo-psiko-sosyal bir bütünlük içerisinde, terapötik iletişim tekniklerini ve kanıta dayalı değerlendirme araçlarını kullanarak sürekli ve sistematik biçimde veri toplar.

d) Riskli davranışlara (intihar, şiddet, kendine ve/veya çevresine zarar verme, kötüye kullanım, ihmal) ilişkin öykü alır, risk düzeyini değerlendirir.

e) Hastaların öz bakımını yapması için teşvik eder, destekler, gerektiğinde yapar.

f) Hastanın servise kabulünde fiziki muayenesini yaparak yara, iz ve darp bulgularını kontrol ederek kaydeder.

g) Ailesi olmayan, ya da ailesi hakkında bilgi alınamayan hastanın ihtiyacı olan kişisel eşyaların (pijama, terlik vb.) hastane depolarından teminini sağlar.

ğ) Hastanın sosyal güvencelerini takip eder, sosyal güvencesi olmayan hastaların sosyal güvencelerinin temini için ilgili birimlerle irtibata geçer.

h) Hastanın özel gözlem, ziyaret, telefon izni ve tedbirlerin planlamasına katkıda bulunur, kararı uygular.

ı) Hasta ziyaretçilerini ve getirdiklerini denetler.

i) Hastanın bakım gereksinimlerini ve sorunlarını belirler, hasta bakımında hemşirelik süreci sistemini kullanır.

j) Beslenme, kilo takibi, uyku takibi, konversiyon takibi, deliryum takibi, ilaç yan etki takibi, pnömoni takibi, hipomani takibi ve istisnaları önleme takibi yapar.

k) Hemşirelik hizmetleri için gerekli olan araç, gereç ve malzemelerin tespit ve teminini sağlar.

l) Düzenli olarak üst araması yapılarak yanıcı, yakıcı, kesici aletlerin ve madde girişinin engellenmesini sağlar, güvenlik önlemlerinin kontrollerini yapar (kamera takibi, dolapların kilit kontrolü vb.).

m) Hasta yakını ve hekim ile iletişim kurarak hastanın servise kabul ediliş biçimine karar verir.

2. Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma:

a) Hastaların en az kısıtlayıcı olan çevrede güvenli tedavi ve hizmet almalarına yardımcı olur.

b) Hastaların ruhsal ve fiziksel sağlığının değerlendirildiği, planlanan hemşirelik uygulamaları doğrultusunda hasta sorunlarının ele alındığı planlı ve düzenli görüşmeler yapar.

c) Elektrokonvülzif tedavi planlanan hastaya işlem öncesi, en az dört saat aç kalmasını sağlar, mesane boşaltımını kontrol eder, protezlerin çıkarılmasını sağlar, vital bulgu takibi yapar.

ç) Elektrokonvülzif tedavi uygulaması sırasında hastaya uygun pozisyonun verilmesini sağlar, nöbet izlemi ve süresini kayıt eder. Uygulama sonrasında olası komplikasyonları gözlemler.

d) Tecrit ya da tespit gerekiyorsa, bu işlemlerle ilgili hastaya açıklama yapar, güven verir ve sık aralarla gözlemler, gözlemleri kaydeder, olası riskler için tedbir alır.

e) Hastanın kendine ya da çevresine zarar verme riskini gösteren belirtileri takip eder, kriz ve acil durum oluşmasını engelleyici, önleyici yaklaşımlar uygular.

f) Psikiyatrik acil durumları yönetir ve etkili acil bakımı başlatır.

3. Eğitim ve danışmanlık:

a) Tedaviyle ilgili gözlemleri doğrultusunda ekibe tıbbi tedaviye ilişkin gerekli önerilerde bulunur.

b) Ruh sağlığı ekibinin önemli bir üyesi olarak grup terapisi görüşmelerine katılabilir.

c) Ruh sağlığı hizmetinin etkinliği için gerekirse başka birimlerden ya da disiplinlerden danışmanlık alır, danışmanlık alması için bireyi/aileyi yönlendirir.

ç) Yararlı ve kullanabileceği destek sistemlerini ve toplum kaynaklarını değerlendirir, bireyi/aileyi yönlendirir.

d) Hastanın gelişim düzeyi, öğrenme istekliliği, bilgilenme ihtiyacı, kültürel yapısı ve inançlarını göz önüne alarak sağlık eğitimini ve hasta eğitimini planlar.

e) Hastayı ve aileyi desteklemede stresle baş etme, stigmatizasyon, kişiler arası ilişkiler, farkındalık ve girişkenliği artırma, problem çözme becerisi, sosyal beceriler eğitimi gibi konularda psiko-eğitim programlarını planlar ve uygular.

f) Hasta ve ailesine; ilaçların etki ve yan etkileri konusunda gerekli eğitimleri planlar, uygular, eğitimin etkinliğini değerlendirir.

g) Klinikte çalışan destek hizmet personeline hasta ve yakınlarıyla iletişim ve yaklaşımlar konusunda eğitim ve danışmanlık sağlar.

2) Çocuk ve Adölesan Psikiyatrisi Hemşiresi

Görev Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik Bakımı:

a) Aile döngüsünün karmaşıklığı içerisinde yaşam stresörlerinin, travmatik olayların ve durumsal krizlerin sağlığa etkisini değerlendirir.

b) Çocuk/ergenin yatışına karar verilirse; servise kabul eder, kendini, servisi ve kuralları tanıtır, sorularını cevaplandırır, oryantasyonunu sağlar. Aileyi klinik hakkında bilgilendirir.

c) Çocuk/ergenin ihtiyacı olan kişisel eşyalarının (pijama, terlik, havlu gibi) ailesi tarafından temin edilmesini sağlar.

ç) Çocuk/ergenin bakım gereksinimlerini belirler, bakım planını hazırlar, uygular, sonuçlarını değerlendirir ve kaydeder.

d) Çocuk/ergenin yakınlarıyla işbirliği sağlar, ailenin tedavi sürecine katılımını sağlar.

e) Çocuk/ergenin kendine ya da çevresine zarar verme riskini gösteren belirtileri, ipuçlarını takip eder, kriz ve acil durum oluşmasını engelleyici, önleyici yaklaşımlar uygular.

2. Eğitim ve danışmanlık:

a) Çocuk/ergen ve ailesinin eğitim ve danışmanlık gereksinimlerini belirler ve yerine getirilmesini sağlar.

b) Sorunlarla başa çıkma ve sorun çözme konusunda hasta ve aileye eğitim, yönlendirme yapar.

c) Çocuk/ergenin yakınlarının da yaşadığı endişe, üzüntü, öfke, suçluluk, çaresizlik ile sağlıklı baş etmeleri için terapötik iletişim kurar, danışmanlık sağlar.

ç) Çocuk/ergen ve ailesine; ilaçların etki ve yan etkileri konusunda gerekli eğitimleri planlar, uygular, eğitimin etkinliğini değerlendirir.

d) Çocuk/ergen ve ailesine yönelik taburculuk sonrası eğitimi planlar, uygular.

e) Diğer klinik hemşiresi ve çalışanlarına çocuk ve ergen ruh sağlığı ve psikiyatri vakaları konusunda eğitim ve danışmanlık sağlar.

3) Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi Hemşiresi

Görev Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Fiziksel yakınması ya da hastalığı olan bireyin fiziksel durumu ile ruhsal durumu arasındaki etkileşimi gözlemler.

b) Fiziksel hastalığı olan bireyin ve ailesinin hastalığa, tedaviye psikolojik uyumunu sağlamada, adaptif fonksiyonlarını geliştirmelerinde, yeniden kazanmalarında yardım eder.

c) Bireyin mevcut hastalığı ve hastalığın yol açtığı yaşam sorunlarıyla baş edebilecek güce gelmesine, başa çıkma yöntemleri geliştirmesine yardımcı olur.

ç) Hastanın hastalık yaşantısından sağlığını sürdürmesine yarayacak anlam çıkarmasına yardımcı olur.

d) Özel eğitim alarak psikoterapi uygulamalarında görev alır.

e) Bakımın tıbbi ve psikiyatrik boyutunu entegre eder, bakımın etkinliğini değerlendirir.

f) Bakımın etkinliğini azaltan, sistemin işlemesine engel olan nedenleri ortaya çıkarmak, ortadan kaldırmak ya da değiştirmek için çaba gösterir.

g) Genel hastanedeki tedavi ekibi ile işbirliği içinde hasta/hasta ailesine yönelik eğitim ihtiyacını saptar, psikolojik eğitimi planlar, hastanın aktif katılımını teşvik eder, eğitimi uygular ve değerlendirir.

ğ) Hasta ve ailelerine ruh sağlığını, problemlerle baş etme yollarını geliştirmeleri için yardım eder, eğitim verir.

h) Hastaların gereksinimlerine uygun eğitim materyali hazırlar, gelişmelere göre yeniden gözden geçirir.

ı) Hastaların rehabilitasyonuna yardım eder.

i) Hasta ile hemşire arasında iletişim problemlerinin ve çatışmalarının çözümlenmesinde yardımcı olur, etkin kişiler arası iletişimi ve terapötik ilişkiyi kolaylaştırıcı faaliyetler planlar.

j) Genel hastanede çalışan hemşirelerin yaşadığı iş stresi-problemi hakkında duygularını ifade etmesine ve problemlerini çözmelerine yardımcı olur, sağlık elemanlarına destek olur, destek grupları oluşturur ve sürdürür. Hemşirelerin mesleki benliği, kişisel benlik saygılarını, girişimciliğini artırmak için gerekli terapötik grup çalışmalarını planlar.

k) Değişim, çatışma çözümü ve diğer personelle ilgili konularda yönetimsel danışmanlık hizmeti verir.

l) Genel hastanede çalışan hemşirelerin eğitime katılımı, gelişmeleri uygulamaya aktarmaları ve araştırma yapmaları için destekler, teşvik eder, danışmanlık yapar.

m) Hastaların yaşam kalitelerini yükseltecek uygulamalar konusunda dünya literatürünü takip eder ve gelişmelerin kuruma uyarlanması ile ilgili düzenlemeleri önerir, uygular ve denetler.

n) Mesleki gelişmeleri takip eder, sürekli eğitimi felsefe edinerek kurum içi ve kurum dışı bilimsel toplantılara, kongrelere, hizmet içi eğitimlere katılarak sürekli eğitim yoluyla mesleki gelişiminin devamlılığını sağlar.

4) Alkol ve Madde Bağımlılığı Merkezi Hemşiresi

Görev Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Alkol, psikoaktif madde ya da bağımlılık yapıcı diğer maddeleri bırakma isteği ya da yoksunluk yakınmaları nedeniyle hastaneye başvuran hastaların ve ailelerinin fiziksel ve psikososyal tanılamasını yapar (özellikle hastanın madde kulanım öyküsü, önceki tedavi durumu, yasal sorunlar ve diğer kayıplar, danışanın/ailenin hastalığı, durumu algılamaları, emosyonel tepkileri, baş etme davranışları, madde kullanımının aile üzerindeki etkisi hakkında veri toplar).

b) Hasta ve ailesine ilişkin toplanan veriler doğrultusunda sorununu belirleyerek, hemşirelik tanısını koyar.

c) Hemşirelik tanılarına ilişkin hasta/ailesine yönelik bakım girişimlerini planlar ve uygular (bağımlılığı açıklama, inkar üzerinde çalışma, etkin baş etme stratejilerini geliştirme, anksiyete yönetimi, destek sistemlerini harekete geçirme, duyguların ifade edilmesini kolaylaştırma, danışmanlık ve eğitim, rol modeli olma, psikoterapi, hasta takibi, psikofarmakolojik ilaçların etki ve yan etkilerini değerlendirme, psikiyatristle işbirliği, eğitim ve araştırma), bakımın etkinliğini değerlendirir.

ç) Detoks tedavi sürecinde yoksunluk belirtileri açısından hastayı gözlemler, bilinç takibi yapar, tremor, terleme, halusinasyon, ajitasyon, hezeyan, konvulsüyon varlığını takip eder, yoksunluk belirtilerinin şiddetini değerlendirir, kaydeder.

d) Hastanın ihtiyacı olan uygun hidrasyonu sağlamak için, sıvı alabilmesine bağlı olarak oral ya da intravenöz sıvı alımı konusunda destek sağlar.

e) Hastanın yoksunluk belirtilerine, vitamin ve mineral kaybına ya da genel tıbbi durumuna yönelik planlanan tedaviyi uygular.

f) Hastaların bireysel gelişimini ve sosyalizasyonunu sağlayacak, kişisel benlik saygılarını, girişimciliğini arttıracak terapötik grup çalışmalarını (günaydın, işe yönlendirme, uğraşı, spor, sinema, kitap, gezi vb.) düzenler, hastaların katılımını teşvik eder ve gözlemler. Rehabilitasyon ekibi ile işbirliği sağlar.

g) Hastalardan terapötik amaçlı istenen etkinliklerin sürdürümünü izler.

ğ) Madde kullanımı olup olmadığını takip eder madde ölçümü tetkiklerin yapılabilmesi için idrar alır alkolmetre ölçümü yapar.

h) Servise madde girişini önlemeye yönelik tedbirler alır, gözlem yapar, binada aramalar yaptırır ve güvenliği sağlar.

ı) Hastaların hastanede kalmaya bağlı (kapalı servisler için) yaşadıkları duyguları ifade etmeleri ve problemlerini çözmelerine yardımcı olur.

i) Hasta ile ailesi arasında iletişim problemlerinin ve çatışmalarının çözümlenmesinde yardımcı olur, etkin kişiler arası iletişimi ve terapötik ilişkiyi geliştirici girişimler planlar ve uygular.

j) Gerekli durumlarda yasal sorunu olan hasta/danışanların ilgili mercilere iletilmek üzere tedavi sürecindeki durumlarını gözlemleyerek gözlem raporları kayıtlarını tutar. Gerekli durumlarda denetimde serbestlik yasası gereğince gözlem yapılan hasta/danışanların bağımlılık davranışı gözlemlerini yaparak raporlarını tutar.

k) Taburculuk öncesi ya da sonrasında nükslerin önlenmesinde bireysel ya da grup danışmanlığı yapar ve psikoeğitim grupları oluşturur.

l) Hastaların adsız alkolik (AA), adsız narkotik (NA) gibi, ailelerinin (Al-Anon), çocukların (ACA) gibi kendi kendine yardım gruplarına katılımını sağlar.

m) Sağlık hizmeti veren personelin bağımlılık alanında eğitimini/gelişimlerini sağlayacak programları planlar, organize eder ve değerlendirir.

n) Toplumu bilgilendirme aktivitelerinde rol alır, ruhsal sağlığını koruma ve geliştirme konusunda eğitim ve danışmanlık hizmeti verir.

F) ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ

1) Pediatri Hemşiresi; Evrensel çocuk hakları ve profesyonel hemşirelik rolleri doğrultusunda 0-18 yaş arasındaki çocukların aile ve toplum içinde fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönden sağlıklı büyüme ve gelişmesi, hastalıklardan korunması ve sağlığının en üst düzeyine çıkarılması; hastalandığında hasta çocuğun tedavisi, bakımı ve rehabilitasyonundan sorumlu hemşiredir.

Görev, yetki ve sorumluluklar

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik bakımı:

a) Çocuğun bakım gereksinimlerini çocuğun ve ailenin kültürel, sosyal, tıbbi durumuna ilişkin veriler doğrultusunda saptar, belirlediği gereksinimlerin karşılanması için planladığı bakımı uygular ve bakımın sonucunu değerlendirir.

b) Çocuğu aile ve çevresi ile bir bütün olarak ele alır ve vereceği bakımın her aşamasına aileyi dahil eder.

c) Yatış işlemleri tamamlanmış çocuğu ve ailesini servise kabul eder, kendileri için ayrılan oda ve yatağına alır, çocuk ve ailesinin servise/kuruma uyumunu sağlar.

ç) Çocuk ve ailesine rahat ve güvenli ortamı sağlar, odada gerekli malzemelerin yeterli ve çalışır durumda olduğunu kontrol eder.

d) Çocuk/aile ve çevresi ile ilişki kurmada uygun iletişim tekniklerini kullanır.

e) Çocuk ihmal ve istismarı durumlarını tanır. Şüpheli durumlarda ilgili yerlere bildirimde bulunur.

2. Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma:

a) Hastalık sürecini objektif (ateş, kan basıncı ve solunum düzeyi, laboratuar bulguları) ve subjektif veriler doğrultusunda değerlendirerek izler ve değişiklikleri kaydeder.

b) Tanı amaçlı hastadan alınması gereken örnekleri alır, uygun şekilde ve en kısa sürede yerine ulaştırılmasını sağlar.

c) Tanı ve tedavi amaçlı girişimler için çocuk ve ailesini hazırlar, işlem sırasında rahatlatır, işlem sonrasında izler.

ç) Sekiz doğru ilkesine göre ilaç uygulamalarını yapar, ilaçların etkisi ve yan etkisi yönünden gözler, istenmeyen bir etki görüldüğünde uygun girişimlerde bulunur.

d) Oral-parenteral ilaçları, kan ve sıvı infüzyonlarını ve harici ilaç uygulamalarını yapar.

e) Gerektiğinde hastayı ameliyata ve işlemlere hazırlar.

f) Gerektiğinde hastanın güvenli bir biçimde taşınmasını sağlar.Transport ile ilgili tüm koşulları hazırlar.

g) Çocuk ve ailesini, hastaneye yattığı andan itibaren taburculuğa ve evde bakıma hazırlar.

ğ) Çocuk ve ailenin, taburcu olduktan sonra verilen bakımın devamlılığını sağlayabilmeleri için onlara gerekli bakım becerilerini öğretir, rehberlik ve danışmanlık yapar.

h) Çocuğun bakımı ve tedavisinde terapötik oyunu kullanır.

3. Eğitim ve danışmanlık:

a) Çocuklara ve gençlere bakım verirken diğer sağlık bakım profesyonelleri ile işbirliği içinde ve ekip anlayışı ile çalışır.

b) Çocuğun sağlığını koruma ve geliştirme için bakımın her düzeyinde aileye rehberlik eder, sağlık eğitimini planlar, uygular.

c) Hastaneye yatma, kronik ve ölümcül hastalık gibi ailelerde anksiyete ve strese neden olan krizli dönemlerde çocuk ve ailesine destek olur.

ç) Hastalık ve/veya özürlülük durumunu takiben çocuğun/ailenin en üst düzeyde fonksiyon görebilmesi için çocuk ve aileye destek olur.

d) Hastaneye yattığı andan itibaren taburculuğa ve evde bakıma hazırlar.

e) Çocuk ve ailenin, taburcu olduktan sonra verilen bakımın devamlılığını sağlayabilmeleri için onlara gerekli bakım becerilerini öğretir, rehberlik ve danışmanlık yapar.

2) Yenidoğan Hemşiresi: Yenidoğan hemşiresi; profesyonel hemşirelik rolleri doğrultusunda yenidoğan ve yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan bebeklerin; dış ortama uyumunun sağlanması, sağlıklı büyüme ve gelişmesi, anne sütü ile beslenmesi, hastalıklardan korunması ve sağlığının en üst düzeyine çıkarılmasında önemli rolleri olan; hastalandığında bakımından sorumlu olduğu bebeği kapsamlı olarak değerlendirip klinik belirti ve bulguları yorumlayabilen, ailesi ile birlikte değerlendiren, yenidoğanın bakım gereksinimlerini tespit ederek kanıta dayalı bilgiler doğrultusunda uygun bakımı planlayabilen, ünitedeki araç-gereçleri kullanabilen, araçlardaki verileri değerlendirip yorumlayabilen, bebekler ve yakınları ile iletişimi ve onlara uygun terapötik yaklaşım kurabilen, eğitim ve danışmanlık yapabilen ve ekip anlayışı içinde, ekip üyeleri ile iyi iletişim ve işbirliği kurma becerisine sahip hemşiredir.

Görev, yetki ve sorumluluklar

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik bakımı:

a) Bebeğin anomalili olması, erken doğması, düşük doğum ağırlıklı olması veya bebeğin kaybı gibi ailelerde anksiyete ve strese neden olan krizli dönemlerde aileye destek olur.

b) Yenidoğanın değerlendirmesini yapar. Yenidoğanın normalden sapma durumunda hekimi bilgilendirir.

c) Yenidoğan hemşiresi yenidoğanın vücut ısısının korunması ve sürdürülmesini sağlar.

ç) Aile bebek etkileşiminin en erken dönemde başlamasına yardımcı olur. Bunun için annenin gereksinimlerini karşılar, anne-bebek arasındaki ilişkinin niteliğini değerlendirir.

d) Yenidoğan enfeksiyonlarının önlenmesi için gereken önlemleri alır.

e) Yenidoğan hemşiresi gerektiğinde hastanın güvenli bir biçimde taşınmasını sağlar.

f) Transport ile ilgili tüm koşulları hazırlar.

2. Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma:

a) Tanı amaçlı bebekten alınması gereken örnekleri alır, uygun şekilde ve en kısa sürede yerine ulaştırılmasını sağlar.

b) Gerektiğinde hastayı ameliyata ve işlemlere hazırlar.

c) İlaç uygulamalarını yapar, ilaçların etkisi ve yan etkisi yönünden gözler, istenmeyen bir etki görüldüğünde uygun girişimlerde bulunur.

3. Eğitim ve danışmanlık:

a) Aileler ile sürekli iletişim halinde bulunur. Bebeği aile ve çevresi ile bir bütün olarak ele alır. Bakımın her aşamasında annenin hazır oluşluk düzeyini değerlendirerek anneyi bakıma katar.

b) Bebeğin sağlığını koruma ve geliştirme için bakımın her düzeyinde aileye rehberlik eder, sağlık eğitimini planlar, uygular (anne sütü ve önemi, emzirme tekniği, meme bakımı, yenidoğan tarama testleri, büyüme ve gelişme, kazaları önleme, aşılama, izlem ve kontroller. vb).

c) Anne bebek arasındaki ilişkiyi güçlendirmek için tensel temas, yenidoğan masajı ve anne sütüyle beslenmeyi destekler.

ç) Bebeğin beslenmesi ve emzirme tekniği konusunda anneyi bilgilendirir.

d) Yenidoğan tarama testlerinin önemi ve yapılması konusunda aileyi bilgilendirir. Konu ile ilgili toplum eğitimlerine önem verir.

e) Bebeğin aşıları hakkında aileyi bilgilendirir.

f) Yenidoğan ve ailesini, taburculuğa ve evde bakıma hazırlar. Yenidoğanın davranışlarını anlayabilmesi için anneye rehberlik yapar.

G) KADIN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ

Görev, yetki ve sorumluluklar

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Çiftlere, gebelik öncesi eğitim ve danışmanlığını yapar.

b) Kadının gebelik dönemine özgü bakım ve izlemlerini yapar.

c) Gebelikte gelişebilen riskli durumları erken dönemde fark eder ve önerilen tedavileri uygular ve gerektiğinde sevk eder.

ç) Doğumun uygun koşullarda yapılması için hastayı yönlendirir.

d) Doğum eylemiyle ilgili normalden sapmaları izler ve bildirir.

e) Yenidoğan bebeğin bakımını ve muayenesini yapar.

f) Erken ve geç lohusalık döneminde anne ve yenidoğan bakımını yapar.

g) Ana çocuk sağlığının korunup geliştirilmesinde kadına eğitim ve danışmanlık yapar. (aile planlaması danışmanlığı, emzirme danışmanlığı, sağlıklı cinsel yaşam, genetik hastalık riski taşıyan ailelere danışmanlık, periyodik jinekolojik ve meme kontrolü, pap smear vb. testler için yol gösterir ve yardımcı olur)

H) HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ

1) Evde Bakım Hemşiresi: Yatağa bağımlı veya kendi ihtiyaçlarını bir başkasının desteği olmaksızın karşılayamayacak durumda evde bakım gereksinimi olan bireylere hemşirelik hizmetlerinin sunumundan sorumludur.

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Ev ortamını hastanın gereksinimlerine uygunluk yönünden değerlendirir (ısı, ışık, havalandırma, hijyen, tekstil, zemin, duvarlar vb.). Gürültü, ışık, ısınma, havalandırma gibi çevresel uyaranları kontrol altına alarak hastanın uyku ve dinlenmesini sağlar.

b) Bireyin günlük yaşam aktivitelerinin karşılanması, çevre düzenlemesi ve sosyal gereksinimlerin karşılanmasına yönelik görev alan bakım destek elemanlarının denetimini yapar, gerektiğinde ilgililere bildirimde bulunur.

c) Birey ve ailenin eğitim ve danışmanlık ihtiyacının belirlenmesini ve yerine getirilmesini sağlar. Bireyin öneri, istek ve şikâyetlerini dinler ve değerlendirir ve ilgili birimlere yönlendirir.

2) Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi Hemşiresi

Görev yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

1. Hemşirelik Bakımı:

a) Sorumlu olduğu bölgedeki toplumun sağlık düzeyi ölçütleri, ana-çocuk sağlığı durumu, sosyal, kültürel, ekonomik durumu, ulaşım durumu gibi özelliklerine ilişkin veri toplar ve değerlendirir.

b) Sorumlu olduğu ailelere ev ziyaretleri yaparak kapsamlı değerlendirme yapar.

c) Birey ve ailelerin ana-çocuk sağlığı ile ilgili gereksinimleri ve sorunlarını, öncelikleri belirler.

ç) Birey ve ailelere ilişkin tüm kayıtları doğru, eksiksiz ve zamanında tutar.

d) Ailedeki hasta ana-çocukların konsültasyon için gereksinimlerini belirler ve AÇS-AP merkezi hekimine sevk eder.

e) Hizmetlerin sürekliliği ve koordinasyonunu sağlamak için diğer sağlık ekibi üyeleri ile ve kurum içi, kurum dışı diğer hizmet birimleri ile iletişim kurar ve geliştirir.

f) Aile planlaması hizmetlerini yürütür.

g) Doğum öncesi izlem, evde doğum ve doğum sonrası anne ve bebeğin izlem hizmetlerini yürütür.

ğ) Kadın sağlığına yönelik tarama (Pap Smear, KKMM ve benzeri) programlarına katılır.

h) Çocuk izlem hizmetlerini yürütür.

ı) Bağışıklama hizmetlerini yürütür.

i) Ana ve çocuk yaş gruplarını ilgilendiren kronik hastalıkların takibini yapar, hekim tarafından reçete edilmiş ilaç ve tedavileri uygular.

j) Merkez bölgesinde ana-çocuk sağlığı hizmetleri ile ilgili yapılacak araştırmalara katılır.

k) Hizmet içi eğitim programlarına, mesleki seminer, konferans, gibi etkinliklere katılır.

l) Hemşirelik bakımında gerekli olan asepsi, sterilizasyon, dezenfeksiyon gibi tekniklere uyar ve uyulmasını sağlar.

m) Tüm uygulama ve işlemlerini etik kurallara uyarak birey/grup hakları doğrultusunda yapar.

2. Tıbbi tanı ve tedaviye katılma:

a) Önemli çocukluk hastalıklarının (ishal, akut solunum yolu enfeksiyonları, aşı ile önlenebilir hastalıklar, beslenme bozukluklarına bağlı hastalıklar, paraziter hastalıklar ve çocukluk dönemi bulaşıcı hastalıkları, vb) muayene ve takibini yapar, hekim isteminde yer alan ilaç ve tedavileri uygular.

b) Ana ve çocuk yaş gruplarını ilgilendiren kronik hastalıkların tedavisinde hekim tarafından reçete edilmiş ilaç ve tedavileri uygular.

3. Eğitim ve danışmanlık:

a) Merkez sorumlu hemşiresinin gözetiminde halka, sağlığın geliştirilmesi, hastalıkların önlenmesi, hastalıkların bakım, tedavi ve rehabilitasyonu amacıyla bireysel ve grup sağlık eğitimini planlar, eğitim ortamını hazırlar, uygular ve değerlendirir.

b) Cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesinde ve AIDS ile mücadelede eğitim ve danışmanlık yapar.

c) Sorumlu üreme ve cinsel danışmanlık ve sorumlu ebeveynlik için eğitim ve danışmanlık yapar.

ç) Kadın yaşam evrelerine göre cinsel sağlık/üreme sağlığı sorunlarını belirler, eğitim ve danışmanlık hizmetlerini yürütür.

3) Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Hemşiresi: Birey, aile ve toplumun ruh sağlığını koruma, geliştirme ve sürdürmede görev yapan sağlık ekibi üyesidir.

Görev Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Sosyo-ekonomik düzeyi düşük bölgede yaşayan, göçle gelmiş, madde bağımlılığı açısından riskli, çocuk, ergen, kadın, yaşlı, işsiz ve engelli gibi ruh sağlığı bozulma riski taşıyan tüm grupların, ruh sağlığının korunmasında ve sürdürülmesinde görev alır ve destekleyici programlar oluşturur.

b) Gelişimsel dönem özelliklerini bilir ve bu özellikler doğrultusunda çocuğun, ergenin biyo-psiko-sosyal gelişimini izler.

c) Ergenlik döneminde ortaya çıkabilecek riskli davranışlar (sigara, alkol ve madde bağımlılığı, intihar, şiddet davranışı, riskli cinsel davranışlar vb.) konusunda koruyucu müdahaleleri gerçekleştirir. Bu doğrultuda ergene, aileye ve topluma danışmanlık yapar.

ç) Orta yaşlılık ve yaşlılık dönemindeki bireylere bu dönem özellikleri hakkında bilgi verir. Bu dönemde ortaya çıkabilecek fiziksel, duygusal ve sosyal problemlerle başetme yöntemleri hakkında destek olur ve danışmanlık yapar.

d) Ruhsal bozuklukların, fiziksel hastalık sürecinin erken belirtisi ya da hastalığın etkeni olabileceğini bilir ve hastaların ve sağlıklı bireylerin genel sağlık düzeyini değerlendirir, risk faktörü analizi yapar.

e) Gebelik ve doğum süreci ile ilgili gelişebilecek ruhsal durumlara yönelik annelere eğitim yapar.

f) Birey ve aileye yardım için toplumsal destek sistemlerini örgütler.

g) Toplumdaki bireylerin, kullandığı ilaçlar, bitkiler, alternatif tedaviler, vitaminler veya besinsel destekleri gibi alternatif tıp uygulamalarını değerlendirir.

ğ) Riskli davranışlara (intihar, şiddet, kendine ve/veya çevresine zarar verme, kötüye kullanım, ihmal) ilişkin öykü alır, risk düzeyini değerlendirir.

h) Hastayla biyo-psiko-sosyal bir bütünlük içerisinde, terapötik iletişim tekniklerini ve kanıta dayalı değerlendirme araçlarını kullanarak sürekli ve sistematik biçimde veri toplar, gereksinimlerini ve sorunlarını belirler, hemşirelik bakımını planlar ve uygular.

ı) Gelişimsel, durumsal ve sosyal krizler için bireysel ya da grup danışmanlığı yapar, destek grupları oluşturur, psikososyal destek sunar.

i) Hastanın, tıbbi tedavisine uyumunu, ilaçların etkilerini ve yan etkilerini takip eder, yan etkilerle başa çıkmada yardımcı olur.

j) Ruhsal sorun yaşandığında uygun destek hizmetlerinin birey tarafından kullanımını sağlar.

k) Psikiyatrik hastalığın yeniden alevlenmesine neden olabilecek durumları (bilgi eksikliği, tedaviye uyumsuzluk, stres vb) saptar ve alevlenmeleri önlemede aile ile işbirliği sağlar.

l) Kronik psikiyatri hastalığı olan bireylerin taburculuk sonrası toplum içinde uyumlarını sağlamalarına yardımcı olur.

m) Psikiyatrik tedavi gören hastanın taburculuk sonrası hazırlanan ev programının uygulanmasında görev alır, hastanın toplumsal uyumunu sağlamaya yönelik girişimlerde bulunur ve rehabilitasyon ekibi ile işbirliği sağlar.

n) İyileşme ve yeni duruma uyum sürecinde aileye ve bireye destek olur.

o) Ruhsal bozukluğu olan bireyleri, toplumsal destek kaynaklarını kullanması için yönlendirir, destekler.

ö) Psikiyatrik tedavi gören hastaların topluma yeniden kazandırılması ve üretkenliklerini sağlamak için işverenler ve kuruluşlar ile ortak çalışmalarda bulunur.

p) Ruhsal bozukluğu olan hastaların topluma yeniden kazanımında rol alan dernekler ile işbirliği yapar ve hastaları yönlendirir.

r) Ruh sağlığı ile ilgili yasaları takip eder ve hasta ve aileyi yasalar hakkında bilgilendirir.

s) Koruyucu ruh sağlığına yönelik eğitim hizmetleri için, ilk ve orta dereceli okullarda, çeşitli sivil toplum örgütlerinde, basın ve medya aracılığıyla topluma bilgi aktarır.

ş) Birey, aile ve gruplarda olumlu sağlık davranışları geliştirmek için toplumdaki liderlerle işbirliği yapar ve onları harekete geçirir.

t) Uygun aile ortamı sağlamaya yönelik programlarda görev alır.

u) Toplumun ruh sağlığı inançları, tutumları ve damgalama ile mücadele programları yürütür ve görev alır.

ü) Stres ile başa çıkma, öfke kontrolü, kriz yönetimi, evlilik eğitimi gibi konularda eğitim ve danışmanlık hizmetleri verir.

4) İş Sağlığı Hemşiresi

Görev yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Çalışma ortamı ile ilgili sorunların saptanmasında ve önceliklerin belirlenmesi konusunda diğer iş sağlığı hizmet ekibi üyeler ile birlikte çalışmalar yürütür.

b) Sağlıklı ve güvenli bir işyeri sağlamak için, işverenin de katılımını sağlayarak gözlem yapar ve çalışan sağlığını tehdit eden riskleri saptar.

c) İşçi ve ailelerinin sağlık sorunlarını çözmede, gereksinimlerini karşılamada onlara rehberlik eder.

ç) İşyeri çalışanlarının sosyo-demografik, öz/soy geçmiş özellikleri, çalışma yaşamı ile ilgili özellikleri sağlık düzeyleri hakkında bilgi toplar ve bunların kayıtlarını tutar.

d) Çalıştığı işyerinde yapılan iş, iş süreçleri ve yönetim özellikleri ile ilgili bilgi toplayarak çalışanın sağlığını olumsuz etkileyebilecek tehlike ve riskleri belirler.Yapılan işin niteliğine göre işe giriş ve periyodik muayeneleri işyeri hekimi ile birlikte planlar ve yapar. Elde edilen verilerle hasta ve sağlam bireyleri ayırarak, herhangi bir hastalık semptomu gösterenleri daha ileri bir tetkik ve tedavi için sevk eder.

e) İşyeri ortamının etkisi ile oluşan sağlık sorunlarında alınacak önlemler konusunda öneride bulunur ve bu önerilerin uygulanmasını sağlar.

f) Çalışanların hastaneye sevk işlemlerini sağlar, tedavisini izler ve rehabilitasyon hizmetlerine katılır.

g) İşyeri sağlık birimine başvuranların sağlık muayenelerinin yapılmasına yardım eder, hekim tarafından reçete edilen ilaçları uygular.

ğ) İşe bağlı olan ya da olmayan kazaların önlenmesi için diğer iş sağlığı hizmet ekibi üyeleri ile birlikte koordineli çalışır.

h) Meslek hastalıklarının önlenmesi, tedavisi ve izlemi ile ilgili hemşirelik girişimlerini planlar, uygular ve değerlendirir.

ı) Çalışanların ruh sağlığını koruma ve geliştirmeye yönelik sağlık programları düzenler.

i) Beslenme ve kilo kontrolü, düzenli egzersiz, Stres yönetimi, Sigara bırakma gibi sağlık davranışlarını geliştirmeye yönelik olarak sağlığı geliştirme programları planlar, uygular ve değerlendirir.

j) İşyerinde oluşan küçük yaralanma ve hastalıklarda ilk müdahaleyi yapar, İşyerinin özelliğine göre uygun ilk yardım ünitesini ve malzemelerinin teminini ve kullanıma hazır olmasını sağlar.

k) İşyerinde çalışanlardan ilk yardım grubu oluşturur ve bu gruba ilk yardım anında yapılacaklar konusunda eğitim verir.

l) Çevre koşullarının düzeltilmesi için diğer ekip üyeleri ile işbirliği yapar, çevrede zararlı olabilecek maddelerden numune alır, çalışma çevresinde sağlığı bozan faktörleri saptar ve gerekli önlemleri alır.

m) İşyerinde çalışan kronik hastalıklı bireylerin bakımı ile ilgili hemşirelik girişimlerini planlar, uygular ve değerlendirir.

n) İş sağlığı ve iş güvenliği bilincinin geliştirilmesi konusunda ilgili birimlerle iş birliği halinde çalışmalar yapar.

o) İşyerine bağlı kreş ve anaokulunun sağlık kontrolünü yapar.

ö) İşyeri yemekhanesinde görev alan personele kişisel hijyen, mutfak hijyeni ve besinlerin satın alınmaları, saklanmaları, işleme, işlendikten sonra saklama konularında sağlık eğitimlerini planlar, yürütür ve denetler.

p) İşyeri sağlık güvenlik kurullarının etkin üyesi olarak toplantılara katılır.

r) İşyeri sağlık biriminin çalışmaları ile ilgili istatistikleri oluşturur ve ilgili birimlere rapor eder.

s) Çalışanların sağlık sorunlarının belirlenmesi ve çözüm yollarının geliştirilmesine yönelik konularda araştırmalar planlar, sonuçlarını raporlandırır.

ş) Sağlık merkezinde kütüphane oluşturulmasını destekler.

t) İş yerinde çalışan gebe ve emzikli kadınların izlenmesi ve zararlı maddelerden korunması için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar.

u) Çalışmalarında etik ilkeleri gözetir ve çalışanın haklarını korur.

ü) İş sağlığı hemşiresi olmak isteyen öğrenci hemşirelerin uygulama eğitimlerini destekler.

5) Okul Sağlığı Hemşiresi:

Görev yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Görev yaptığı okulda okul sağlığı hizmetleri ile ilgili sorunları, gereksinimleri saptar ve okul idaresine bildirir.

b) Sağlık risklerinin erken tanılanması ve uygun girişimlerin planlanması, gereken önlemlerin alınması konusunda okul idaresiyle koordinasyonu sağlar.

c) Sağlık biriminin malzeme ihtiyaç listesini tespit eder ve okul idaresine bildirir.

ç) Okula her yeni katılan öğrencinin sağlık durumunun değerlendirilmesinde ve öğrencilerin düzenli olarak periyodik fiziki muayenelerinde görev alır ve sağlık durumunu kaydeder.

d) Hastalanan veya acil müdahale gereken öğrenci ve okul çalışanının, hekim istemi doğrultusunda tedavi ve bakıma yönelik hemşirelik hizmetlerini planlar, uygular, değerlendirir ve hemşire gözlem formuna kayıt eder.

e) Okul sağlık ekibiyle birlikte okulda düzenli olarak gerçekleştirilen bağışıklama ve sağlık taramalarında görev alır.

f) Okulda çevre sağlığını ilgilendiren durumları (okul çevresi, oyun alanı, su sağlanması, çöplerin yok edilmesi, tuvaletler, ısıtma ve havalandırma, aydınlatma, kazalara neden olabilecek durumlar, sınıfların büyüklüğü vb.) kontrol eder, değerlendirir ve okul idaresini bu konuda bilgilendirir.

g) Okulda öğrencilere doğru sağlık bilgilerinin aktarılması ve sağlık konusunda olumlu davranışların kazandırılması amacıyla Sağlık Eğitimi (temizliğin önemi, kazalar ve hastalıklardan korunma, ilkyardım, sigara ve alkolün zararları ve cinsel eğitim vs.) faaliyetleri planlar ve yürütür.

ğ) Okulda yapılan ruh sağlığı çalışmaları (madde bağımlılığı, yeme bozukluğu, dikkat bozukluğu, depresyon, anksiyete, antisosyal davranışlar vs.) sonucunda sorun saptanan öğrenci, öğretmen ve ailesi arasında işbirliğini sağlar ve ilgili durumda sağlık danışmanlığını yürütür.

h) Okul kantininde görev alan personelin kişisel hijyen, kantin hijyeni ve gıda güvenliği gibi konularda sağlık eğitimlerini planlar, yürütür ve denetler.

ı) Okul temizliğini yürüten personele tuvalet temizliği, sınıf temizliği gibi konularda sağlık eğitimi yapar ve onları denetler.

i) Okul mutfağında görev alan personele kişisel hijyen, mutfak hijyeni ve besinlerin satın alınmaları, saklanmaları, işleme, işlendikten sonra saklama konularında sağlık eğitimlerini planlar, yürütür ve denetler.

j) Düzenli periyodik olarak okulun sağlık raporunu oluşturur ve okul idaresine bildirir.

k) Öğrencilerin fiziksel ve psikolojik potansiyellerini fark edip ortaya koymalarını sağlamak, özgüvenlerini geliştirmek amacı ile okulda görev alan öğretmenler, öğrenci ve aile arasında koordinasyonu sağlar.

l) Kronik hastalığı ve alerjileri olan öğrenciler için öğrencinin kendisi, aile ve öğretmenine sağlık danışmanlığı yapar. Bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde öğrenciler, aileleri ve öğretmenleri arasında koordinasyonu sağlar ve sağlık danışmanlığını yürütür.

m) Kazalardan korunma ve güvenlik önlemlerinin geliştirilmesinde, öğrenci, aile, okul yönetimi ve eğitimcilerle işbirliği içerisinde çalışır.

6) Ceza ve Tutukevi Hemşiresi

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Çalışma ortamı ile ilgili sorunların saptanmasında ve önceliklerin belirlenmesi konusunda hekim ile birlikte çalışmalar yürütür.

b) Sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmak için, gözlem ve risk değerlendirmesi yapar.

c) Tutuklu, hükümlü, çalışan ve ailelerin sağlık sorunlarını çözmede, gereksinimlerini karşılamada onlara rehberlik eder.

ç) Tutuklu, hükümlü ve çalışanlarının özellikleri ve sağlık düzeyleri hakkında bilgi toplar ve bunların kayıtlarını tutar.

d) Belirlenen sıklıkla periyodik muayeneler yapar. Elde edilen verilerle hasta ve sağlam bireyleri ayırarak, herhangi bir hastalık semptomu gösterenleri daha ileri bir tetkik ve tedavi için sevk eder.

e) Hastalık semptomu ortamdan kaynaklanıyorsa, alınacak önlemler konusunda öneride bulunur ve alınmasını sağlar.

f) Çalışanların hastaneye sevk işlemlerini sağlar, tedavisini, izler ve rehabilitasyon hizmetlerine katılır.

g) Sağlık muayenelerinin yapılmasına yardım eder, hekim tarafından reçete edilen ilaçları uygular.

ğ) Cezaevinde kazaların önlenmesi için hekim ile birlikte koordineli çalışır.

h) Emosyonel problemi, alkol, sigara, ilaç, uyuşturucu kullanma gibi kötü alışkanlığı, kronik hastalığı, venerial hastalığı, beslenme bozukluğu olan tutukluların tespitini ve takibini yapar.

ı) Çalışanların işe devamsızlık nedenlerini araştırır.

i) İlk yardım ünitesi ve malzemeleri hazır bulundurur.

j) Çalışanlardan ilk yardım grubu oluşturur ve bu gruba ilk yardım anında yapılacaklar konusunda eğitim verir.

(Ek.R.G-19/4/2011-27910)

Türkiye’de Hemşirelik Yönetmeliği’nin Ek-3 tablosudur. Bu tablo, hemşirelik girişimlerinin hangi yetki kapsamında (Hemşirelik Kararı, Hekim Kararı, Hekim ile Birlikte) uygulandığını gösterir.

İsteğiniz doğrultusunda, aynı içeriği tablo olmadan, sadece başlıklar ve maddeler halinde, orijinalindeki sınıflandırmayı bozmadan aşağıya çıkarıyorum:

I. VERİ TOPLAMA

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Hasta kabulü: Hastanın öyküsünün alınması ve oryantasyonunun sağlanması

· Fiziksel değerlendirme

· Yaşam bulgularının alınması (vücut sıcaklığı, nabız, kan basıncı, solunum)

· Bacak çevresi ölçümü

· Baş çevresi ölçümü

· Bel, kalça ve karın çevresinin ölçümü

· Boy ölçümü

· Derinin izlenmesi / değerlendirilmesi

· Göğüs çevresinin ölçümü

· Kanama kontrolü

· Kilo ölçümü

· Bilinç durumunun değerlendirilmesi

· Periferik nabız kontrolü

· Sistem değerlendirmesi (dolaşım, solunum, sinir, gastrointestinal vb)

· Yenidoğan bebeğin ilk değerlendirmesi

· Ağrı izleme

· Saçlı deride bit/sirke belirleme

· Vardiya başında hasta teslimi

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Allerjenlerle epidermal deri testi

· Balgam örneği alınması

· Burun-boğaz kültürü için örnek alınması

· Gaita kültürü için örnek alınması

· Gaita örneği alınması (gizli kan)

· İdrar kültürü için örnek alınması

· İdrar örneği alınması (tam idrar tetkiki)

· İdrar toplanması (24 st’lik)

· Nazogastrik/orogastrik tüpten mide sıvısı alınması

· Pap-Smear için örnek alınması

· PPD/Tüberkülin testi uygulanması

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Bronkoskopi uygulamasına yardım edilmesi

Ortak Uygulama (Hemşirelik/Hekim Kararı - * ile işaretli):

· EKG çekilmesi*

· Fenilketonüri için kan örneği alınması*

· Glukometre ile kan şekeri ölçülmesi*

· Yaradan kültür için örnek alınması*

· Hastanın ameliyat öncesi hazırlığı*

· Koroner anjiyografiye hazırlık*

· Hastanın endoskopi öncesi hazırlığı*

· Hastanın kolonoskopi öncesi hazırlığı*

· Hastanın ERCP öncesi hazırlığı*

· Hastanın bronkoskopi öncesi hazırlığı*

· Diğer girişimsel işlemlere hazırlık*

· Aldığı çıkardığı sıvının izlenmesi*

· EKG’nin izlenmesi*

· İnvazif mekanik ventilasyon uygulanan hastanın izlenmesi*

· Kafa içi basıncının izlenmesi*

· Kapalı drenaj sisteminin izlenmesi*

· Kardiyak output/kardiyak indeks ölçümü*

· Noninvazif mekanik ventilasyon uygulanan hastanın izlenmesi*

· Oksijen satürasyonunun (Pulse oksimetri) izlenmesi*

· Pulmoner arter kateteri olan hastanın izlenmesi*

· Santral venöz basıncın (SVB) izlenmesi*

· Solunumun monitorle izlenmesi*

· Vücut sıcaklığının monitörle izlenmesi* (periferik, özofajeal vb)

· Çocuklarda işitme, görme vb kusurlar tespit edildiğinde ilgili sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi

· Skolyoz belirleme

II. HEMŞİRELİK TANILARININ veya ORTAK BAKIM SORUNLARININ BELİRLENMESİ

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Hasta ile ilgili toplanan verilerde (öykü, fizik muayene, laboratuvar bulguları ve diğer tanı işlemleri sonuçlarında) veya bakım uygulaması sonuçlarında normalden sapmaların değerlendirilmesi ve yorumlanması

III. BAKIM HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİ

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Belirlenen sorunların çözümüne yönelik hemşirelik hedeflerin belirlenmesi

IV. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN BELİRLENMESİ/PLAN

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Sağlık düzeyinin istenen düzeye ulaşması için uygulanacak girişimlerin belirlenmesi

V. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN UYGULANMASI

FİZYOLOJİK TEMEL GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLER

Aktivite ve Egzersiz Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Kas tonüsünü sürdürme

· Hareket toleransını değerlendirme

· Önerilen egzersiz ve aktivite eğitimi

· Özel cerrahi girişimlere uygun (mastektomi vb.) egzersiz yaptırma

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Hastanın ayağa kaldırılması*

· Hastanın yataktan sandalyeye/sedyeye alınması*

· Denge sağlama*

· Eklem hareket açıklığını (ROM) sağlama egzersizleri*

· Egzersizi artırma/geliştirme*

· İzometrik-izotonik egzersizler yaptırma*

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Egzersizi artırma/geliştirme*

· Hareket toleransını değerlendirme

Boşaltımın Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Barsak eğitimi

· Dışkı/idrar kaçıran hastanın bakımı

· Diyareli hastanın bakımı

· Gaz problemi olan hastanın bakımı

· İdrar torbasının değiştirilmesi

· Konstipasyonu olan hastanın bakımı

· Mesane eğitimi

· Stoma bakımı (kolostomi, ileostomi vb.)

· Ördek veya sürgü verme

· Pelvik bölge egzersizleri

· Perianal hijyen

· Rektal prolapsusu olan hastanın bakımı

· Suprapubik kateter bakımı

· Üriner kateter bakımı

· Üriner alışkanlık eğitimi

· Üriner retansiyonlu hastanın bakımı

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Abdominal basıncı artıran egzersizleri uygulatma*

· Laksatif uygulama

· Lavman uygulama

· Mesane irigasyonu*

· Prezervatif sonda uygulama

· Rektal tüp uygulama

· Suprapubik kateter takılmasına katılım

· Suprapubik kateter çıkarılmasına katılım

· Üriner kateter takılması*

· Üriner kateter çıkarılması*

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Üriner kateter takılması*

Hareketsizlik Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Alçılı hastanın bakımı

· Pozisyon verme (sırtüstü, düz, yan, oturur, yarı oturur vb)

· Tesbit etme (yaralı vücut bölgesinin korunması)

· Traksiyonlu ya da immobilize hastanın bakımı

· Yatak istirahatli hastanın bakımı

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Fiziksel hareketi sınırlama

· Hasta transportu (hastane içi, hastane dışı)

· Pozisyon verme (sırtüstü, düz, yan, oturur, yarı oturur vb)

· Tesbit etme (yaralı vücut bölgesinin korunması)

· Traksiyonlu ya da immobilize hastanın bakımı

Beslenme Desteği

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Ağız bakımı

· Ağızdan beslenmeye yardım (yemek yedirme)

· Anne sütü ile besleme

· Bebekte gazın çıkartılması

· Biberonla besleme

· Bulantı kusması olan hastanın bakımı

· Emzirmeye destek verilmesi

· Emzirme eğitimi

· Kaşık/bardakla besleme*

· Nazogastrik, orogastrik sonda bakımı

· Önerilen diyetle ilgili eğitim

· Süt sağma ve saklama eğitimi

· Masaj

· Rahatlık/konforun sağlanması için çevrenin düzenlenmesi

· Sıcak-soğuk uygulamalar

· Vücudun belirli bölgelerine bası uygulama (ağrı, bulantıyı önleme amaçlı)

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Beslenme yönetimi (danışmanlık, tedavi uygulama, izleme)*

· Enteral tüple besleme (NGT, OGT veya gastrostomi)

· Kilo yönetimi (almaya ve vermeye yardım)

· Nazogastrik, orogastrik sonda yerleştirme*

· Nazogastrik, orogastrik sondanın çıkarılması*

· Yeme bozuklukları yönetimi

· Ağrı yönetimi*

· Kas gevşetici girişimlerin uygulanması

· Ateş düşürmek için genel yaş soğuk uygulama*

· Buz kesesi uygulama*

· Lokal sıcak uygulama (lamba, termofor)*

· Lokal yaş sıcak kompres uygulama*

· Lokal yaş soğuk kompres uygulama*

· Oturma banyosu verme*

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Gastrostomi yapılmasına katılım

· Yeme bozuklukları yönetimi

· Transkütan elektriksel sinir stimülasyonu (TENS)

Öz Bakımı Kolaylaştırma

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Ağız diş sağlığı uygulamaları

· Ayak bakımı yapma

· Bitli baş banyosu verme

· Deri ve mukoza bütünlüğünü koruma önlemleri

· Göz bakımı

· Hasta giyinmesine ve soyunmasına yardım etme

· Kontakt lens bakımı

· Kulak bakımı

· Pansuman yapma*

· Perine bakımı

· Protez bakımı

· Sabah-akşam tuvaleti

· Saç bakımı

· Tam banyo (yatak içi, yatak dışı)

· Tırnak bakımı

· Tüp bakımı

· Uyku kalitesini artırmaya yönelik girişimler

· Yutma terapisi*

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Diyabetik ayak bakımı

· Ölüm sonrası (postmortem) bakım

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Diyabetik ayak bakımı

· Ölüm sonrası (postmortem) bakım

FİZYOLOJİK KOMPLEKS GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLER

Elektrolit, Asit-Baz

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Asit-baz dengesizliğini düzeltici girişimler*

· Elektrolit dengesizliğini düzeltici girişimler*

· Hiperglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*

· Hipoglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Asit-baz dengesizliğini düzeltici girişimler*

· Elektrolit dengesizliğini düzeltici girişimler*

· Hemodiyaliz tedavisi

· Hemofiltrasyon

· Hiperglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*

· Hipoglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*

· Periton diyaliz

İlaç Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Aşı uygulama/bağışıklama*

· Kemoterapi yönetimi (hazırlık, uygulama, izlenmesi, hasta eğitimi)*

· Önerilen ilaçla ilgili eğitim

· Sedasyonda olan uyanık (bilinçli) hastanın izlenmesi

· Venöz yol açıklığının sürdürülmesi (venöz kateter ve bağlantılarının açıklığının korunması)

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Analjezik ilaçların uygulanması

· Aşı uygulama/bağışıklama*

· Oral yolla ilaç uygulama

· Buruna ilaç uygulama

· Göze ilaç uygulama

· Kulağa ilaç uygulama

· Deri altına (subkütan) ilaç uygulama

· Deri içine (intrakütan) ilaç uygulama

· Deriye ilaç uygulama

· Enteral tüp yoluyla ilaç uygulama

· İnhalasyon yoluyla ilaç uygulama

· İntravenöz yolla ilaç uygulama

· Kas içine (Intramuskuler) ilaç uygulama

· Rektuma ilaç uygulama

· Vajene ilaç uygulama

· Venöz yol açıklığının sürdürülmesi (venöz kateter ve bağlantılarının açıklığının korunması)

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Hasta kontrollü analjeziye (PCA) katılım

· İntraplevral ilaç uygulamaya katılım

· İntraspinal ilaç uygulamaya katılım

· Kemik içine ilaç uygulamaya katılım

· Kemoterapi yönetimi (hazırlık, uygulama, izlenmesi, hasta eğitimi)*

· Serebral ventrikül içine ilaç uygulamaya katılım

Nörolojik Yönetim

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Konvülsiyon ataklarının yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*

· Periferik duyu kaybı olan hastanın bakımı

· Nörolojik problemi olan vakada pozisyon verme*

· Serebral ödem yönetimi (izleme, bakım, tedavinin uygulanması)*

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Konvülsiyon ataklarının yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*

· Nörolojik problemi olan vakada pozisyon verme*

· Serebral ödem yönetimi (izleme, bakım, tedavinin uygulanması)*

Perioperatif Bakım

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Preoperatif hasta eğitimi

· Preoperatif koordinasyon girişimleri

· Hastanın fiziksel ve psikolojik hazırlığı

· Hasta güvenliği açısından ameliyat öncesi kontrollerinin yapılması (doğru hasta, doğru ameliyat yeri vb)

· Ameliyat odasının kontrolü

· Steril ve steril olmayan malzemelerin kontrol edilmesi ve aseptik tekniğe uygun olarak açılması

· Ameliyat öncesi gaz bezi, iğne, bistüri ve diğer aletlerin sayımının yapılması

· Ameliyathaneye hasta kabulü

· Hastaya psikolojik destek sağlanması

· Hastanın vücut traşının kontrol edilmesi

· Hastanın ameliyat masasına alınması

· Cilt temizliği için antiseptik solüsyon verilmesi

· Ameliyat sırasında kullanılacak malzemelerin bağlantısının yapılması ve kullanıma hazır hale getirilmesinin sağlanması

· Cerrahi işlem sırasında hastanın yaralanmasının önlenmesi

· İntraoperatif dönemde infeksiyon kontrolü

· Cerrahi işlem boyunca steril ortamı izleme ve devamlılığını sağlama

· Cerrahi işlem boyunca gerekli malzemelerin uygun şekilde kullanılmasına destek olma

· Ameliyat sonunda spanç, alet, iğne sayımlarını güvenli bir şekilde yapma ve kaydetme

· Odanın ve malzemelerin bir sonraki vakaya hazırlanmasının sağlanması

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Scrub hemşire ve cerrahın steril koşullara uygun şekilde giyinmesine yardımcı olunması

· Ameliyat sırasında kullanılacak malzemelerin bağlantısının yapılması ve kullanıma hazır hale getirilmesinin sağlanması

· Cerrahi işlem sırasında işleme katılım

· Cerrahi işlem boyunca steril ortamı izleme ve devamlılığını sağlama

Solunum Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Aspirasyonu önleme girişimleri*

· Hava yolu aspirasyonu (oral, nazal, trakeal aspirasyon)*

· Oksijen tedavisi (maske, nazal kanül)*

· Torasentez uygulanan hastanın bakımı

· Yapay hava yolu olan hastanın bakımı: Trakeostomi, endotrakeal tüp, larenjeyal maske

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Buhar tedavisi*

· Endotrakeal entübasyon**

· Endotrakeal ekstübasyon

· Ekspire edilen karbondioksit konsantrasyonunun (solunum sonu CO2 = end tidal CO2) izlenmesi*

· Göğüs fizyoterapisi

· Mekanik ventilasyon uygulanan hastanın bakımı (invaziv)

· Mekanik ventilasyon uygulanan hastanın bakımı (noninvaziv)

· Postüral drenaj*

· Spontan solunumun desteklenmesi için yapılan egzersizler

· Ventilatör devrelerinin değiştirilmesi

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Endotrakeal entübasyon**

· Ekspire edilen karbondioksit konsantrasyonunun (solunum sonu CO2 = end tidal CO2) izlenmesi*

· Göğüs fizyoterapisi

· Göğüs tüpü takılmasına yardım

· Göğüs tüpü olan hastanın bakımı

· Göğüs tüpü çıkarılmasına yardım

· Airway yerleştirme ve sabitleme

· Mekanik ventilatörden ayırma

· Öksürmeyi geliştirme (derin nefes alma ve öksürme egzersizleri yaptırma)

· Torasentez işlemine katılım

· Trakeotomi işlemine katılım

· Trakeotomi kanülünün çıkarılması/değiştirilmesi işlemine katılım*

Deri/Yara Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Amputasyonlu hastanın bakımı*

· Bası yaralarının önlenmesi

· İnsizyon yeri bakımı

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Bası yaralarının bakımı*

· Deri üzerine ilaç uygulama

· Pişik bakımı*

· Yanık/yara debridmanı*

· Yanık pansumanı*

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Deri üzerine ilaç uygulama

· Sütur atma

· Yanık pansumanı*

Doku Perfüzyon Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Akut kalp sorunları olan hastanın bakımı*

· Disritmili hastanın bakımı (önleyici, düzeltici)*

· Dolaşım yetersizliği yönünde hastanın değerlendirilmesi

· Dolaşım yetersizliği olan bölgenin korunması

· Dolaşımı hızlandırıcı/düzenleyici girişimler

· Hipervolemi yönetimi*

· Hipovolemi yönetimi*

· İntravenöz sıvı tedavisini başlatma ve izleme*

· İntravenöz kateter bakımı

· Kanamayı azaltıcı girişimler*

· Kanamayı önleyici girişimler*

· Mekanik yardımcı araç kullanılarak dolaşımı desteklenen hastanın izlemi

· Pacemaker takılı hastanın bakımı

· Periferik embolili hastanın bakımı

· Pulmoner embolisi olan hastanın bakımı

· Şok yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*

· Varis çorabı giydirilmesi ve hasta eğitimi

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Akut kalp sorunları olan hastanın bakımı*

· Disritmili hastanın bakımı (önleyici, düzeltici)*

· Hipervolemi yönetimi*

· Hipovolemi yönetimi*

· İntravenöz sıvı tedavisini başlatma ve izleme*

· Kan ve kan ürünlerinin verilmesi

· Kanamayı azaltıcı girişimler*

· Kanamayı önleyici girişimler*

· Mekanik yardımcı araç kullanılarak dolaşımı desteklenen hastanın izlemi

· Periferik embolili hastanın bakımı

· Pulmoner embolisi olan hastanın bakımı

· Şok yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*

· Varis çorabı giydirilmesi ve hasta eğitimi

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Exchange transfüzyona katılım

· Hemodinamik düzenleme

· İntravenöz sıvı tedavisini başlatma ve izleme*

· Santral intravenöz kateter yerleştirilmesi işlemine katılım

· Periferik intravenöz kateterlerin çıkarılması

· Santral venöz kateterlerin çıkarılması

· Pacemaker kateteri takılmasına katılım

· Pacemaker takılı hastanın bakımı

· Pacemaker kateteri çıkarılmasına katılım

· Periferik intravenöz kateter yerleştirme*

· Sheath (kılıf) kateter (koroner anjioplasti) çekilmesi işlemine katılım

· Parenteral sıvı replasmanı

DAVRANIŞSAL

Davranış Tedavisi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Bireyi sosyal aktivitelere katma (sosyal terapi)

· Girişkenlik eğitimi

· Hiperaktivite/dikkat bozukluğu olan hastanın bakımı

· Kendine zarar vermeyi önleme

· Kendini değiştirmeye yardım etme

· Sorumluluk almaya yardım etme

· Sosyal beceri eğitimi

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Davranış iyileştirme /geliştirme

· Hasta ile birlikte ortak hedef belirleme/oluşturma

· Hasta ile kontrat/sözleşme yapma

· Sınır koyma

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Evcil hayvan ile yardım terapisi

· Madde kullanımı tedavisi: Alkol bırakma

· Madde kullanımı tedavisi: İlaç bırakma

· Madde kullanımı tedavisi: Sigarayı bırakma

· Madde kullanımını önleme

· Müzikle tedavi

· Oyunla tedavi

· Sanatla tedavi

Bilişsel Tedavi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Bilişsel uyaran verme

· Bilişsel yeniden yapılandırma

· Öfke ile baş etme (öfke yönetimi)

· Öğrenmeye hazır oluşluğu geliştirme

· Reminisens tedavi**

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Gerçeğe getirme

· Hafıza eğitimi

· Öğrenmeyi kolaylaştırma

İletişimi Geliştirme

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Aktif dinleme

· Görme problemi olan hasta ile iletişim

· İşitme problemi olan hasta ile iletişim

· Konuşma problemi olan hasta ile iletişim

· Sosyalizasyonu / sosyal etkileşimi artırma

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Karmaşık / kompleks ilişkiyi yapılandırma

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Sosyalizasyonu / sosyal etkileşimi artırma

Baş Etme Yollarının Geliştirilmesi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Baş etmeyi öğretme

· Baş etmede mizahı kullanma

· Beden imajını düzeltme

· Benlik saygısını artırma

· Çevre güvenliğini düzenleme

· Destek sistemi geliştirme

· Hastanın değerlerini belirleme

· Karar verme becerisini geliştirme

· Kendi farkındalığını artırma

· Terminal hasta bakımı

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Cinsel danışmanlık

· Destek gruplarına yönlendirme

· Duygusal destek verme

· Genetik danışmanlık

· Grup tedavisi uygulama

· Krize müdahale*

· Mood yönetimi

· Olası krizlere hazırlama

· Manevi destek

· Suçluluk duygusunu hafifletme

· Yastaki bireye/aileye yardım

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Cinsel danışmanlık

· Destek gruplarına yönlendirme

· Duygusal destek verme

· Genetik danışmanlık

· Grup tedavisi uygulama

· Krize müdahale*

· Mood yönetimi

· Olası krizlere hazırlama

· Manevi destek

· Suçluluk duygusunu hafifletme

· Terapötik dokunma

Eğitim ve Danışmanlık

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Adölesan eğitimi

· Emzirme Eğitimi

· Anne sütü sağılması ve saklanması eğitimi

· Bebek bakımı ve beslenmesi

· Bireysel eğitim

· Cinsel sağlık eğitimi

· Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve güvenli cinsel ilişki eğitimi

· Çocuğu olan ebeveynlerin eğitimi

· Çocuk bekleyen ailede ebeveynlerin eğitimi

· Gebelikte bakım

· Grup eğitimi

· Hastalık süreci hakkında eğitim

· Hastalıkların erken tanısı ile ilgili eğitim

· Hipertansiyon ile ilgili eğitim

· İlkyardım eğitimi

· İnhaler ilaç kullanma eğitimi

· İşlemler/tedaviler hakkında eğitim

· Kemoterapi yönetimi ile ilgili eğitim

· Kendi kendine idrar sondası takma eğitimi

· Erken tanı ve sağlığın geliştirilmesine yönelik eğitim

· Stoma bakımı

· Koroner kalp hastalıkları ile ilgili eğitim

· Loğusalık bakımı

· Madde kullanımını önleme eğitimi

· Menopoz eğitimi

· Önerilen diyetle ilgili eğitim

· Önerilen egzersiz/aktivite ile ilgili eğitim

· Önerilen ilaçlar ile ilgili eğitim

· Preoperatif eğitim

· Psikomotor beceri eğitimi

· Sağlık eğitimi

· Sağlıklı beslenme eğitimi

· Stres yönetimi eğitimi

· Yenidoğan bakımı ile ilgili eğitim

· Yoğun bakımda bebeği/yakını yatan aileye destek

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Aile planlaması

· Neonatal resusitasyon eğitimi (aileye)

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Aile planlaması

· Neonatal resusitasyon eğitimi (aileye)

Psikolojik Rahatlığı Artırma

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Hayal kurma (imgeleme) tekniğini kullanma

· İlgiyi başka yöne çekme

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Anksiyeteyi azaltma, sakinleştirme teknikleri

· Gevşeme (relaksasyon) tekniklerini kullanma

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Anksiyeteyi azaltma, sakinleştirme teknikleri

· Gevşeme (relaksasyon) tekniklerini kullanma

GÜVENLİK

Kriz Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Taciz ve tecavüz sonrası yönetimi**

· İhmal/istismardan koruma, tanılama, eğitim danışmanlık

· İlk yardım uygulamaları*

· Kod/acil durum yönetimi*

· Kriz durumunda hasta ve ailesine destek

· Olağanüstü durumlarda acil bakım girişimleri*

· Resusitasyon (yeniden canlandırma) girişimleri*

· Suisid/intiharı önlemeye yönelik girişimler*

· Triyaj (Öncelikli olanı belirleme)*

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Taciz ve tecavüz sonrası yönetimi**

· İlk yardım uygulamaları*

· Kod/acil durum yönetimi*

· Kriz durumunda hasta ve ailesine destek

· Olağanüstü durumlarda acil bakım girişimleri*

· Resusitasyon (yeniden canlandırma) girişimleri*

· Suisid/intiharı önlemeye yönelik girişimler*

Hekim ile Birlikte Yapar:

· İhmal/istismar tedavisi

· İlk yardım uygulamaları*

· Kod/acil durum yönetimi*

· Kriz durumunda hasta ve ailesine destek

· Olağanüstü durumlarda acil bakım girişimleri*

· Resusitasyon (yeniden canlandırma) girişimleri*

· Suisid/intiharı önlemeye yönelik girişimler*

Risk Belirleme / Tanılama: Risk Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Alerji yönetimi (önleme, tanıma, tedavi)*

· Aspirasyonu önleyici girişimler*

· Ayak tahtası kullanılması*

· Bağışıklama/aşı uygulamaları*

· Basınç ülserlerini önleyici girişimler

· Düşmeyi önleme

· Ev içi şiddeti önleme

· İntiharı önleme

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Alerji yönetimi (önleme, tanıma, tedavi)*

· Aspirasyonu önleyici girişimler*

· Ayak tahtası kullanılması*

· Bağışıklama/aşı uygulamaları*

· Deliryum yönetimi

· Deluzyon yönetimi

· Demans yönetimi

· Fiziksel kısıtlama

· Halüsinasyon yönetimi

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Alerji yönetimi (önleme, tanıma, tedavi)*

Çevresel Risklerin Yönetimi

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Çevre yönetimi: Çalışan güvenliği

· Çevre yönetimi: Şiddeti önleme

· Çevre yönetimi: Toplum

· İnfeksiyondan koruma

· Asepsiye uygun el yıkama

· İzolasyon ünitesi hazırlama

· Solüsyonları dilüe etme*

· Solüsyonlarla dezenfeksiyon uygulama

· Steril eldiven giyme-çıkarma, steril paket, bohça, tromel açma

· Steril eldiven, gömlek, maske giyme, giydirme

· Steril malzeme kullanma

· Steril taşıyıcı forseps kullanma

· Su klorlama

· Tıbbi asepsiye uygun maske takma ve giyinme

· Lateks önlemleri almak

· Lazer önlemleri almak

· Pnömotik turnike önlemleri almak

· Yangın önlemleri

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Radyasyon tedavisi

Surveyans/İzlem

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Surveyans/İzlem: Bağışıklama (aşı uygulaması)

· Surveyans/İzlem: Bulaşıcı-bildirimi zorunlu hastalıklar

· Surveyans/İzlem: Kronik hastalıklar (fiziksel-mental)

· Surveyans/İzlem: Postnatal izlem

· Surveyans/İzlem: Prenatal izlem

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Surveyans/İzlem

AİLE

Doğum Öncesi ve Sonrası Bakım

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Anne sütü sağılması ve saklanması

· APGAR değerlendirmesi yapma

· Beklenen gelişimsel dönemlere hazırlama

· ÇKS dinleme

· Doğum sonrası bakım

· Ebeveyn eğitimi: Çocuk bekleyen aile

· Ebeveyn yenidoğan ilişkisini geliştirme

· Eğitim: Yenidoğan bakımı

· Emzirmeye yardım

· Epizyo bakımı yapma

· Erken doğum tehdidi olan hastanın bakımı

· Fundus masajı yapma

· Göbek bakımı yapma

· Göz bakımı yapma

· Hamilelik öncesi danışmanlık

· İsim bandı takma

· Leopold manevrası yapma

· Loşia izleme

· Meme bakımı yapma

· Meme başı bakımı

· Prenatal bakım

· Yenidoğan banyosu

· Yenidoğanda seberoid dermatit (konak) bakımı

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Erken membran rüptürü (EMR) olan hastanın bakımı

· Fototerapi: Yenidoğan

· Fundus masajı yapma

· Kanguru bakımı*

· Uzamış hamilelikte hasta izleme

· Üremeye yardımcı tekniklerde yardım

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Amniyoinfüzyon

· Erken membran rüptürü (EMR) olan hastanın bakımı

· Kanguru bakımı*

· Resusitasyon: Yenidoğan**

· Risk belirleme: Çocuk bekleyen aile

· Umbilikal kateter takılması işlemine katılım

· Umbilikal kateter çıkarılması işlemine katılım

· Üremeye yardımcı tekniklerde yardım

· Yemekle ilgisi olmayan aspirasyona müdahale *

Yaşam Boyu Bakım

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Aile desteği

· Ailenin katılımını artırma

· Bakım vericilere destek

· Ebeveyn eğitimi: Adölesan

· Ebeveyn eğitimi: Çocuk bekleyen aile

· Evde bakımın sürdürülmesine yardım

· Fertiliteyi koruma

Hekim ile Birlikte Yapar:

· Aile, işyeri, okul ziyareti

· Aile tedavisi

· BCG aşısı uygulama (sertifikalı)*

SAĞLIK SİSTEMİ

Sağlık Sisteminin Koordinasyonu

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Hasta haklarını koruma girişimleri

· Preoperatif koordinasyon

· Sağlık sistemi rehberliği (sevk/yönlendirme)

· Sosyal hizmetlerden yararlandırıcı girişimler

· Ziyareti planlama/kolaylaştırma

Hekim Kararı ile Uygulanır:

· Sağlık sistemine kabul

· Taburcu etme (hastaneden çıkış)* planı

Sağlık Sisteminin Yönetimi ve Destek Hizmetler

Hemşirelik Kararı ile Uygulanır:

· Acil arabasının kontrolü

· Aletlerin korunması

· Çalışanların denetimi

· Delege etme / görevlendirme

· Hizmet içi eğitimlere katılma/verme

Son Güncelleme: 19 Nisan 2011 / Resmî Gazete: 27910Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Hemşirelik Yönetmeliği, kamu ve özel tüm sağlık kuruluşlarında görev yapan hemşirelerin mesleki çerçevesini çizmektedir. 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'na dayanılarak hazırlanan bu yönetmelik, hemşirelerin görev, yetki ve sorumluluklarını açık bir dille ortaya koyarken, çalıştıkları birimlere göre uzmanlık alanlarını da detaylandırmaktadır.1. Yönetmeliğin AmacıBu Yönetmeliğin amacı, sağlık hizmeti sunulan kurum ve kuruluşlarda görev yapan hemşirelerin çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eğitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.2. Yönetmeliğin KapsamıBu Yönetmelik, kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında ve hemşirelik hizmetleri sunulan evde bakım, okul sağlığı, iş sağlığı, ceza ve tutukevleri gibi diğer alanlarda görev yapan tüm hemşireleri kapsamaktadır.3. DayanakBu Yönetmelik, 25 Şubat 1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'nun 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.4. Temel TanımlarHemşire6283 sayılı Hemşirelik Kanunu'na göre hemşirelik mesleğini icra etmeye yetkili sağlık personelidir.BaşhemşireKurum ve kuruluşlarda hemşirelik hizmetlerini en üst düzeyde temsil eden hemşiredir.Uzman HemşireMesleğiyle ilgili lisansüstü eğitim alarak uzmanlaşan ve diploması Bakanlıkça tescil edilen hemşiredir.Yetki BelgesiHemşirelerin meslekleriyle ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda, ilgili mevzuatında düzenlenen hizmet içi eğitim çalışmaları neticesinde Bakanlıkça tanzim olunan belgedir.Hemşirelik Tanılama SüreciBireyin muhtemel veya mevcut sağlık sorununa yönelik olarak, hemşirelik hizmetleri çerçevesinde bakıma en uygun yaklaşımı belirlemeyi mümkün kılan durum değerlendirmesidir.5. Hemşirelik Hizmetlerinin KapsamıHemşirelik hizmetleri üç ana başlık altında toplanmaktadır:Birinci Kapsam AlanıBirey, aile, grup ve toplumun sağlığının geliştirilmesi, korunması, hastalık durumunda iyileştirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması amacıyla hemşirenin yerine getirdiği bakım verme, hekimce hazırlanan tıbbî tanı ve tedavi planının oluşturulması ve uygulanması, güvenli ve sağlıklı bir çevre oluşturma, eğitim, danışmanlık, araştırma, yönetim, kalite geliştirme, işbirliği yapma ve iletişimi sağlama rolleridir.İkinci Kapsam AlanıMesleki eğitimle kazanılan bilgi, beceri ve karar verme yeteneklerini kullanarak, insanlara yaşadıkları ve çalıştıkları her ortamda doğum öncesinden başlayarak yaşamın tüm evrelerinde meslek standartları ve etik ilkeler çerçevesinde sunduğu hemşirelik bakımıdır.Üçüncü Kapsam AlanıHemşirelik hizmetlerinin ve bu hizmetlerden sorumlu insan gücü kaynaklarının, diğer kaynakların ve bakım ortamının yönetimi ile risk yönetimidir.6. Hemşirelerin Ortak Görev, Yetki ve SorumluluklarıYönetmeliğin 6. maddesine göre, görev yaptığı alandan bağımsız olarak her hemşirenin taşıdığı temel sorumluluklar şunlardır:Bakımın Planlanması ve UygulanmasıHer ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirler ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesinde hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar, uygular, değerlendirir ve denetler.Kalite DeğerlendirmesiVerilen hemşirelik bakımının kalitesini ve sonuçlarını değerlendirir, hizmet sunumunda bu sonuçlardan yararlanarak gerekli iyileştirmeleri yapar ve sonuçları ilgili birime iletir.Tıbbi Tedavi Planına KatılımTıbbî tanı ve tedavi planının uygulanmasında; hekim tarafından, acil durumlar dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygular, hastada beklenmeyen veya ani gelişen durumlar ile acil uygulanması gereken tanı ve tedavi planlarında müdavi hekimin şifahi tıbbi istemini kabul eder. Bu süreçte hasta ve çalışan güvenliği açısından gerekli tedbirleri alır.Reçete Edilen Tedavilerin UygulanmasıHastaya lüzumu halinde uygulanmak üzere hekim tarafından reçete edilen tıbbî talepleri bilimsel esaslara göre belirlenen sağlık bakım, tanı ve tedavi protokolleri doğrultusunda yerine getirir.Risk Durumunda BildirimTıbbi tanı ve tedavi işlemlerinin hizmetten faydalanana zarar vereceğini öngördüğü durumlarda, müdavi hekim ile durumu görüşür, hekim işlemin uygulanmasında ısrar ederse durumu kayıt altına alarak hekimin yazılı talebi üzerine söz konusu işlemi uygular.Tedavi Etkilerinin İzlenmesiTıbbî tanı ve tedavi girişimlerinin hasta üzerindeki etkilerini izler, istenmeyen durumların oluşması halinde gerekli kayıtları tutarak hekime bildirir ve gerekli önlemleri alır.Nöbet TeslimiGörevi teslim alacak hemşire gelmeden ve gerekli bilgiyi hasta başında sözlü ve yazılı olarak teslim etmeden ve doğal afet, toplu kazalar gibi olağanüstü durumlarda ise hemşireye olan ihtiyaç ortadan kalkmadan kurumdan ayrılamaz.Eğitim ve Araştırma FaaliyetleriHemşirelikle ilgili eğitim, danışmanlık, araştırma faaliyetlerini yürütür. Mesleği ile ilgili bilimsel etkinliklere katılır. Toplumun, öğrenci hemşirelerin, sağlık çalışanlarının ve adaylarının eğitimine destek verir ve katkıda bulunur.Karar Mekanizmalarına KatılımSağlık hizmetlerinin verildiği tüm alanlarda etkin bir şekilde görev alır, oluşturulan sağlık politikalarının yürütülmesinde, mevzuat çerçevesinde karar mekanizmalarına katılır.Bireysel Farklılıklara SaygıHizmet sunumunda, hizmetten faydalananların bireysel farklılıklarını kabul ederek, insan onurunu, mahremiyetini ve kültürel değerlerini azami ölçüde göz önünde bulundurur.Kayıt TutmaTüm uygulamalarını kayıt altına alır.7. Uzman HemşirelerLisans mezunu hemşirelerden; yurtiçinde hemşirelik anabilim dallarında ve bunların altında açılan lisansüstü eğitim programlarından mezun olan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler ile yurtdışında bu programlardan mezun olup, diplomalarının denklikleri onaylanan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler alanlarında uzman hemşire olarak çalışırlar.Uzman hemşireler, temel hemşirelik rollerinin yanı sıra uzmanlığını yaptığı alana yönelik klinik bilgi, beceri, sağlık araştırmaları, danışmanlık hizmetleri, sağlık eğitim hizmetlerinin programlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde sorumluluk alır, uygular ve değerlendirir.Uzman Hemşirelerin Ek SorumluluklarıUzmanlık alanı ile ilgili kapsamlı sağlık değerlendirmeleri yapar. Hemşirelik bakımını planlar, uygular ve yönetir. Bakımda istenen hedeflere ulaşılamaması durumunda, yeni stratejiler geliştirir.Hastalara uygulanan tıbbi tanı ve tedavi işlemlerine ilişkin karşılaşılan kritik durumlarda, uygun kararın verilmesinde hemşirelere danışmanlık yapar, meslekî gelişimleri açısından hemşirelere yardımcı olur.Hasta ve ailesinin eğitimini planlar. Hastaları, bakım ve tedavi yöntemleri ile olası yan etkileri hakkında bilgilendirir. Hastaların güncel ve güvenilir sağlık bilgisine ulaşmasını sağlar.Uzmanlık alanı ile ilgili ve etik konularda kişi, kurum ve kuruluşlara danışmanlık ve bilirkişilik yapar. Çalıştığı kurumda araştırmalarla ilgili etik komitede görev alabilir.8. Yetki Belgesine Sahip HemşirelerHemşirelik mesleği ile ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda yetki belgesine sahip ve bu alanlara ilişkin hemşirelik bakım hizmetlerinden sorumlu hemşiredir.Yetki belgesine sahip hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları, sahip oldukları yetki belgeleri ve çalıştıkları özellikli alana göre Bakanlıkça düzenlenir.9. Hemşirelik Hizmetlerinin Yönetimi ve OrganizasyonuBaşhemşireBaşhemşire olabilmek için hemşirelikte en az lisans eğitimine sahip olmak gerekir. Kurumda hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.Başhemşire, bağlı olduğu kurum üst amirine karşı sorumlu olarak aşağıdaki görevleri yürütür:Hemşirelik hizmetlerinin planlanmasını, yürütülmesini, değerlendirilmesini, geliştirilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlar.Hemşirelik hizmetleri organizasyonu doğrultusunda görevli hemşirelerin mevzuata ve meslek ilkelerine uygun olarak görev yapmalarından, hemşirelik hizmetlerinin etkin ve verimli sunumundan sorumludur.İstenmeyen olaylar ve hatalı hemşirelik uygulamalarını önleyici tedbirleri alır, meydana gelen menfi olayların kaydının tutulmasını ve bildirilmesini sağlar.Hemşirelik hizmetlerinde istihdam edilen personeli ilgili birimlere görevlendirir ve göreve uyumunu sağlar. Hizmet birimlerinde görevlendirilecek hemşirelerin sayısını ve niteliğini belirler.Hemşirelerin bilgi ve deneyimlerini göz önünde bulundurarak görev dağılımlarının ve çalışma çizelgelerinin yapılmasını, izlenmesini sağlar ve onaylar.Göreve yeni başlayan hemşireler için uyum eğitimi, görevdeki hemşireler için hizmet içi eğitim programlarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesini sağlar.Öğrenci hemşirelerin eğitimi için uygun çalışma ortamını oluşturur, öğretim elemanları ile işbirliği yaparak okul-hastane işbirliğini sağlar.Hemşirelerin mesleki gelişimleri için sürekli eğitimlerini destekler.Hemşirelik hizmetlerinin geliştirilmesi için yapılacak bilimsel araştırma faaliyetlerine destek olur.Hemşirelik hizmetlerine ilişkin stratejik çalışma planlarını yapar ve uygulanmasını sağlar.Hastane ve sağlık kurumlarının ilgili yöneticileriyle işbirliği yapar.Olağanüstü durumlarda afet planları doğrultusunda ilgili birimlerle işbirliği içinde, acil durum planlamaları yapar, protokol geliştirir ve ekibini hazırlar.Komite, konsey, yönetim kurulu toplantılarına üye olarak katılır.Gözetmen HemşireBaşhemşirenin görevleri normal mesai dışında ve resmi tatil günlerinde gözetmen hemşire tarafından yürütülür. Bu hemşireler meslekte beş yıl deneyimli, lisans mezunu hemşireler arasından başhemşire tarafından seçilir ve görevlendirilir. Kurumda hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.Sorumlu HemşireSorumlu hemşire, yatan hasta üniteleri, klinikler, yoğun bakım üniteleri, ayaktan tanı ve tedavi birimleri, acil, evde bakım gibi alanlarda hemşirelik hizmetlerinin yerine getirilmesinde başhemşireye karşı sorumludur. Öncelikle ilgili alanda uzman hemşireler, yoksa üç yıl deneyimli ve hemşirelikte lisans mezunları arasından başhemşire tarafından görevlendirilir.Sorumlu hemşirenin görevleri şunlardır:Servis ve ünitedeki hastaların bakım gereksinimlerinin hemşirelik süreci doğrultusunda belirlenmesine ve karşılanmasına yönelik hemşirelik hizmetlerinin yürütülmesinden sorumludur.Servise yeni başlayan hemşirelerin uyumunu sağlar. Hemşirelerin mesleki gelişimlerinde, hasta bakımında rehberlik ve danışmanlık yapar.Hastaların tedavi planlarının güvenli bir şekilde uygulanmasını, eczane tarafından kliniğe gönderilen ilaçların güvenli bir şekilde kullanımını ve korunmasını sağlar.Kurum politikaları doğrultusunda hemşirelerin gelişimi için performans değerlendirmelerini yapar, geri bildirimde bulunur.Hemşirelerin çalışma çizelgelerini ve izinlerini düzenler, başhemşirenin onayına sunar.Servis ve ünitenin fiziksel yapısı ve donanımı konusunda yönetime önerilerde bulunur.İlgili birimlerle koordinasyonu sağlar.Hasta ile ilgili vizit, kurul ve konseylere katılarak bilgi alışverişinde bulunur.Öğrenci hemşirelerin eğitiminde uygun eğitim ortamını sağlar.10. Birimlere Göre Hemşirelerin Görev, Yetki ve SorumluluklarıYönetmelik, hemşirelerin görev yaptıkları birimlere göre ek sorumluluklarını da detaylandırmaktadır. İşte öne çıkan bazı birimler:Yoğun Bakım HemşiresiYoğun bakım hemşiresi, karmaşık ve yaşamı tehdit edici problemleri olan hastaların tanılamasını yapmak, hastaları sürekli izlemek, kaliteli ve ileri yoğun bakım ve tedavi girişimleri uygulamak, hasta ve yakınları ile terapötik ilişki kurmak, koruyucu, iyileştirici ve rehabilite edici girişimleri uygulamaktan sorumludur.Yoğun bakım hemşiresinin ek sorumlulukları arasında; yoğun bakım enfeksiyonlarının önlenmesi, hasta monitorizasyonu, sıvı-elektrolit ve asit baz dengesine yönelik bakım planlaması, ventilatördeki hastaya bakım verme, bası yarası ve kontraktür oluşumunu önleyici girişimler, nörolojik hastaların izlemi, enteral ve parenteral beslenme uygulamaları yer almaktadır.Acil durumlarda, ünitede hekim bulunmaması ve geçerlilik süresi dolmamış ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular.Acil Servis HemşiresiAcil servis hemşiresi, acil servise başvuran hastaların hızlı fiziksel değerlendirmesini yapar, monitorizasyonu sağlar, aynı anda acil birimde bulunan olgular arasında öncelikleri belirler.Acil servis hemşiresinin ek sorumlulukları arasında; periferik IV kateter takma, oksijen ve buhar tedavisi uygulama, trakeal aspirasyon yapma, nazogastrik tüp takma, gastrik lavaj uygulama, üriner kateter takma ve bakımı, infüzyon ve transfüzyon işlemlerini başlatma ve izleme yer almaktadır.Acil durumlarda, ünitede hekim bulunmaması ve geçerlilik süresi dolmamış ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır.Diyabet Eğitim HemşiresiDiyabetli bireye uygulanan bakım ve tedavi ile ilgili uygulamalar ile eğitim ve gözlemlere ilişkin verileri kaydeder. Hekim veya hemşire tarafından konsültasyon istenen hastaları değerlendirir, eğitim ve bakım ihtiyacını belirler.Diyabet eğitim hemşiresi; diyabetli bireyin kendi kendini yönetimine destek olur, komplikasyonların önlenmesine yönelik hasta ve ailesine gerekli eğitimleri verir, insülin uygulama becerisi kazandırır, diyabetik ayak yönünden değerlendirme ve bakım yapar.Onkoloji HemşiresiOnkoloji hemşiresi, kanserli birey ve ailesinin yaşam kalitesini geliştirmek için semptom yönetimi ve destek bakımı sağlar. Çalışma ortamının risklerini değerlendirir ve antineoplastik ajanların risklerine yönelik ortamı ve ekipmanı standartlara göre düzenler.Onkoloji hemşiresi; kemoterapi öncesi bireyi sistematik olarak değerlendirir, kemoterapi protokolünün uygunluğunu değerlendirir, kemoterapi ve biyoterapinin güvenli uygulanmasını sağlar, tedaviye bağlı yan etkilerle baş etme yöntemlerini anlatır.Hematopoetik kök hücre transplantasyonu sürecinde; hasta ve ailesinin bilgilendirilmesinde görev alır, nakil öncesi gerekli tetkiklerin yapılmasını sağlar, transplantasyon sürecinde hastayı izler, bakımını planlar ve uygular.Diyaliz HemşiresiDiyaliz hemşiresi, hastanın kendi kendine yönetimi ve bakımını destekler. Hastayı diyalize hazırlar, diyaliz işlemi sırasında oluşabilecek komplikasyonlara müdahale eder.Diyaliz hemşiresi; arteriovenöz fistül girişimini yapar, hasta ve hasta yakınlarına diyaliz işlemi, diyaliz süresi ve fistül bakımı gibi konularda gerekli eğitimi verir, evdeki bakıma ilişkin eğitim verir.Ameliyathane HemşiresiAmeliyathane hemşiresi, steril scrub hemşire ve dolaşan sirküle hemşire olarak iki farklı rolde görev yapar.Steril scrub hemşire, ameliyat sırasında steril alan içinde çalışır, aseptik teknikleri uygular, cerrahi işlem süresince ekipte yer alır, cerrahi işlem sırasında ihtiyaç duyulan malzemeleri cerraha verir, işlem sonrası tüm aletleri dolaşıcı hemşire ile birlikte sayar ve kaydeder.Dolaşan sirküle hemşire, ameliyathanedeki hastanın hemşirelik bakımından sorumludur, ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında cerrahi ekibin malzeme ihtiyaçlarını sağlar, hastanın kimliğini doğrular, hasta güvenliği için gereken tüm uygulamaları yapar, cerrahi doku örneklerini uygun şekilde hazırlar ve laboratuvara gönderilmesini sağlar.Psikiyatri Klinik HemşiresiPsikiyatri klinik hemşiresi, hasta güvenliği açısından riskli olabilecek eşyaların kontrolünü yapar, hastayla terapötik iletişim tekniklerini kullanarak sürekli ve sistematik biçimde veri toplar, riskli davranışlara ilişkin risk düzeyini değerlendirir.Psikiyatri klinik hemşiresi; tecrit ya da tespit gerekiyorsa bu işlemlerle ilgili hastaya açıklama yapar, güven verir ve sık aralarla gözlemler, psikiyatrik acil durumları yönetir, hasta ve ailesine ilaçların etki ve yan etkileri konusunda eğitim verir.Pediatri HemşiresiPediatri hemşiresi, 0-18 yaş arasındaki çocukların aile ve toplum içinde fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönden sağlıklı büyüme ve gelişmesi, hastalıklardan korunması ve sağlığının en üst düzeyine çıkarılmasından sorumludur.Pediatri hemşiresi; çocuğu aile ve çevresi ile bir bütün olarak ele alır, bakımın her aşamasına aileyi dahil eder, çocuk ihmal ve istismarı durumlarını tanır ve şüpheli durumlarda ilgili yerlere bildirimde bulunur, çocuğun bakımı ve tedavisinde terapötik oyunu kullanır.Kadın Sağlığı ve Hastalıkları HemşiresiKadın sağlığı ve hastalıkları hemşiresi; çiftlere gebelik öncesi eğitim ve danışmanlık yapar, kadının gebelik dönemine özgü bakım ve izlemlerini yapar, gebelikte gelişebilen riskli durumları erken dönemde fark eder, doğum eylemiyle ilgili normalden sapmaları izler ve bildirir.Ayrıca; yenidoğan bebeğin bakımını ve muayenesini yapar, erken ve geç lohusalık döneminde anne ve yenidoğan bakımını yapar, ana çocuk sağlığının korunup geliştirilmesinde kadına eğitim ve danışmanlık yapar.Halk Sağlığı HemşiresiHalk sağlığı hemşireliği kapsamında evde bakım hemşiresi, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezi hemşiresi, toplum ruh sağlığı merkezi hemşiresi, iş sağlığı hemşiresi, okul sağlığı hemşiresi ve ceza ve tutukevi hemşiresi gibi farklı alanlarda görev yapan hemşireler bulunmaktadır.Bu hemşireler; birey, aile ve toplumun sağlığını koruma, geliştirme ve sürdürme odaklı çalışır, ev ziyaretleri yapar, sağlık eğitimleri planlar ve uygular, tarama programlarına katılır, risk gruplarını izler ve gerektiğinde ilgili kurumlara yönlendirme yapar.11. Hemşirelik Girişimlerinin Yetki KapsamlarıYönetmeliğin ek bölümünde, hemşirelik girişimlerinin hangi yetki kapsamında uygulandığı üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır:Hemşirelik Kararı ile Uygulanan GirişimlerHemşirelerin kendi mesleki bağımsız yetkileri kapsamında, hekim istemi olmaksızın uygulayabildikleri girişimlerdir. Bunlar arasında; hasta kabulü ve öykü alma, fiziksel değerlendirme, yaşam bulgularının alınması, bilinç durumunun değerlendirilmesi, ağrı izleme, hasta teslimi, bası yaralarını önleme, düşmeyi önleme, ağız bakımı, perine bakımı, pozisyon verme, emzirmeye destek verme, hasta eğitimi ve danışmanlık gibi geniş bir yelpazede girişimler yer almaktadır.Hekim Kararı ile Uygulanan GirişimlerHekim tarafından yazılı veya acil durumlarda sözlü olarak istem verilmesi halinde uygulanabilen girişimlerdir. Bunlar arasında; oral, intramüsküler, intravenöz, subkütan yolla ilaç uygulamaları, kan ve kan ürünleri transfüzyonu, nazogastrik sonda yerleştirilmesi, üriner kateter takılması, lavman uygulaması, mekanik ventilasyon uygulanan hastanın bakımı, kemoterapi uygulaması gibi girişimler bulunmaktadır.Hekim ile Birlikte Uygulanan GirişimlerHekim ve hemşirenin birlikte çalışarak gerçekleştirdiği, hemşirenin asistanlık rolü üstlendiği girişimlerdir. Bunlar arasında; endotrakeal entübasyona yardım, santral venöz kateter yerleştirilmesine katılım, göğüs tüpü takılmasına yardım, trakeotomi işlemine katılım, bronkoskopi uygulamasına yardım gibi girişimler yer almaktadır.Yönetmelikte ayrıca, ekip tarafından ortak bakım planları hazırlanmış ve kararlaştırılmış ise hekim istemi beklemeden hemşirenin izleyebileceği veya uygulayabileceği girişimler ile Bakanlıkça kabul edilen bir eğitim alınması zorunlu olan girişimler de ayrıca belirtilmiştir.12. Düzenleme Yetkisi ve YürürlükSağlık Bakanlığı, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup, hükümlerini Sağlık Bakanı yürütmektedir.Bu içerik, 19 Nisan 2011 tarih ve 27910 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hemşirelik Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİBİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; sağlık hizmeti sunulan kurum ve kuruluşlarda görev yapan hemşirelerin çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eğitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında ve hemşirelik hizmetleri sunulan diğer alanlarda görev yapan hemşireleri kapsar.Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını, b) Hemşire: 6283 sayılı Hemşirelik Kanununa göre hemşirelik mesleğini icra etmeye yetkili sağlık personelini, c) Hemşirelik tanılama süreci: Bireyin muhtemel veya mevcut sağlık sorununa yönelik olarak, hemşirelik hizmetleri çerçevesinde bakıma en uygun yaklaşımı belirlemeyi mümkün kılan durum değerlendirmesini, ç) Kanun: 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununu, d) Başhemşire: Kurum ve kuruluşlarda hemşirelik hizmetlerini en üst düzeyde temsil eden hemşireyi, e) Uzman hemşire: Mesleğiyle ilgili lisansüstü eğitim alarak uzmanlaşan ve diploması Bakanlıkça tescil edilen hemşireyi, f) Yetki belgesi: Hemşirelerin meslekleriyle ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda ilgili mevzuatında düzenlenen hizmet içi eğitim çalışmaları neticesinde Bakanlıkça tanzim olunan belgeyi, ifade eder.İKİNCİ BÖLÜM Hemşirelik Hizmetlerinin Kapsamı, Hemşirelerin Görev, Yetki ve SorumluluklarıHemşirelik hizmetlerinin kapsamı MADDE 5 – (1) Hemşirelik hizmetleri aşağıdaki hususları kapsar: a) Birey, aile, grup ve toplumun sağlığının geliştirilmesi, korunması, hastalık durumunda iyileştirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması amacıyla hemşirenin yerine getirdiği bakım verme, hekimce hazırlanan tıbbî tanı ve tedavi planının oluşturulması ve uygulanması, güvenli ve sağlıklı bir çevre oluşturma, eğitim, danışmanlık, araştırma, yönetim, kalite geliştirme, işbirliği yapma ve iletişimi sağlama rolleri, b) Mesleki eğitimle kazanılan bilgi, beceri ve karar verme yeteneklerini kullanarak, insanlara yaşadıkları ve çalıştıkları her ortamda doğum öncesinden başlayarak yaşamın tüm evrelerinde meslek standartları ve etik ilkeler çerçevesinde sunduğu hemşirelik bakımı, c) Hemşirelik hizmetlerinin ve bu hizmetlerden sorumlu insan gücü kaynaklarının, diğer kaynakların ve bakım ortamının yönetimi ile risk yönetimini.Hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 6 – (1) Hemşireler; a) Her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirler ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesinde hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar, uygular, değerlendirir ve denetler. b) Verilen hemşirelik bakımının kalitesini ve sonuçlarını değerlendirir, hizmet sunumunda bu sonuçlardan yararlanarak gerekli iyileştirmeleri yapar ve sonuçları ilgili birime iletir. c) Tıbbî tanı ve tedavi planının uygulanmasında; hekim tarafından, acil durumlar dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygular, hastada beklenmeyen veya ani gelişen durumlar ile acil uygulanması gereken tanı ve tedavi planlarında müdavi hekimin şifahi tıbbi istemini kabul eder. Bu süreçte hasta ve çalışan güvenliği açısından gerekli tedbirleri alır. ç) Hastaya lüzumu halinde uygulanmak üzere hekim tarafından reçete edilen tıbbî talepleri bilimsel esaslara göre belirlenen sağlık bakım, tanı ve tedavi protokolleri doğrultusunda yerine getirir. d) Tıbbi tanı ve tedavi işlemlerinin hizmetten faydalanana zarar vereceğini öngördüğü durumlarda, müdavi hekim ile durumu görüşür, hekim işlemin uygulanmasında ısrar ederse durumu kayıt altına alarak hekimin yazılı talebi üzerine söz konusu işlemi uygular. e) Tıbbî tanı ve tedavi girişimlerinin hasta üzerindeki etkilerini izler, istenmeyen durumların oluşması halinde gerekli kayıtları tutarak hekime bildirir ve gerekli önlemleri alır. f) Görevi teslim alacak hemşire gelmeden ve gerekli bilgiyi hasta başında sözlü ve yazılı olarak teslim etmeden ve doğal afet, toplu kazalar gibi olağanüstü durumlarda ise hemşireye olan ihtiyaç ortadan kalkmadan kurumdan ayrılamaz. g) Hemşirelikle ilgili eğitim, danışmanlık, araştırma faaliyetlerini yürütür. Mesleği ile ilgili bilimsel etkinliklere katılır. Toplumun, öğrenci hemşirelerin, sağlık çalışanlarının ve adaylarının eğitimine destek verir ve katkıda bulunur. h) Sağlık hizmetlerinin verildiği tüm alanlarda etkin bir şekilde görev alır, oluşturulan sağlık politikalarının yürütülmesinde, mevzuat çerçevesinde karar mekanizmalarına katılır. ı) Hizmet sunumunda, hizmetten faydalananların bireysel farklılıklarını kabul ederek, insan onurunu, mahremiyetini ve kültürel değerlerini azami ölçüde göz önünde bulundurur. i) Tüm uygulamalarını kayıt altına alır.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Uzman Hemşire ve Yetki Belgesine Sahip HemşirelerUzman hemşire MADDE 7 – (1) Lisans mezunu hemşirelerden; yurtiçinde hemşirelik anabilim dallarında ve bunların altında açılan lisansüstü eğitim programlarından mezun olan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler ile yurtdışında bu programlardan mezun olup, diplomalarının denklikleri onaylanan ve diplomaları Bakanlıkça tescil edilen hemşireler alanlarında uzman hemşire olarak çalışırlar. (2) Uzman hemşireler, temel hemşirelik rollerinin yanı sıra uzmanlığını yaptığı alana yönelik klinik bilgi, beceri, sağlık araştırmaları, danışmanlık hizmetleri, sağlık eğitim hizmetlerinin programlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde sorumluluk alır, uygular ve değerlendirir. (3) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Uzmanlık alanı ile ilgili kapsamlı sağlık değerlendirmeleri yapar. Hemşirelik bakımını planlar, uygular ve yönetir. Bakımda istenen hedeflere ulaşılamaması durumunda, yeni stratejiler geliştirir. (4) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Hastalara uygulanan tıbbi tanı ve tedavi işlemlerine ilişkin karşılaşılan kritik durumlarda, uygun kararın verilmesinde hemşirelere danışmanlık yapar, meslekî gelişimleri açısından hemşirelere yardımcı olur. (5) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Hasta ve ailesinin eğitimini planlar. Hastaları, bakım ve tedavi yöntemleri ile olası yan etkileri hakkında bilgilendirir. Hastaların güncel ve güvenilir sağlık bilgisine ulaşmasını sağlar. (6) (Ek:R.G-19/4/2011-27910) Uzmanlık alanı ile ilgili ve etik konularda kişi, kurum ve kuruluşlara danışmanlık ve bilirkişilik yapar. Çalıştığı kurumda araştırmalarla ilgili etik komitede görev alabilir.Yetki belgesine sahip hemşireler MADDE 8 – (1) Hemşirelik mesleği ile ilgili özellik arz eden birim ve alanlarda yetki belgesine sahip ve bu alanlara ilişkin hemşirelik bakım hizmetlerinden sorumlu hemşiredir. (2) Yetki belgesine sahip hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları, sahip oldukları yetki belgeleri ve çalıştıkları özellikli alana göre Bakanlıkça düzenlenir.DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Hemşirelik Hizmetlerinin Yönetimi ve OrganizasyonuBaşhemşire MADDE 9 – (1) Başhemşire olabilmek için hemşirelikte en az lisans eğitimine sahip olmak gerekir. Ancak kurum/kuruluşta, hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir. (2) Başhemşire bağlı olduğu kurum/kuruluş üst amirine karşı sorumlu olarak: a) Hemşirelik hizmetlerinin planlanmasını, yürütülmesini, değerlendirilmesini, geliştirilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlar. b) Hemşirelik hizmetleri organizasyonu doğrultusunda görevli hemşirelerin mevzuata ve meslek ilkelerine uygun olarak görev yapmalarından, hemşirelik hizmetlerinin etkin ve verimli sunumundan sorumludur. İstenmeyen olaylar ve hatalı hemşirelik uygulamalarını önleyici tedbirleri alır, meydana gelen menfi olayların kaydının tutulmasını ve bildirilmesini sağlar. c) Hemşirelik hizmetlerinde istihdam edilen personeli ilgili birimlere görevlendirir ve göreve uyumunu sağlar. Hizmet birimlerinde görevlendirilecek hemşirelerin sayısını ve niteliğini belirler. ç) Hemşirelik hizmetleri ile ilgili tüm kayıt sistemlerinin ve Ek-1’deki formların geliştirilmesini ve düzenli olarak kullanılmasını sağlar. d) Hemşirelerin bilgi ve deneyimlerini göz önünde bulundurarak görev dağılımlarının ve çalışma çizelgelerinin yapılmasını, izlenmesini sağlar ve onaylar. Göreve yeni başlayan hemşireler için uyum eğitimi, görevdeki hemşireler için hizmet içi eğitim programlarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesini sağlar. e) Öğrenci hemşirelerin eğitimi için uygun çalışma ortamını oluşturur, öğretim elemanları ile işbirliği yaparak okul-hastane işbirliğini sağlar. f) Hemşirelerin mesleki gelişimleri için sürekli eğitimlerini destekler. g) Hemşirelik hizmetlerinin geliştirilmesi için yapılacak bilimsel araştırma faaliyetlerine destek olur. Hemşirelik hizmetleri bütçesinin planlanmasında yer alır. h) Hemşirelik hizmetlerine ilişkin stratejik çalışma planlarını yapar ve uygulanmasını sağlar. ı) Hastane ve sağlık kurumlarının ilgili yöneticileriyle işbirliği yapar. i) Olağanüstü durumlarda afet planları doğrultusunda ilgili birimlerle işbirliği içinde, acil durum planlamaları yapar, protokol geliştirir ve/veya geliştirilmesini sağlar ve gerekli durumlarda uygulamaya koymak üzere ekibini hazırlar. j) Komite, konsey, yönetim kurulu toplantılarına üye olarak katılır. (3) Gözetmen hemşire: Başhemşirenin görevleri normal mesai dışında ve resmi tatil günlerinde gözetmen hemşire tarafından yürütülür. Bu hemşireler meslekte beş yıl deneyimli, lisans mezunu hemşireler arasından başhemşire tarafından seçilir ve görevlendirilir. Ancak, kurum/kuruluşta, hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir.Sorumlu hemşire MADDE 10 – (1) Sorumlu hemşire yatan hasta üniteleri/klinikleri, yoğun bakım üniteleri, ayaktan tanı ve tedavi birimleri, acil, evde bakım gibi alanlarda hemşirelik hizmetlerinin yerine getirilmesinde başhemşireye karşı sorumlu olup, öncelikle ilgili alanda uzman hemşireler, yoksa üç yıl deneyimli ve hemşirelikte lisans mezunları arasından başhemşire tarafından görevlendirilir. Ancak, kurum/kuruluşta, hemşirelikte lisans eğitimine sahip hemşire bulunmaması halinde diğer hemşirelerden de görevlendirme yapılabilir. Sorumlu hemşire görevlendirildiği alanda öncelikle gündüz mesai saatlerinde görev yapar. (2) Sorumlu hemşire, servis ve ünitedeki hastaların bakım gereksinimlerinin hemşirelik süreci doğrultusunda belirlenmesine ve karşılanmasına yönelik hemşirelik hizmetlerinin yürütülmesinden sorumludur. (3) Sorumlu hemşire; a) Servis/üniteye yeni başlayan hemşirelerin uyumunu sağlar. Hemşirelerinin mesleki gelişimlerinde, hasta bakımında rehberlik ve danışmanlık yapar, iş doyumu ve motivasyonu yükseltici düzenlemeler yapar. Eğitim hemşiresi ile işbirliği yaparak hemşirelerin eğitim gereksinimlerine yönelik önerilerde bulunur. Hizmet içi eğitim programlarına katılır ve ünite/servis hemşirelerinin katılmalarını sağlar. b) Hastaların tedavi planlarının güvenli bir şekilde uygulanmasını, eczane tarafından kliniğe gönderilen ilaçların güvenli bir şekilde kullanımını ve korunmasını sağlar. c) Hastanın muayene ve tedavi girişimleri sırasında ilgili hemşirelik işlevlerinin yerine getirilmesini sağlar. ç) Kurum politikaları doğrultusunda hemşirelerin gelişimi için performans değerlendirmelerini yapar, geri bildirimde bulunur. d) Kendisine bağlı hemşirelerin özlük işleri ve hakları ile ilgili konularda servis/ünite içinde gerekli düzenlemeleri sağlar. e) Hemşirelerin çalışma çizelgelerini ve izinlerini düzenler, başhemşirenin onayına sunar. f) Servis/ünitenin fiziksel yapısı ve donanımı konusunda yönetime önerilerde bulunur. g) Hastaları bakım gereksinimlerine göre sınıflayarak uygun oda ve yatak ayırımını yapar. h) İlgili birimlerle koordinasyonu sağlar. ı) Hasta ile ilgili vizit, kurul ve konseylere katılarak bilgi alışverişinde bulunur. i) Öğrenci hemşirelerin eğitiminde uygun eğitim ortamını sağlar.BEŞİNCİ BÖLÜM Son HükümlerDüzenleme yetkisi MADDE 11 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.Yürürlük MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.Yürütme MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür. ÇALIŞILAN BİRİM/SERVİS/ÜNİTE/ALANLARA GÖRE HEMŞİRELERİN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARIA) YOĞUN BAKIM HEMŞİRESİ: Yoğun bakım hemşiresi, karmaşık ve yaşamı tehdit edici problemleri olan hastaların tanılamasını yapmak, hastaları sürekli izlemek, kaliteli ve ileri yoğun bakım ve tedavi girişimleri uygulamak, hasta ve yakınları ile terapötik ilişki kurmak, koruyucu, iyileştirici ve rehabilite edici girişimleri uygulamaktan sorumlu hemşiredir.Görev, yetki ve sorumluluklar Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik bakımı: a) Yoğun bakım enfeksiyonlarının gelişiminin önlenmesi için gerekli önlemlerin alınmasını sağlar. b) Hasta değerlendirmesinde kurumun benimsediği skorlama sistemleri ve skalaları uygular ve değerlendirir. c) Hastaların monitorizasyonu sağlar. Monitorizasyonda non-invazif monitörizasyon tekniklerini kullanır. Kardiyak ritmi izler, acil durumlarda gerekli ekip ile iletişim kurar. ç) Sıvı-elektrolit ve asit baz dengesine yönelik mevcut ve olası sorunların dikkate alınarak uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve değerlendirir. d) Hastaların solunuma ilişkin sorunlarını çözmeye yönelik girişimleri planlar, uygular, değerlendirir, ventilatördeki hastaya bakım verir. e) Aspirasyon, oksijen tedavisi, vücut pozisyonları, genel vücut bakımı, postural drenaj, aseptik uygulamalar (sonda/kateter bakımı vb.) gibi temel girişimsel uygulamalara yönelik uygun hemşirelik aktivitelerini planlar, uygular ve değerlendirir. f) Bası yaraları, risk faktörleri, prognoz üzerindeki etkilerinin değerlendirilerek gelişiminin önlenmesi için uygun hemşirelik yaklaşımını sağlar, oluşması halinde uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve değerlendirir. g) Hastalarda kontraktür oluşumunu önleyici girişimleri planlar ve uygular. ğ) Hastalarda emboli oluşumunu önleyici girişimleri bilir, hekimle birlikte gerekli planlamayı yapar ve uygular. h) Nörolojik hastalıkları olan (Anevrizma, KİBAS, SVO vb.) ve bilinci kapalı olan (intrakraniyal kanama vb.) hastaların izlemini ve uygun pozisyon verilmesini sağlar, nörolojik değerlendirmelerini yapar. ı) Kurum politika ve talimatları doğrultusunda, intravenöz sıvı infüzyonyonu ve kan/kan ürünleri transfüzyonu işlemlerini başlatır, takip eder, kaydeder; olası sorun ya da komplikasyonlar ortaya çıkar ise durumu hekime bildirir ve kurumda benimsenmiş standartlara göre gerekli girişimleri uygular. i) Pace makerli hastayı izler, bakımını bilir ve uygular. j) İntra aortik balon pompası yerleştirilmiş hastayı izler, bakımını bilir ve uygular. k) Hastaların beslenme gereksinimlerini belirler (enteral ve parenteral beslenme), gereksinimlerine göre hemşirelik bakımını planlar ve uygular, beslenmede kullanılan cihazların sterilizasyonunun devamlılığını sağlar. l) Yoğun bakım hastaları ile hasta yakınlarının psikososyal problemlerine uygun hemşirelik yaklaşımını sağlar.2.    Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma: a) Hastadan topladığı verileri ve hastanın genel durumundaki değişiklikleri değerlendirir, kaydeder, normalden sapmaları hekime bildirir. b) Diğer sağlık personelleri ile beraber hasta vizitine katılır, hastanın tedavi ve bakım planının oluşturulmasına katkıda bulunur. c) Hekim tarafından gerçekleştirilen invazif tanı ve tedavi girişimlerine katılır; bu girişimler için hastayı hazırlar, işlem sırasında destek olur, işlem sonrasında hastayı izler. ç) Hastanın laboratuvar tetkikleri için kan, idrar, sıvı ve doku örneklerini toplar; laboratuvara gönderir, değerlendirir ve hastanın hekimine bilgi verir. d) Her yaş grubuna özgü uygulanması gereken ilaç çeşitlerini, farklı dozlarını ve olabilecek yan etkilerini bilir; ilaç uygulamaları ve ilaç güvenliği ilkelerine bağlı kalarak, hekim istemine göre hastaya enteral, parenteral ve haricen verilecek ilaçları verir; uygulanan ilaç ve tedavilerin etki ve yan etkilerini, hastanın tedavi ve bakıma verdiği yanıtları gözler, kaydeder ve gerektiğinde ilgililere rapor eder. e) Acil ilaçları, tıbbi malzeme ve cihazları kullanıma hazır bulundurur. f) Kardiyak ritmi izler, yorumlar, öldürücü ritimleri tanır ve gerekli acil girişimleri bilir. g) Konsültasyonun yapılmasını takip eder; katılır. ğ) Acil durumlarda hekimle işbirliği sağlar. Arrest durumunda mavi kod çağrısı yapar. Kurumun benimsemiş olduğu protokoller doğrultusunda temel/ileri yaşam desteği uygulamalarına katılır (oksijen verme, solunum desteği, kalp masajı, acil ilaçlar, tıbbi cihazların uygulanması gibi). Eğer o an ünitede hekim yok ve (geçerlilik süresi dolmamış) ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular. Vakaları rapor eder. h) Acil durumlarda hekimle işbirliği sağlayarak ve kurumun benimsemiş olduğu protokoller doğrultusunda temel/ileri yaşam desteğinin uygulanmasını sağlar ve uygun hemşirelik aktivitelerini yerine getirir.B) ACİL SERVİS HEMŞİRESİ Görev, Yetki ve Sorumluluklar Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik bakımı: a) Hastanın acil servise kabulünü sağlar. b) Hastaların monitorizasyonunu (EKG, solunum, SpO2, vücut ısısı, arteryel kan basıncı) sağlar. Bu parametreleri izler, değerlendirir, sonuçlarını kaydeder ve normalden sapmaları hekime bildirir. c) Hastaların hızlı fiziksel değerlendirmesini yapar, verileri değerlendirir, sonuçlarını kaydeder, normalden sapmaları hekime bildirir. ç) Aynı anda acil birimde bulunan olgular arasında öncelikleri belirler. d) Yatışına karar verilen hastaları ve ameliyata alınacak hastaları kurum içi transfer prosedürüne göre naklini gerçekleştirir. e) Periferik IV kateter takar ve kateter pansumanlarını yapar, oksijen ve buhar tedavisini uygular, trakeal aspirasyon yapar; gerekirse endotrakeal tüp, trakeostomi, kolostomi, gastrostomi bakımı verir; nazogastrik tüp takar, gastrik lavaj uygular; rektal tüp uygular, lavman yapar; perine bakımı verir, prezervatif sonda / üriner kateter takar ve kateter bakımı verir; sıcak ve soğuk uygulama yapar; göğüs tüplerini ve diğer drenaj sistemlerini kontrol eder, drenaj torbalarını değiştirir; yaptığı işlemleri gözlemleri ile birlikte kaydeder. f) İnfüzyon ve transfüzyon işlemlerini kurum politika ve talimatları doğrultusunda başlatır, izler ve kaydeder. g) Hastaların beslenme gereksinimlerini belirler (enteral ve parenteral beslenme), gereksinimlerine göre hemşirelik bakımını planlar ve uygular, beslenmede kullanılan cihazların sterilizasyonunun devamlılığını sağlar. ğ) Hastaya uygun pozisyon verir, gereken sıklıkta pozisyonunu değiştirir ve mobilizasyonunu sağlar. h) Sıvı-elektrolit dengesine yönelik mevcut ve olası sorunları dikkate alınarak uygun hemşirelik bakımını planlar, uygular ve değerlendirir. Aldığı-çıkardığı sıvı takibi yapar ve kaydeder. ı) Hastaların solunuma ilişkin sorunlarını çözmeye yönelik girişimleri planlar, uygular, değerlendirir. i) Pace makerli hastayı izler ve gerekli bakımı uygular. j) Acil servis hastaları ve hasta yakınları ile terapötik iletişim kurar, onların psikososyal problemlerine uygun hemşirelik bakımı verir. k) Acil servis İnfeksiyonlarının gelişmesi ve yayılmasının önlenmesi için gerekli önlemleri alır ve alınmasını sağlar (el yıkama, eldiven, izolasyon, maske, gömlek vb). l) Yaşamı sona eren hastayı ilgili talimatlar doğrultusunda hazırlar morga transferini sağlar ve yakınlarına destek olur.2.    Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılım: a) Hekim tarafından gerçekleştirilen invazif girişimlere katılır; hemşirelik işlevlerini yerine getirir. b) Acil ilaçları, tıbbi malzeme ve cihazları kullanıma hazır bulundurur. c) Acil durumlarda hekimle işbirliği sağlar. Arrest durumunda mavi kod çağrısı yapar. Kurumun benimsemiş olduğu protokoller doğrultusunda temel/ileri yaşam desteği uygulamalarına katılır (oksijen verme, solunum desteği, kalp masajı, acil ilaçlar, tıbbi cihazların uygulanması gibi). Eğer o an ünitede hekim yok ve (geçerlilik süresi dolmamış) ileri yaşam desteği sertifikası var ise temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını başlatır, kalp masajı, solunum desteği, defibrilasyon ve acil senkronize kardiyoversiyon uygular. Vakaları rapor eder. ç) Hastanın laboratuvar tetkikleri için kan ve idrar örneklerini toplar, laboratuvara gönderir, sonuçlarını takip eder, değerlendirir ve hastanın hekimine bilgi verir. d) Hastaya uygulanacak radyolojik tetkikler için hastayı hazırlar, ilgili birime transferini organize eder, gerekli durumlarda transfere eşlik eder.C) İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ 1) Diyabet Eğitim Hemşiresi Görev yetki ve sorumluluklar Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Diyabetli bireye uygulanan bakım ve tedavi ile ilgili uygulamalar ile eğitim ve gözlemlere ilişkin verileri Hasta Tanılama Formuna kaydeder, ilgili hemşireye bilgi verir. b) Hekim veya hemşire tarafından konsültasyon istenen poliklinik, servis/ünite hastalarını geliştirdiği Diyabet İzlem ve Eğitim Formunu kullanarak değerlendirir, eğitim ve bakım ihtiyacını belirler. Bakımın planlanmasını ve uygulanmasını organize eder. c) Diyabetli bireylerin bakımında görev alır, bireyi yaşam kalitesini yükseltmede her aşamada destekler ve gereksinim duyulan konularda danışmanlık yapar. Diyabetli bireyin kendi kendini yönetimine destek olur. ç) Kabul edilmiş protokoller ve reçete edilen seçenekler çerçevesinde tedaviyi yönlendirir. d) Diyabetli bireylerin takibini düzenli olarak yapar, komplikasyonların önlenmesine yönelik hasta ve ailesine gerekli eğitimleri verir. e) Diyabetli bireye diyabet kimlik kartı vererek yanında taşımasının önemini anlatır. f) Diyabetli bireye/yakınlarına insülin uygulama becerisi kazandırır. g) Diyabet ile ilgili her düzeyde eğitim programı geliştirilmesinde rol alır. ğ) Diyabetli bireyi diyabetik ayak yönünden değerlendirir, bakımı ve bakımın önemi konusunda bilgilendirir. h) Diyabetli bireyin gereksinimleri doğrultusunda grup veya bireysel eğitimleri planlar, uygular, değerlendirir ve kaydeder. ı) Eğitim hemşiresi ile işbirliği yaparak hemşirelerin diyabet konusunda eğitim gereksinimlerini belirler, önerilerde bulunur. Hizmet içi eğitim etkinliklerine katılır. Eğitim programının içeriğini hazırlar ve eğitim materyali geliştirir.2) Onkoloji Hemşiresi Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik Bakımı: a) Kanserli birey ve ailesinin yaşam kalitesini geliştirmek için semptom yönetimi ve destek bakımı sağlar. b) Kanser tanısı almış birey ve ailesini sistematik olarak değerlendirir, sağlık sorunlarını ve önceliklerini belirler. c) Çalışma ortamının risklerini değerlendirir ve standartlara uygun önlem alır. ç) Diğer ekip üyelerini çalışma ortamının risklerine karşı bilgilendirir ve rehberlik eder, çalışma ortamının (antineoplastik ajanların) risklerine yönelik ortamı ve ekipmanı standartlara göre düzenler ve temin eder. d) Yapılacak tedavinin türüne göre tedavi öncesi bireyi değerlendirir. Normalden sapma durumlarda doktoruna bilgi verir. e) Onkoloji hemşireliği ile ilgili bakım ilkeleri, yöntemleri ve ürünler konusundaki gelişmeleri takip ederek bilgisini güncelleştirir ve uygulamaya aktarır. f) Kemoterapi uygulamadan önce ilaç almayı engelleyecek durumlar (infeksiyon, kilo kaybı, toksisite, ilaçların yan etkisi vb.) yönünden hastayı değerlendirir. Kemoterapi alması planlanan hastanın kemoterapi protokolünün uygunluğunu (doz, ilaç veriliş yolu, tedavi şeması vb.) değerlendirir ve hastaya bilgi verir. g) Antineoplastik ilaç uygulanan hastaların vücut sıvıları ve atıklarına maruz kalınabilecek her türlü işlemde koruyucu önlemleri alır ve alınmasını sağlar. ğ) Hazırlanan ilacın adını, dozunu, hazırlanma saatini yazarak ilacın üzerine etiketler.2.    Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma: 2.1.Kemoterapi ve Biyoterapi; a) Birey ve aileye, uygulanması planlanan kemoterapi/biyoterapi protokolü, potansiyel yan etkilerine ilişkin özbakım önlemleri ve antiemetik şeması gibi konularda uygun öğretim planı yapar, uygular ve değerlendirir. b) Birey ve yakınlarının hastalık, tanı ve tedavi seçenekleri ile bakım konusunda sorularını yanıtlar, gerekli durumlarda hekime yönlendirir. c) Kemoterapi/biyoterapiden önce, bireye psikolojik destek sağlar ve/veya psikolojik destek alması için yönlendirir. ç) Bireyin tedavi ve bakımı ile ilgili kararlara katılmasını sağlar ve destekler. d) Kurumunda, kemoterapi/biyoterapiye bağlı yan etkilerin önlenmesi ve kontrolüne yönelik bakım standartlarını geliştirir, geliştirilmesini sağlar. e) Hasta ve hasta yakınlarını geliştirilen standartların kullanılması konusunda eğitir. f) Kemoterapi öncesi bireyi sistematik olarak değerlendirir; kapsamlı öykü alır ve fizik değerlendirme yaparak objektif ve subjektif verileri elde eder. g) Tedavi öncesi laboratuar bulgularını değerlendirir. Bir önceki tedavinin toksisitelerini değerlendirir (infeksiyon, nötropeni, stomatit vb). ğ) Kemoterapi/biyoterapinin güvenli uygulanmasını sağlar. h) Bilgilendirilmiş onayın alınıp alınmadığının kontrol eder. ı) Periferal IV ya da santral venöz kataterler, port katater uygulamalarını izler (infüzyon hızı ve infiltrasyon bulguları yönünden). i) İnfüzyon tamamlandıktan sonra iğnenin çıkarılması, santral ya da port katateri uygun miktarda serum fizyolojik ile yıkadıktan sonra tedaviyi sonlandırır. j) İnfüzyon süresince hastayı ekstravazasyon, anaflaksi, hipotansiyon, hipertansiyon, yüksek ateş, bronkospazm, larengospazm vb. yönden gözler, girişimde bulunur ve kayıt tutar. k) Birey ve/veya ailenin girişimlere yanıtını ve hedeflenen sonuca ulaşılıp ulaşılmadığını sistematik olarak değerlendirir. l) Bireye tedaviye bağlı oluşabilecek yan etkilerle (bulantı-kusma, diyare, konstipasyon, stomatit, yorgunluk vb.) baş etme yöntemlerini anlatır. Tedavi süresince dikkat etmesi gereken konularda hastayı uyarır, bilgilendirir. 2.2.Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Olan Hastanın Bakımı; a) Kök hücre transplantasyonu planlanan hasta ve ailesinin hastalık ve nakil sürecine ilişkin bilgilendirilmesinde görev alır. b) Hasta ve ailesinin tedavi kararına aktif katılımını destekler; verilen bilgileri anlama durumunu değerlendirir, endişe ve sorularını dile getirmelerini cesaretlendirir. c) Bilgilendirildikten sonra hastadan uygun onam formlarının alınmasını sağlar. ç) Hastaya nakil öncesi gerekli tetkiklerin yapılmasını sağlar ve sonuçlarını izler. d) Hastanın kök hücre nakline hazırlanmasında görev alır (testler, konsültasyonlar, kateterlerin takılması ve gerekli ilaç/malzeme sağlanması gibi). e) Hastanın bakımında primer sorumluluk alacak hasta yakınına (bakım verici) bakıma yönelik eğitim verir ve cesaretlendirir. Bakım vericinin durumunu ve hazır oluşluğunu değerlendirerek gerekli desteği sağlar. f) Hastaya katater takılması ile ilgili bilgi verir, hazırlıklarını planlar. g) Hasta ve hastanın bakımından sorumlu olacak kişiye kateter bakımı konusunda bilgi verir. ğ) Allojenik transplantasyonlarda vericinin eğitimi ve hazırlanmasını sağlar. h) Otolog nakil yapılacaksa aferez ünitesi ile, kemik iliği toplanacak ise ameliyathane ile iletişim kurarak uygulamalar için gerekli düzenlemeleri (malzeme, personel, verici ile ilgili düzenlemeler vb.) yapar. ı) Alınan kemik iliğinin hastaya verilene dek uygun şekilde naklini ve temiz koşullarda saklanmasını sağlar. i) Kök hücre toplama işlemini hasta ve/veya vericiye anlatır. j) Toplanan kök hücrelerin uygun koşullarda taşınması ve verilmesinde rol alır. k) Kök hücre transplantasyonu sürecinde hastayı izler, bulguları kaydeder, bakımını planlar ve uygular, tedavisini uygular, hastanın güvenliğini sağlar, gerekli durumları rapor eder. l) Gerekli durumlarda hasta ve ailesine duygusal destek verir. m) Transplantasyon sonrası hastanın düzenli kontrollerine ilişkin eğitim yapar, takip eder, gerekli test ve muayenelerin yapılmasını sağlar. n) Birey ve ailenin transplantasyon sonrası iyileşme sürecinde günlük yaşam ve iş yaşamına uyumunu ve yaşam kalitesini değerlendirir; destek için uygun kaynaklara yönlendirir. o) Hasta ile ilgili tüm verilerin raporlanmasında ve gerekli yerlere ulaştırılmasında görev alır. ö) Kök hücre transplantasyonu ile ilgili çalışmalara katılır. p) Transplantasyon sonrası bireyin izlenmesine katılır; kullanılan ilaçlar, etki ve yan etkileri konusunda bilgi verir; ilaç kullanımına uyumunu değerlendirir. 2.3.Radyoterapi sürecinde; a) Birey ve ailesini planlanan tedavi, süresi, cihazlar ve saati gibi konularda bilgilendirir. b) Birey ve ailesini radyoterapiye bağlı oluşabilecek genel semptomlar (cilt reaksiyonları ve yorgunluk gibi) ve tedavi alacağı bölgeye özel yan etkiler ve kontrolüne yönelik bilgilendirir. c) Planlanan radyoterapide olası yan etkileri (mukozit, cilt reaksiyonu, yorgunluk, bulantı-kusma v.b.) izler ve erken saptanmasını sağlar. ç) Brakiterapi süresince hasta bakımına katılır; hasta ve/veya ailesini bilgilendirir; gerektiğinde hastayı sedatize eder/ağrı kesici ilaç verir; muayene ve aplikatörün yerleştirilmesi sırasında yardım eder; kullanılan malzemeleri temizleme ve sterilizasyon için hazırlanmasını sağlar. d) Bireyi radyoterapi süresince uygun aralıklarla cilt reaksiyonları, yorgunluk ve bölgelere özel diğer yan etkiler yönünden değerlendirir ve uygun girişimlerde bulunur. e) Hasta ve ailesinin sosyal hizmet gereksinimlerini (ulaşım, konaklama, sevk işlemleri gibi) değerlendirir. f) Hasta ve ailesine olası yan etkilere yönelik rehberlik yapar ve profesyonel destek sağlar. g) Hasta ve ailesini beslenme konusunda bilgilendirir. ğ) Bireyi radyoterapinin uzun dönemde görülebilecek geç yan etkileri yönünden değerlendirir ve bilgilendirir. 2.4. Palyatif Bakım Süresince; a) Hemşire birey ve ailesine sürekliliği olan bir duygusal destek sağlar. b) Hastanın ağrı ve diğer semptomlarını değerlendirir ve yönetimini sağlar, birey ve ailesini evde semptom kontrolünü yapabilmeleri konusunda bilinçlendirir. c) Birey ve ailesinin hastaneye ve acil hizmetlere ulaşabilme konusunda gerekli bilgileri verir. ç) Bireyin günlük bakımı sırasında bağımsızlığını ve kontrolünü sürdürme ve seçimlerini yapabilmesine yardımcı olarak yaşam kalitesini arttırır. d) Birey ve ailesi için var olan sosyal destekleri belirler ve destek almalarında yardımcı olur. e) Birey ve ailesine hastalığın ekonomik boyutu ve alabilecekleri ekonomik destekler konusunda bilgi verir.3) Diyaliz Hemşiresi Görev, yetki ve sorumluluklar Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Hastanın kendi kendine yönetimi ve bakımını destekler. Hastayı diyalize hazırlar. Hasta, ilk defa diyalize giriyor ise diyaliz ekibi ve diğer hastalarla tanıştırır. İşlem ve diyaliz merkezi hakkında bilgi verir. Diyalizin komplikasyonları, belirtileri yönünden bilgilendirir. b) Diyaliz işlemi sırasında oluşabilecek komplikasyonlara müdahale eder. c) Hemodiyalize alınacak hastanın vasküler giriş yolunu değerlendirir. ç) Hasta ve yakınlarını diyaliz işlemi, süresi, randevu saati konularında bilgilendirir. d) Gerekli durumlarda hastayı sosyal ve psikolojik destek açısından yönlendirir. e) Diyaliz öncesi ve sonrası hastayı tartar, diyaliz süresince yaşam bulgularını kontrol eder. f) Diyaliz giriş yerinin bakımını yapar. g) Hekim istemi doğrultusunda uygun diyalizer ve diyalizatı hazırlar. ğ) Arteriovenöz fistül girişimini yapar. h) Hasta ve hasta yakınlarına diyaliz işlemi, diyaliz süresi ve fistül bakımı gibi konularda gerekli eğitimi verir. ı) Diyaliz ekibi ile birlikte hastanın evdeki bakımına ilişkin eğitim verir (banyo, beslenme, fistül bakımı, sıvı alımı ve hastanın kendi kendine bakım desteği).4) Rehabilitasyon Hemşiresi Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Uygun değerlendirme parametrelerini kullanarak hasta hakkında; uyum ve baş etme, bilişsel durumu ve iletişim kurma durumu, ekonomik kaynakları, çevresel faktörleri, aile dinamikleri, fonksiyonel yeterliliği, fizyolojik durumu ve güvenliği konularında bilgi toplar. b) Hastayı bütüncül olarak ele alır, günlük yaşam sürecinde gerekli olan iletişim ve bağımsız yaşam becerilerinin kazandırılmasını sağlar. Kendine bakımı geliştirerek yaşam kalitesini artırmayı öğretir, destekler ve gözler. c) Hastanın stresle başa çıkma yolları ile problem çözme becerilerini değerlendirerek, becerilerin gelişmesine yardım eder. Vücut değişikliklerine uyumunu değerlendirir, destekler, gerekirse ilgili birime yönlendirir. ç) Mesane irrigasyonu ve idrar inkontinansı bakımı verir, mesane ve barsak eğitimi yapar. d) Girişimleri planlarken hastaya özelleştirilmiş sonuçları belirler. Amaçlar hastanın gerçek ve potansiyel, fonksiyonel, emosyonel ve gelişimsel yeteneklerine uygun ve gerçekçi olmalıdır. e) Hasta ve yakınlarına kateter bakımı, bası yarasının önlenmesi ve bakımı, mesane ve barsak rehabilitasyonu, ayak bakımı, cihazların ve ilaçların kullanımı, beslenmenin önemi, sıvı kontrolü, pozisyon kontrolü ve önemi, deformitelerin önlenmesi ve eklem hareket açıklığının sağlanması amacıyla fiziksel aktivitelerin devamlılığının önemi ve benzeri konularda eğitim yapar. f) Hasta ve yakınlarının eğitimi; kronik hastalık ve sakatlığa uyumu, iletişim becerisi, işlevsel ve fonksiyonel beceriler, öz bakım becerileri, sağlığın sürdürülmesi, yönetimi ve destekleyici faktörler izlenerek sürdürülür. g) Gereksinim duyulan sağlık bakımını alabilmeleri için mevcut kaynaklara ulaşmada hasta ve yakınlarına yardımcı olur. Evde bakım için mevcut merkezler, destek grupları ve diğer destekleyici kaynaklara ulaşmalarını sağlar.5) Endoskopi Hemşiresi Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) İşlem öncesi, endoskopi ünitesinde gerekli olan hazırlıkları yapar. b) Tanı ve tedavi amaçlı girişimler için bireyi bilgilendirir, işleme hazırlar, işlem sırası ve sonrasında takip eder ve gerekli uygulamaları yerine getirir. c) Üst gastrointestinal sistem endoskopisi, alt GİS endoskopisi, perkütan girişimler, ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjio Pankreatografi), işlemlerinden önce hastanın hazırlıklarını kontrol eder, eksikliklerini tamamlar. ç) Hasta güvenliği önlemlerini alır. d) ERCP ünitesinde radyasyon güvenliği önlemlerini alır. e) Kullanılan malzeme, alet ve cihazların temini, bakımı, temizliği ve sterilizasyonunu sağlar. Endoskopların işleme hazır hale getirilmesi, işlemden sonra hastanın takibi ve gözlenmesi, kontamine endoskopların dezenfeksiyon ve sterilizasyon işlemlerinin yapılmasını sağlar. f) Endoskopi ünitesinin genel temizlik ve hijyenini sağlar. Sterilizasyon tekniklerini bilir, uygular ve uyulmasını gözetir. Periyodik aralıklarla skoplardan kültür alınmasını sağlar ve takip eder. g) İşlemler sırasında steril şartların korunmasını sağlar. ğ) Acil girişimler ve invazif girişimler için gerekli olan malzemelerin yeterli ve daima kullanıma hazır tutulmasını sağlar. h) Hekim istemi ile premedikasyon uygular ve hastanın güvenliğini sağlar. ı) Hastanın ve yakınlarının hastalık, tanı ve tedavi seçenekleri ile bakım konusundaki sorularını cevaplandırır, gerekli durumlarda hekimine yönlendirir. i) Kolonoskopiden önce barsak hazırlığı konusunda hastayı bilgilendirir.D) CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ 1) Ameliyathane Hemşiresi 1.1. Steril (Scrub) Hemşire Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirenin görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Ameliyat sırasında steril alan içinde çalışır. b) Steril alanın korunmasına yönelik aseptik teknikleri uygular. Bulaşmayı (kontaminasyon) önlemek için gerekli önlemleri alır. c) Ameliyathanede hasta güvenliğine yönelik gerekli önlemlerin alınmasını sağlar ve uygular. ç) Bir gün önceden ertesi günün ameliyat ve işlem tiplerini gözden geçirir. Alet ve malzeme ile ilgili hazırlık yapar. d) Cerrahi işlem süresince ekipte yer alır. e) Cerrahi el antisepsisini uygular. Steril gömlek ve eldiven giyer. Cerrahi ekibin steril gömlek ve eldiven giymesine yardımcı olur. f) İşlem sırasında gereken steril alet, diğer malzemelerin hazırlanmasını ve kullanımını sağlar. g) Hastanın steril örtülmesine yardım eder. ğ) Malzemeleri kolay alınabilecek şekilde düzenler ve işlemin tipine göre cerrahın ihtiyacı olan malzemeyi önceden belirleyerek verir. h) Cerrahi işlem sırasında ihtiyaç duyulan iğne, iplik gibi sarf malzemeleri yeteri kadar hazırlayarak kullanıma hazır hale getirir. ı) İşlem sonrası tüm aletleri, kompresler ve tamponları dolaşıcı hemşire ile birlikte sayar ve kaydeder. i) Ameliyat sırasında alınan doku örneklerini tanımlayarak dolaşıcı hemşireye güvenli bir biçimde teslim eder. j) Ameliyat sonrası malzemelerin temizlenmesini, sayılmasını, listeye uygun şekilde hazırlanmasını, steril edilmesini ve kullanıma hazır bulundurulmasını sağlar.1.2. Dolaşan (sirküle) Hemşire Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Ameliyathanedeki hastanın hemşirelik bakımından sorumludur. b) Ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında cerrahi ekibin malzeme ihtiyaçlarını sağlar. c) Hastanın endişesini azaltmak için psikolojik destek sağlar. ç) Hasta için güvenli ve konforlu çevre sağlamada ekibi gözleyerek yardımcı olur. d) Uygun hasta bakımı ve hasta güvenliği için gereken tüm uygulamalarını yapar. e) Hastayı işlem sonrası güvenli bir biçimde ünite hemşiresine yazılı ve sözlü şekilde teslim eder. f) Hastanın kimliğini doğrular, hasta bilgilerini gözden geçirir. g) Hastanın ameliyat masasına alınmasına, uygun pozisyon verilmesine, güvenliğinin sağlanmasına yardım eder, mahremiyetini korur. ğ) Cerrahi işlem süresince odada kalarak ihtiyaca yönelik destek verir. İhtiyaç duyulan tıbbi malzemeyi temin eder. Paket açma standartlarını uygular. h) Cerrahi doku örneklerini (spesmen) uygun şekilde hazırlar, etiketler, kayıt eder ya da kayıt edilmesi için sekreterliğe teslim eder ve laboratuara gönderilmesini sağlar.2) Stoma ve Yara Bakım Hemşiresi: Stoma, yara, inkontinans ve fistül sorunu olan bireylere yönelik tanı, tedavi ve bakım hizmetlerinin etkin bir şekilde yerine getirilmesinden sorumlu özel dal hemşiresidir. Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Stoma, yara, inkontinans ve fistül sorunu olan bireyi, fiziksel ve psikososyal açıdan değerlendirir, değerlendirme sonuçlarını ilgili formlara kaydeder. Değerlendirme sonuçları ve ilgili kaynaklardan (hasta dosyası gibi) edinilen verileri yorumlayarak hemşirelik tanılarını belirler. b) Gereksinim duyulan hemşirelik bakımını kanıta dayalı olarak planlar ve yürütür. Hemşirelik bakımının kalitesini ve sonuçlarını değerlendirir; ve bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelik bakımını yeniden düzenler. c) Hastanın ameliyat öncesi hazırlığında cerrahla birlikte stoma bölgesini belirler. ç) Ameliyat sonrası erken dönemde (24 saat içinde) stoma ve peristomal cildi değerlendirir, stomayı erken dönem komplikasyonları açısından değerlendirir, gaz, gaita ve idrar çıkışını kontrol eder. d) Stomanın tipine, biçimine ve çapına uygun adaptörü/torbayı ve yardımcı stoma bakım ürünlerini uygular. e) Stomanın ve stoma çevresindeki cildin bakımını yapar. f) Kalıcı kolostomisi olan uygun hastalarda kolostomi irrigasyonu yapar, sonucunu kaydeder. g) Uygun hastalarda hekimle işbirliği içinde lavman (ante-grade continent) yapar. ğ) Stoma çevresinde gelişen cilt problemlerinde, cilt bakımı yapar. h) Stomaya ilişkin komplikasyonlarda ilgili hekimle işbirliği yaparak gerekli uygulamaları yapar (Kemer ve korse uygulama, prolapsusun elle redüksüyonu, ileostomi lavajı, kanamanın durdurulması, suppozituar ve lavman uygulama). ı) Fistül bakımı yapar ve fistül çevresindeki cildi korur. i) Gastrostomi, jejenostomi ve beslenme tüpü yerleştirilen durumlarda tüpün ve ostomi çevresindeki cildin bakımını yapar. j) Yarayı değerlendirir. Yaranın mekanik temizliğini yapar. Yara irrigasyonu yapar. Yara pansumanı yapar. Yaraya bandaj uygulaması yapar. k) Bakım verdiği bireyi, yarayı, yara bakımına ilişkin ürünleri ve yara bakım uygulamalarını değerlendirerek en etkili ürüne karar verir, aileyi ve ekibi yönlendirir. l) Basınç ülseri açısından risk grubunda yer alan hastaları değerlendirir. Basınç ülseri gelişmesi durumunda basınç ülserini değerlendirir, ülserin iyileşmesini sağlayacak uygun bakım ve tedavi edici uygulamaları yapar. m) Hastaya yapılan bakım ve tedavi uygulamaları/gözlemlere ilişkin hemşirelik kayıtlarını nöbet/vardiya değişimlerinde yazılı ve sözel olarak bölüm hemşirelerine/ilgili ekibe teslim eder. n) Stoma, yara ve inkontinans bakımında asepsi ilkelerine uyar, bu ilkelere uyulmasını sağlar. o) Stoma, yara ve inkontinansa yönelik kayıt formlarını geliştirerek bakım verdiği hastalara ilişkin hemşirelik uygulamalarının her aşamasını zamanında ve eksiksiz olarak kaydeder. ö) Stoma ve yara bakım ilkeleri, yöntemleri ve ürünler konusundaki gelişmeleri takip ederek bilgisini güncelleştirir ve uygulamaya aktarır. p) Hastaya uygulanan bakım ve tedavi ile ilgili uygulamalar ve gözlemlere ilişkin hemşirelik kayıtlarını nöbet/vardiya değişimlerinde yazılı ve sözel olarak bölüm hemşirelerine/ilgili ekibe teslim eder. r) Hasta vizitleri yaparak hastaların durumunu izler, ilgili ekiple bilgi alış verişinde bulunur. Uygulamalarını ilgili formlara kaydeder. s) Hemşirelik uygulamaları için gerekli malzemelerin yeterli ve çalışır durumda olduğunu kontrol eder. ş) Stomadan idrar, dışkı örneği alır. t) İnkontinans tipini belirlemeye yönelik tanı işlemlerine katılır. u) Yaradan kültür alır. ü) Hekimle işbirliği içerisinde yaraya topikal ajanları uygular. v) Yaraya mekanik debritman uygular (Islak kuru pansuman, basınçlı yıkama) y) Hekimle işbirliği içerisinde yaraya kimyasal ve cerrahi debritman uygular.E) RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ 1) Psikiyatri Klinik Hemşiresi Görev Yetki ve Sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik Bakımı: a) Hasta güvenliği açısından riskli olabilecek eşyaların kontrolünü yapar, emanete alır, kaydeder ya da ailesine ulaştırır. b) Hastaya ait para ve özel eşyaları emanete alır, kaydeder, gerektiğinde hastaya verir. c) Hastanın ihtiyacı olan kişisel eşyalarının (pijama, terlik, havlu gibi) ailesi tarafından temin edilmesini sağlar. ç) Hastayla biyo-psiko-sosyal bir bütünlük içerisinde, terapötik iletişim tekniklerini ve kanıta dayalı değerlendirme araçlarını kullanarak sürekli ve sistematik biçimde veri toplar. d) Riskli davranışlara (intihar, şiddet, kendine ve/veya çevresine zarar verme, kötüye kullanım, ihmal) ilişkin öykü alır, risk düzeyini değerlendirir. e) Hastaların öz bakımını yapması için teşvik eder, destekler, gerektiğinde yapar. f) Hastanın servise kabulünde fiziki muayenesini yaparak yara, iz ve darp bulgularını kontrol ederek kaydeder. g) Ailesi olmayan, ya da ailesi hakkında bilgi alınamayan hastanın ihtiyacı olan kişisel eşyaların (pijama, terlik vb.) hastane depolarından teminini sağlar. ğ) Hastanın sosyal güvencelerini takip eder, sosyal güvencesi olmayan hastaların sosyal güvencelerinin temini için ilgili birimlerle irtibata geçer. h) Hastanın özel gözlem, ziyaret, telefon izni ve tedbirlerin planlamasına katkıda bulunur, kararı uygular. ı) Hasta ziyaretçilerini ve getirdiklerini denetler. i) Hastanın bakım gereksinimlerini ve sorunlarını belirler, hasta bakımında hemşirelik süreci sistemini kullanır. j) Beslenme, kilo takibi, uyku takibi, konversiyon takibi, deliryum takibi, ilaç yan etki takibi, pnömoni takibi, hipomani takibi ve istisnaları önleme takibi yapar. k) Hemşirelik hizmetleri için gerekli olan araç, gereç ve malzemelerin tespit ve teminini sağlar. l) Düzenli olarak üst araması yapılarak yanıcı, yakıcı, kesici aletlerin ve madde girişinin engellenmesini sağlar, güvenlik önlemlerinin kontrollerini yapar (kamera takibi, dolapların kilit kontrolü vb.). m) Hasta yakını ve hekim ile iletişim kurarak hastanın servise kabul ediliş biçimine karar verir.2.    Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma: a) Hastaların en az kısıtlayıcı olan çevrede güvenli tedavi ve hizmet almalarına yardımcı olur. b) Hastaların ruhsal ve fiziksel sağlığının değerlendirildiği, planlanan hemşirelik uygulamaları doğrultusunda hasta sorunlarının ele alındığı planlı ve düzenli görüşmeler yapar. c) Elektrokonvülzif tedavi planlanan hastaya işlem öncesi, en az dört saat aç kalmasını sağlar, mesane boşaltımını kontrol eder, protezlerin çıkarılmasını sağlar, vital bulgu takibi yapar. ç) Elektrokonvülzif tedavi uygulaması sırasında hastaya uygun pozisyonun verilmesini sağlar, nöbet izlemi ve süresini kayıt eder. Uygulama sonrasında olası komplikasyonları gözlemler. d) Tecrit ya da tespit gerekiyorsa, bu işlemlerle ilgili hastaya açıklama yapar, güven verir ve sık aralarla gözlemler, gözlemleri kaydeder, olası riskler için tedbir alır. e) Hastanın kendine ya da çevresine zarar verme riskini gösteren belirtileri takip eder, kriz ve acil durum oluşmasını engelleyici, önleyici yaklaşımlar uygular. f) Psikiyatrik acil durumları yönetir ve etkili acil bakımı başlatır.3.    Eğitim ve danışmanlık: a) Tedaviyle ilgili gözlemleri doğrultusunda ekibe tıbbi tedaviye ilişkin gerekli önerilerde bulunur. b) Ruh sağlığı ekibinin önemli bir üyesi olarak grup terapisi görüşmelerine katılabilir. c) Ruh sağlığı hizmetinin etkinliği için gerekirse başka birimlerden ya da disiplinlerden danışmanlık alır, danışmanlık alması için bireyi/aileyi yönlendirir. ç) Yararlı ve kullanabileceği destek sistemlerini ve toplum kaynaklarını değerlendirir, bireyi/aileyi yönlendirir. d) Hastanın gelişim düzeyi, öğrenme istekliliği, bilgilenme ihtiyacı, kültürel yapısı ve inançlarını göz önüne alarak sağlık eğitimini ve hasta eğitimini planlar. e) Hastayı ve aileyi desteklemede stresle baş etme, stigmatizasyon, kişiler arası ilişkiler, farkındalık ve girişkenliği artırma, problem çözme becerisi, sosyal beceriler eğitimi gibi konularda psiko-eğitim programlarını planlar ve uygular. f) Hasta ve ailesine; ilaçların etki ve yan etkileri konusunda gerekli eğitimleri planlar, uygular, eğitimin etkinliğini değerlendirir. g) Klinikte çalışan destek hizmet personeline hasta ve yakınlarıyla iletişim ve yaklaşımlar konusunda eğitim ve danışmanlık sağlar.2) Çocuk ve Adölesan Psikiyatrisi Hemşiresi Görev Yetki ve Sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik Bakımı: a) Aile döngüsünün karmaşıklığı içerisinde yaşam stresörlerinin, travmatik olayların ve durumsal krizlerin sağlığa etkisini değerlendirir. b) Çocuk/ergenin yatışına karar verilirse; servise kabul eder, kendini, servisi ve kuralları tanıtır, sorularını cevaplandırır, oryantasyonunu sağlar. Aileyi klinik hakkında bilgilendirir. c) Çocuk/ergenin ihtiyacı olan kişisel eşyalarının (pijama, terlik, havlu gibi) ailesi tarafından temin edilmesini sağlar. ç) Çocuk/ergenin bakım gereksinimlerini belirler, bakım planını hazırlar, uygular, sonuçlarını değerlendirir ve kaydeder. d) Çocuk/ergenin yakınlarıyla işbirliği sağlar, ailenin tedavi sürecine katılımını sağlar. e) Çocuk/ergenin kendine ya da çevresine zarar verme riskini gösteren belirtileri, ipuçlarını takip eder, kriz ve acil durum oluşmasını engelleyici, önleyici yaklaşımlar uygular.2.    Eğitim ve danışmanlık: a) Çocuk/ergen ve ailesinin eğitim ve danışmanlık gereksinimlerini belirler ve yerine getirilmesini sağlar. b) Sorunlarla başa çıkma ve sorun çözme konusunda hasta ve aileye eğitim, yönlendirme yapar. c) Çocuk/ergenin yakınlarının da yaşadığı endişe, üzüntü, öfke, suçluluk, çaresizlik ile sağlıklı baş etmeleri için terapötik iletişim kurar, danışmanlık sağlar. ç) Çocuk/ergen ve ailesine; ilaçların etki ve yan etkileri konusunda gerekli eğitimleri planlar, uygular, eğitimin etkinliğini değerlendirir. d) Çocuk/ergen ve ailesine yönelik taburculuk sonrası eğitimi planlar, uygular. e) Diğer klinik hemşiresi ve çalışanlarına çocuk ve ergen ruh sağlığı ve psikiyatri vakaları konusunda eğitim ve danışmanlık sağlar.3) Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi Hemşiresi Görev Yetki ve Sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Fiziksel yakınması ya da hastalığı olan bireyin fiziksel durumu ile ruhsal durumu arasındaki etkileşimi gözlemler. b) Fiziksel hastalığı olan bireyin ve ailesinin hastalığa, tedaviye psikolojik uyumunu sağlamada, adaptif fonksiyonlarını geliştirmelerinde, yeniden kazanmalarında yardım eder. c) Bireyin mevcut hastalığı ve hastalığın yol açtığı yaşam sorunlarıyla baş edebilecek güce gelmesine, başa çıkma yöntemleri geliştirmesine yardımcı olur. ç) Hastanın hastalık yaşantısından sağlığını sürdürmesine yarayacak anlam çıkarmasına yardımcı olur. d) Özel eğitim alarak psikoterapi uygulamalarında görev alır. e) Bakımın tıbbi ve psikiyatrik boyutunu entegre eder, bakımın etkinliğini değerlendirir. f) Bakımın etkinliğini azaltan, sistemin işlemesine engel olan nedenleri ortaya çıkarmak, ortadan kaldırmak ya da değiştirmek için çaba gösterir. g) Genel hastanedeki tedavi ekibi ile işbirliği içinde hasta/hasta ailesine yönelik eğitim ihtiyacını saptar, psikolojik eğitimi planlar, hastanın aktif katılımını teşvik eder, eğitimi uygular ve değerlendirir. ğ) Hasta ve ailelerine ruh sağlığını, problemlerle baş etme yollarını geliştirmeleri için yardım eder, eğitim verir. h) Hastaların gereksinimlerine uygun eğitim materyali hazırlar, gelişmelere göre yeniden gözden geçirir. ı) Hastaların rehabilitasyonuna yardım eder. i) Hasta ile hemşire arasında iletişim problemlerinin ve çatışmalarının çözümlenmesinde yardımcı olur, etkin kişiler arası iletişimi ve terapötik ilişkiyi kolaylaştırıcı faaliyetler planlar. j) Genel hastanede çalışan hemşirelerin yaşadığı iş stresi-problemi hakkında duygularını ifade etmesine ve problemlerini çözmelerine yardımcı olur, sağlık elemanlarına destek olur, destek grupları oluşturur ve sürdürür. Hemşirelerin mesleki benliği, kişisel benlik saygılarını, girişimciliğini artırmak için gerekli terapötik grup çalışmalarını planlar. k) Değişim, çatışma çözümü ve diğer personelle ilgili konularda yönetimsel danışmanlık hizmeti verir. l) Genel hastanede çalışan hemşirelerin eğitime katılımı, gelişmeleri uygulamaya aktarmaları ve araştırma yapmaları için destekler, teşvik eder, danışmanlık yapar. m) Hastaların yaşam kalitelerini yükseltecek uygulamalar konusunda dünya literatürünü takip eder ve gelişmelerin kuruma uyarlanması ile ilgili düzenlemeleri önerir, uygular ve denetler. n) Mesleki gelişmeleri takip eder, sürekli eğitimi felsefe edinerek kurum içi ve kurum dışı bilimsel toplantılara, kongrelere, hizmet içi eğitimlere katılarak sürekli eğitim yoluyla mesleki gelişiminin devamlılığını sağlar.4) Alkol ve Madde Bağımlılığı Merkezi Hemşiresi Görev Yetki ve Sorumlulukları Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Alkol, psikoaktif madde ya da bağımlılık yapıcı diğer maddeleri bırakma isteği ya da yoksunluk yakınmaları nedeniyle hastaneye başvuran hastaların ve ailelerinin fiziksel ve psikososyal tanılamasını yapar (özellikle hastanın madde kulanım öyküsü, önceki tedavi durumu, yasal sorunlar ve diğer kayıplar, danışanın/ailenin hastalığı, durumu algılamaları, emosyonel tepkileri, baş etme davranışları, madde kullanımının aile üzerindeki etkisi hakkında veri toplar). b) Hasta ve ailesine ilişkin toplanan veriler doğrultusunda sorununu belirleyerek, hemşirelik tanısını koyar. c) Hemşirelik tanılarına ilişkin hasta/ailesine yönelik bakım girişimlerini planlar ve uygular (bağımlılığı açıklama, inkar üzerinde çalışma, etkin baş etme stratejilerini geliştirme, anksiyete yönetimi, destek sistemlerini harekete geçirme, duyguların ifade edilmesini kolaylaştırma, danışmanlık ve eğitim, rol modeli olma, psikoterapi, hasta takibi, psikofarmakolojik ilaçların etki ve yan etkilerini değerlendirme, psikiyatristle işbirliği, eğitim ve araştırma), bakımın etkinliğini değerlendirir. ç) Detoks tedavi sürecinde yoksunluk belirtileri açısından hastayı gözlemler, bilinç takibi yapar, tremor, terleme, halusinasyon, ajitasyon, hezeyan, konvulsüyon varlığını takip eder, yoksunluk belirtilerinin şiddetini değerlendirir, kaydeder. d) Hastanın ihtiyacı olan uygun hidrasyonu sağlamak için, sıvı alabilmesine bağlı olarak oral ya da intravenöz sıvı alımı konusunda destek sağlar. e) Hastanın yoksunluk belirtilerine, vitamin ve mineral kaybına ya da genel tıbbi durumuna yönelik planlanan tedaviyi uygular. f) Hastaların bireysel gelişimini ve sosyalizasyonunu sağlayacak, kişisel benlik saygılarını, girişimciliğini arttıracak terapötik grup çalışmalarını (günaydın, işe yönlendirme, uğraşı, spor, sinema, kitap, gezi vb.) düzenler, hastaların katılımını teşvik eder ve gözlemler. Rehabilitasyon ekibi ile işbirliği sağlar. g) Hastalardan terapötik amaçlı istenen etkinliklerin sürdürümünü izler. ğ) Madde kullanımı olup olmadığını takip eder madde ölçümü tetkiklerin yapılabilmesi için idrar alır alkolmetre ölçümü yapar. h) Servise madde girişini önlemeye yönelik tedbirler alır, gözlem yapar, binada aramalar yaptırır ve güvenliği sağlar. ı) Hastaların hastanede kalmaya bağlı (kapalı servisler için) yaşadıkları duyguları ifade etmeleri ve problemlerini çözmelerine yardımcı olur. i) Hasta ile ailesi arasında iletişim problemlerinin ve çatışmalarının çözümlenmesinde yardımcı olur, etkin kişiler arası iletişimi ve terapötik ilişkiyi geliştirici girişimler planlar ve uygular. j) Gerekli durumlarda yasal sorunu olan hasta/danışanların ilgili mercilere iletilmek üzere tedavi sürecindeki durumlarını gözlemleyerek gözlem raporları kayıtlarını tutar. Gerekli durumlarda denetimde serbestlik yasası gereğince gözlem yapılan hasta/danışanların bağımlılık davranışı gözlemlerini yaparak raporlarını tutar. k) Taburculuk öncesi ya da sonrasında nükslerin önlenmesinde bireysel ya da grup danışmanlığı yapar ve psikoeğitim grupları oluşturur. l) Hastaların adsız alkolik (AA), adsız narkotik (NA) gibi, ailelerinin (Al-Anon), çocukların (ACA) gibi kendi kendine yardım gruplarına katılımını sağlar. m) Sağlık hizmeti veren personelin bağımlılık alanında eğitimini/gelişimlerini sağlayacak programları planlar, organize eder ve değerlendirir. n) Toplumu bilgilendirme aktivitelerinde rol alır, ruhsal sağlığını koruma ve geliştirme konusunda eğitim ve danışmanlık hizmeti verir.F) ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ 1) Pediatri Hemşiresi; Evrensel çocuk hakları ve profesyonel hemşirelik rolleri doğrultusunda 0-18 yaş arasındaki çocukların aile ve toplum içinde fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönden sağlıklı büyüme ve gelişmesi, hastalıklardan korunması ve sağlığının en üst düzeyine çıkarılması; hastalandığında hasta çocuğun tedavisi, bakımı ve rehabilitasyonundan sorumlu hemşiredir. Görev, yetki ve sorumluluklar Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik bakımı: a) Çocuğun bakım gereksinimlerini çocuğun ve ailenin kültürel, sosyal, tıbbi durumuna ilişkin veriler doğrultusunda saptar, belirlediği gereksinimlerin karşılanması için planladığı bakımı uygular ve bakımın sonucunu değerlendirir. b) Çocuğu aile ve çevresi ile bir bütün olarak ele alır ve vereceği bakımın her aşamasına aileyi dahil eder. c) Yatış işlemleri tamamlanmış çocuğu ve ailesini servise kabul eder, kendileri için ayrılan oda ve yatağına alır, çocuk ve ailesinin servise/kuruma uyumunu sağlar. ç) Çocuk ve ailesine rahat ve güvenli ortamı sağlar, odada gerekli malzemelerin yeterli ve çalışır durumda olduğunu kontrol eder. d) Çocuk/aile ve çevresi ile ilişki kurmada uygun iletişim tekniklerini kullanır. e) Çocuk ihmal ve istismarı durumlarını tanır. Şüpheli durumlarda ilgili yerlere bildirimde bulunur.2.    Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma: a) Hastalık sürecini objektif (ateş, kan basıncı ve solunum düzeyi, laboratuar bulguları) ve subjektif veriler doğrultusunda değerlendirerek izler ve değişiklikleri kaydeder. b) Tanı amaçlı hastadan alınması gereken örnekleri alır, uygun şekilde ve en kısa sürede yerine ulaştırılmasını sağlar. c) Tanı ve tedavi amaçlı girişimler için çocuk ve ailesini hazırlar, işlem sırasında rahatlatır, işlem sonrasında izler. ç) Sekiz doğru ilkesine göre ilaç uygulamalarını yapar, ilaçların etkisi ve yan etkisi yönünden gözler, istenmeyen bir etki görüldüğünde uygun girişimlerde bulunur. d) Oral-parenteral ilaçları, kan ve sıvı infüzyonlarını ve harici ilaç uygulamalarını yapar. e) Gerektiğinde hastayı ameliyata ve işlemlere hazırlar. f) Gerektiğinde hastanın güvenli bir biçimde taşınmasını sağlar.Transport ile ilgili tüm koşulları hazırlar. g) Çocuk ve ailesini, hastaneye yattığı andan itibaren taburculuğa ve evde bakıma hazırlar. ğ) Çocuk ve ailenin, taburcu olduktan sonra verilen bakımın devamlılığını sağlayabilmeleri için onlara gerekli bakım becerilerini öğretir, rehberlik ve danışmanlık yapar. h) Çocuğun bakımı ve tedavisinde terapötik oyunu kullanır.3.    Eğitim ve danışmanlık: a) Çocuklara ve gençlere bakım verirken diğer sağlık bakım profesyonelleri ile işbirliği içinde ve ekip anlayışı ile çalışır. b) Çocuğun sağlığını koruma ve geliştirme için bakımın her düzeyinde aileye rehberlik eder, sağlık eğitimini planlar, uygular. c) Hastaneye yatma, kronik ve ölümcül hastalık gibi ailelerde anksiyete ve strese neden olan krizli dönemlerde çocuk ve ailesine destek olur. ç) Hastalık ve/veya özürlülük durumunu takiben çocuğun/ailenin en üst düzeyde fonksiyon görebilmesi için çocuk ve aileye destek olur. d) Hastaneye yattığı andan itibaren taburculuğa ve evde bakıma hazırlar. e) Çocuk ve ailenin, taburcu olduktan sonra verilen bakımın devamlılığını sağlayabilmeleri için onlara gerekli bakım becerilerini öğretir, rehberlik ve danışmanlık yapar.2) Yenidoğan Hemşiresi: Yenidoğan hemşiresi; profesyonel hemşirelik rolleri doğrultusunda yenidoğan ve yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan bebeklerin; dış ortama uyumunun sağlanması, sağlıklı büyüme ve gelişmesi, anne sütü ile beslenmesi, hastalıklardan korunması ve sağlığının en üst düzeyine çıkarılmasında önemli rolleri olan; hastalandığında bakımından sorumlu olduğu bebeği kapsamlı olarak değerlendirip klinik belirti ve bulguları yorumlayabilen, ailesi ile birlikte değerlendiren, yenidoğanın bakım gereksinimlerini tespit ederek kanıta dayalı bilgiler doğrultusunda uygun bakımı planlayabilen, ünitedeki araç-gereçleri kullanabilen, araçlardaki verileri değerlendirip yorumlayabilen, bebekler ve yakınları ile iletişimi ve onlara uygun terapötik yaklaşım kurabilen, eğitim ve danışmanlık yapabilen ve ekip anlayışı içinde, ekip üyeleri ile iyi iletişim ve işbirliği kurma becerisine sahip hemşiredir. Görev, yetki ve sorumluluklar Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik bakımı: a) Bebeğin anomalili olması, erken doğması, düşük doğum ağırlıklı olması veya bebeğin kaybı gibi ailelerde anksiyete ve strese neden olan krizli dönemlerde aileye destek olur. b) Yenidoğanın değerlendirmesini yapar. Yenidoğanın normalden sapma durumunda hekimi bilgilendirir. c) Yenidoğan hemşiresi yenidoğanın vücut ısısının korunması ve sürdürülmesini sağlar. ç) Aile bebek etkileşiminin en erken dönemde başlamasına yardımcı olur. Bunun için annenin gereksinimlerini karşılar, anne-bebek arasındaki ilişkinin niteliğini değerlendirir. d) Yenidoğan enfeksiyonlarının önlenmesi için gereken önlemleri alır. e) Yenidoğan hemşiresi gerektiğinde hastanın güvenli bir biçimde taşınmasını sağlar. f) Transport ile ilgili tüm koşulları hazırlar.2.    Tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılma: a) Tanı amaçlı bebekten alınması gereken örnekleri alır, uygun şekilde ve en kısa sürede yerine ulaştırılmasını sağlar. b) Gerektiğinde hastayı ameliyata ve işlemlere hazırlar. c) İlaç uygulamalarını yapar, ilaçların etkisi ve yan etkisi yönünden gözler, istenmeyen bir etki görüldüğünde uygun girişimlerde bulunur.3.    Eğitim ve danışmanlık: a) Aileler ile sürekli iletişim halinde bulunur. Bebeği aile ve çevresi ile bir bütün olarak ele alır. Bakımın her aşamasında annenin hazır oluşluk düzeyini değerlendirerek anneyi bakıma katar. b) Bebeğin sağlığını koruma ve geliştirme için bakımın her düzeyinde aileye rehberlik eder, sağlık eğitimini planlar, uygular (anne sütü ve önemi, emzirme tekniği, meme bakımı, yenidoğan tarama testleri, büyüme ve gelişme, kazaları önleme, aşılama, izlem ve kontroller. vb). c) Anne bebek arasındaki ilişkiyi güçlendirmek için tensel temas, yenidoğan masajı ve anne sütüyle beslenmeyi destekler. ç) Bebeğin beslenmesi ve emzirme tekniği konusunda anneyi bilgilendirir. d) Yenidoğan tarama testlerinin önemi ve yapılması konusunda aileyi bilgilendirir. Konu ile ilgili toplum eğitimlerine önem verir. e) Bebeğin aşıları hakkında aileyi bilgilendirir. f) Yenidoğan ve ailesini, taburculuğa ve evde bakıma hazırlar. Yenidoğanın davranışlarını anlayabilmesi için anneye rehberlik yapar.G) KADIN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ Görev, yetki ve sorumluluklar Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Çiftlere, gebelik öncesi eğitim ve danışmanlığını yapar. b) Kadının gebelik dönemine özgü bakım ve izlemlerini yapar. c) Gebelikte gelişebilen riskli durumları erken dönemde fark eder ve önerilen tedavileri uygular ve gerektiğinde sevk eder. ç) Doğumun uygun koşullarda yapılması için hastayı yönlendirir. d) Doğum eylemiyle ilgili normalden sapmaları izler ve bildirir. e) Yenidoğan bebeğin bakımını ve muayenesini yapar. f) Erken ve geç lohusalık döneminde anne ve yenidoğan bakımını yapar. g) Ana çocuk sağlığının korunup geliştirilmesinde kadına eğitim ve danışmanlık yapar. (aile planlaması danışmanlığı, emzirme danışmanlığı, sağlıklı cinsel yaşam, genetik hastalık riski taşıyan ailelere danışmanlık, periyodik jinekolojik ve meme kontrolü, pap smear vb. testler için yol gösterir ve yardımcı olur)H) HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ 1) Evde Bakım Hemşiresi: Yatağa bağımlı veya kendi ihtiyaçlarını bir başkasının desteği olmaksızın karşılayamayacak durumda evde bakım gereksinimi olan bireylere hemşirelik hizmetlerinin sunumundan sorumludur. Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Ev ortamını hastanın gereksinimlerine uygunluk yönünden değerlendirir (ısı, ışık, havalandırma, hijyen, tekstil, zemin, duvarlar vb.). Gürültü, ışık, ısınma, havalandırma gibi çevresel uyaranları kontrol altına alarak hastanın uyku ve dinlenmesini sağlar. b) Bireyin günlük yaşam aktivitelerinin karşılanması, çevre düzenlemesi ve sosyal gereksinimlerin karşılanmasına yönelik görev alan bakım destek elemanlarının denetimini yapar, gerektiğinde ilgililere bildirimde bulunur. c) Birey ve ailenin eğitim ve danışmanlık ihtiyacının belirlenmesini ve yerine getirilmesini sağlar. Bireyin öneri, istek ve şikâyetlerini dinler ve değerlendirir ve ilgili birimlere yönlendirir.2) Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi Hemşiresi Görev yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;1.    Hemşirelik Bakımı: a) Sorumlu olduğu bölgedeki toplumun sağlık düzeyi ölçütleri, ana-çocuk sağlığı durumu, sosyal, kültürel, ekonomik durumu, ulaşım durumu gibi özelliklerine ilişkin veri toplar ve değerlendirir. b) Sorumlu olduğu ailelere ev ziyaretleri yaparak kapsamlı değerlendirme yapar. c) Birey ve ailelerin ana-çocuk sağlığı ile ilgili gereksinimleri ve sorunlarını, öncelikleri belirler. ç) Birey ve ailelere ilişkin tüm kayıtları doğru, eksiksiz ve zamanında tutar. d) Ailedeki hasta ana-çocukların konsültasyon için gereksinimlerini belirler ve AÇS-AP merkezi hekimine sevk eder. e) Hizmetlerin sürekliliği ve koordinasyonunu sağlamak için diğer sağlık ekibi üyeleri ile ve kurum içi, kurum dışı diğer hizmet birimleri ile iletişim kurar ve geliştirir. f) Aile planlaması hizmetlerini yürütür. g) Doğum öncesi izlem, evde doğum ve doğum sonrası anne ve bebeğin izlem hizmetlerini yürütür. ğ) Kadın sağlığına yönelik tarama (Pap Smear, KKMM ve benzeri) programlarına katılır. h) Çocuk izlem hizmetlerini yürütür. ı) Bağışıklama hizmetlerini yürütür. i) Ana ve çocuk yaş gruplarını ilgilendiren kronik hastalıkların takibini yapar, hekim tarafından reçete edilmiş ilaç ve tedavileri uygular. j) Merkez bölgesinde ana-çocuk sağlığı hizmetleri ile ilgili yapılacak araştırmalara katılır. k) Hizmet içi eğitim programlarına, mesleki seminer, konferans, gibi etkinliklere katılır. l) Hemşirelik bakımında gerekli olan asepsi, sterilizasyon, dezenfeksiyon gibi tekniklere uyar ve uyulmasını sağlar. m) Tüm uygulama ve işlemlerini etik kurallara uyarak birey/grup hakları doğrultusunda yapar.2.    Tıbbi tanı ve tedaviye katılma: a) Önemli çocukluk hastalıklarının (ishal, akut solunum yolu enfeksiyonları, aşı ile önlenebilir hastalıklar, beslenme bozukluklarına bağlı hastalıklar, paraziter hastalıklar ve çocukluk dönemi bulaşıcı hastalıkları, vb) muayene ve takibini yapar, hekim isteminde yer alan ilaç ve tedavileri uygular. b) Ana ve çocuk yaş gruplarını ilgilendiren kronik hastalıkların tedavisinde hekim tarafından reçete edilmiş ilaç ve tedavileri uygular.3.    Eğitim ve danışmanlık: a) Merkez sorumlu hemşiresinin gözetiminde halka, sağlığın geliştirilmesi, hastalıkların önlenmesi, hastalıkların bakım, tedavi ve rehabilitasyonu amacıyla bireysel ve grup sağlık eğitimini planlar, eğitim ortamını hazırlar, uygular ve değerlendirir. b) Cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesinde ve AIDS ile mücadelede eğitim ve danışmanlık yapar. c) Sorumlu üreme ve cinsel danışmanlık ve sorumlu ebeveynlik için eğitim ve danışmanlık yapar. ç) Kadın yaşam evrelerine göre cinsel sağlık/üreme sağlığı sorunlarını belirler, eğitim ve danışmanlık hizmetlerini yürütür.3) Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Hemşiresi: Birey, aile ve toplumun ruh sağlığını koruma, geliştirme ve sürdürmede görev yapan sağlık ekibi üyesidir. Görev Yetki ve Sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Sosyo-ekonomik düzeyi düşük bölgede yaşayan, göçle gelmiş, madde bağımlılığı açısından riskli, çocuk, ergen, kadın, yaşlı, işsiz ve engelli gibi ruh sağlığı bozulma riski taşıyan tüm grupların, ruh sağlığının korunmasında ve sürdürülmesinde görev alır ve destekleyici programlar oluşturur. b) Gelişimsel dönem özelliklerini bilir ve bu özellikler doğrultusunda çocuğun, ergenin biyo-psiko-sosyal gelişimini izler. c) Ergenlik döneminde ortaya çıkabilecek riskli davranışlar (sigara, alkol ve madde bağımlılığı, intihar, şiddet davranışı, riskli cinsel davranışlar vb.) konusunda koruyucu müdahaleleri gerçekleştirir. Bu doğrultuda ergene, aileye ve topluma danışmanlık yapar. ç) Orta yaşlılık ve yaşlılık dönemindeki bireylere bu dönem özellikleri hakkında bilgi verir. Bu dönemde ortaya çıkabilecek fiziksel, duygusal ve sosyal problemlerle başetme yöntemleri hakkında destek olur ve danışmanlık yapar. d) Ruhsal bozuklukların, fiziksel hastalık sürecinin erken belirtisi ya da hastalığın etkeni olabileceğini bilir ve hastaların ve sağlıklı bireylerin genel sağlık düzeyini değerlendirir, risk faktörü analizi yapar. e) Gebelik ve doğum süreci ile ilgili gelişebilecek ruhsal durumlara yönelik annelere eğitim yapar. f) Birey ve aileye yardım için toplumsal destek sistemlerini örgütler. g) Toplumdaki bireylerin, kullandığı ilaçlar, bitkiler, alternatif tedaviler, vitaminler veya besinsel destekleri gibi alternatif tıp uygulamalarını değerlendirir. ğ) Riskli davranışlara (intihar, şiddet, kendine ve/veya çevresine zarar verme, kötüye kullanım, ihmal) ilişkin öykü alır, risk düzeyini değerlendirir. h) Hastayla biyo-psiko-sosyal bir bütünlük içerisinde, terapötik iletişim tekniklerini ve kanıta dayalı değerlendirme araçlarını kullanarak sürekli ve sistematik biçimde veri toplar, gereksinimlerini ve sorunlarını belirler, hemşirelik bakımını planlar ve uygular. ı) Gelişimsel, durumsal ve sosyal krizler için bireysel ya da grup danışmanlığı yapar, destek grupları oluşturur, psikososyal destek sunar. i) Hastanın, tıbbi tedavisine uyumunu, ilaçların etkilerini ve yan etkilerini takip eder, yan etkilerle başa çıkmada yardımcı olur. j) Ruhsal sorun yaşandığında uygun destek hizmetlerinin birey tarafından kullanımını sağlar. k) Psikiyatrik hastalığın yeniden alevlenmesine neden olabilecek durumları (bilgi eksikliği, tedaviye uyumsuzluk, stres vb) saptar ve alevlenmeleri önlemede aile ile işbirliği sağlar. l) Kronik psikiyatri hastalığı olan bireylerin taburculuk sonrası toplum içinde uyumlarını sağlamalarına yardımcı olur. m) Psikiyatrik tedavi gören hastanın taburculuk sonrası hazırlanan ev programının uygulanmasında görev alır, hastanın toplumsal uyumunu sağlamaya yönelik girişimlerde bulunur ve rehabilitasyon ekibi ile işbirliği sağlar. n) İyileşme ve yeni duruma uyum sürecinde aileye ve bireye destek olur. o) Ruhsal bozukluğu olan bireyleri, toplumsal destek kaynaklarını kullanması için yönlendirir, destekler. ö) Psikiyatrik tedavi gören hastaların topluma yeniden kazandırılması ve üretkenliklerini sağlamak için işverenler ve kuruluşlar ile ortak çalışmalarda bulunur. p) Ruhsal bozukluğu olan hastaların topluma yeniden kazanımında rol alan dernekler ile işbirliği yapar ve hastaları yönlendirir. r) Ruh sağlığı ile ilgili yasaları takip eder ve hasta ve aileyi yasalar hakkında bilgilendirir. s) Koruyucu ruh sağlığına yönelik eğitim hizmetleri için, ilk ve orta dereceli okullarda, çeşitli sivil toplum örgütlerinde, basın ve medya aracılığıyla topluma bilgi aktarır. ş) Birey, aile ve gruplarda olumlu sağlık davranışları geliştirmek için toplumdaki liderlerle işbirliği yapar ve onları harekete geçirir. t) Uygun aile ortamı sağlamaya yönelik programlarda görev alır. u) Toplumun ruh sağlığı inançları, tutumları ve damgalama ile mücadele programları yürütür ve görev alır. ü) Stres ile başa çıkma, öfke kontrolü, kriz yönetimi, evlilik eğitimi gibi konularda eğitim ve danışmanlık hizmetleri verir.4) İş Sağlığı Hemşiresi Görev yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Çalışma ortamı ile ilgili sorunların saptanmasında ve önceliklerin belirlenmesi konusunda diğer iş sağlığı hizmet ekibi üyeler ile birlikte çalışmalar yürütür. b) Sağlıklı ve güvenli bir işyeri sağlamak için, işverenin de katılımını sağlayarak gözlem yapar ve çalışan sağlığını tehdit eden riskleri saptar. c) İşçi ve ailelerinin sağlık sorunlarını çözmede, gereksinimlerini karşılamada onlara rehberlik eder. ç) İşyeri çalışanlarının sosyo-demografik, öz/soy geçmiş özellikleri, çalışma yaşamı ile ilgili özellikleri sağlık düzeyleri hakkında bilgi toplar ve bunların kayıtlarını tutar. d) Çalıştığı işyerinde yapılan iş, iş süreçleri ve yönetim özellikleri ile ilgili bilgi toplayarak çalışanın sağlığını olumsuz etkileyebilecek tehlike ve riskleri belirler.Yapılan işin niteliğine göre işe giriş ve periyodik muayeneleri işyeri hekimi ile birlikte planlar ve yapar. Elde edilen verilerle hasta ve sağlam bireyleri ayırarak, herhangi bir hastalık semptomu gösterenleri daha ileri bir tetkik ve tedavi için sevk eder. e) İşyeri ortamının etkisi ile oluşan sağlık sorunlarında alınacak önlemler konusunda öneride bulunur ve bu önerilerin uygulanmasını sağlar. f) Çalışanların hastaneye sevk işlemlerini sağlar, tedavisini izler ve rehabilitasyon hizmetlerine katılır. g) İşyeri sağlık birimine başvuranların sağlık muayenelerinin yapılmasına yardım eder, hekim tarafından reçete edilen ilaçları uygular. ğ) İşe bağlı olan ya da olmayan kazaların önlenmesi için diğer iş sağlığı hizmet ekibi üyeleri ile birlikte koordineli çalışır. h) Meslek hastalıklarının önlenmesi, tedavisi ve izlemi ile ilgili hemşirelik girişimlerini planlar, uygular ve değerlendirir. ı) Çalışanların ruh sağlığını koruma ve geliştirmeye yönelik sağlık programları düzenler. i) Beslenme ve kilo kontrolü, düzenli egzersiz, Stres yönetimi, Sigara bırakma gibi sağlık davranışlarını geliştirmeye yönelik olarak sağlığı geliştirme programları planlar, uygular ve değerlendirir. j) İşyerinde oluşan küçük yaralanma ve hastalıklarda ilk müdahaleyi yapar, İşyerinin özelliğine göre uygun ilk yardım ünitesini ve malzemelerinin teminini ve kullanıma hazır olmasını sağlar. k) İşyerinde çalışanlardan ilk yardım grubu oluşturur ve bu gruba ilk yardım anında yapılacaklar konusunda eğitim verir. l) Çevre koşullarının düzeltilmesi için diğer ekip üyeleri ile işbirliği yapar, çevrede zararlı olabilecek maddelerden numune alır, çalışma çevresinde sağlığı bozan faktörleri saptar ve gerekli önlemleri alır. m) İşyerinde çalışan kronik hastalıklı bireylerin bakımı ile ilgili hemşirelik girişimlerini planlar, uygular ve değerlendirir. n) İş sağlığı ve iş güvenliği bilincinin geliştirilmesi konusunda ilgili birimlerle iş birliği halinde çalışmalar yapar. o) İşyerine bağlı kreş ve anaokulunun sağlık kontrolünü yapar. ö) İşyeri yemekhanesinde görev alan personele kişisel hijyen, mutfak hijyeni ve besinlerin satın alınmaları, saklanmaları, işleme, işlendikten sonra saklama konularında sağlık eğitimlerini planlar, yürütür ve denetler. p) İşyeri sağlık güvenlik kurullarının etkin üyesi olarak toplantılara katılır. r) İşyeri sağlık biriminin çalışmaları ile ilgili istatistikleri oluşturur ve ilgili birimlere rapor eder. s) Çalışanların sağlık sorunlarının belirlenmesi ve çözüm yollarının geliştirilmesine yönelik konularda araştırmalar planlar, sonuçlarını raporlandırır. ş) Sağlık merkezinde kütüphane oluşturulmasını destekler. t) İş yerinde çalışan gebe ve emzikli kadınların izlenmesi ve zararlı maddelerden korunması için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar. u) Çalışmalarında etik ilkeleri gözetir ve çalışanın haklarını korur. ü) İş sağlığı hemşiresi olmak isteyen öğrenci hemşirelerin uygulama eğitimlerini destekler.5) Okul Sağlığı Hemşiresi: Görev yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Görev yaptığı okulda okul sağlığı hizmetleri ile ilgili sorunları, gereksinimleri saptar ve okul idaresine bildirir. b) Sağlık risklerinin erken tanılanması ve uygun girişimlerin planlanması, gereken önlemlerin alınması konusunda okul idaresiyle koordinasyonu sağlar. c) Sağlık biriminin malzeme ihtiyaç listesini tespit eder ve okul idaresine bildirir. ç) Okula her yeni katılan öğrencinin sağlık durumunun değerlendirilmesinde ve öğrencilerin düzenli olarak periyodik fiziki muayenelerinde görev alır ve sağlık durumunu kaydeder. d) Hastalanan veya acil müdahale gereken öğrenci ve okul çalışanının, hekim istemi doğrultusunda tedavi ve bakıma yönelik hemşirelik hizmetlerini planlar, uygular, değerlendirir ve hemşire gözlem formuna kayıt eder. e) Okul sağlık ekibiyle birlikte okulda düzenli olarak gerçekleştirilen bağışıklama ve sağlık taramalarında görev alır. f) Okulda çevre sağlığını ilgilendiren durumları (okul çevresi, oyun alanı, su sağlanması, çöplerin yok edilmesi, tuvaletler, ısıtma ve havalandırma, aydınlatma, kazalara neden olabilecek durumlar, sınıfların büyüklüğü vb.) kontrol eder, değerlendirir ve okul idaresini bu konuda bilgilendirir. g) Okulda öğrencilere doğru sağlık bilgilerinin aktarılması ve sağlık konusunda olumlu davranışların kazandırılması amacıyla Sağlık Eğitimi (temizliğin önemi, kazalar ve hastalıklardan korunma, ilkyardım, sigara ve alkolün zararları ve cinsel eğitim vs.) faaliyetleri planlar ve yürütür. ğ) Okulda yapılan ruh sağlığı çalışmaları (madde bağımlılığı, yeme bozukluğu, dikkat bozukluğu, depresyon, anksiyete, antisosyal davranışlar vs.) sonucunda sorun saptanan öğrenci, öğretmen ve ailesi arasında işbirliğini sağlar ve ilgili durumda sağlık danışmanlığını yürütür. h) Okul kantininde görev alan personelin kişisel hijyen, kantin hijyeni ve gıda güvenliği gibi konularda sağlık eğitimlerini planlar, yürütür ve denetler. ı) Okul temizliğini yürüten personele tuvalet temizliği, sınıf temizliği gibi konularda sağlık eğitimi yapar ve onları denetler. i) Okul mutfağında görev alan personele kişisel hijyen, mutfak hijyeni ve besinlerin satın alınmaları, saklanmaları, işleme, işlendikten sonra saklama konularında sağlık eğitimlerini planlar, yürütür ve denetler. j) Düzenli periyodik olarak okulun sağlık raporunu oluşturur ve okul idaresine bildirir. k) Öğrencilerin fiziksel ve psikolojik potansiyellerini fark edip ortaya koymalarını sağlamak, özgüvenlerini geliştirmek amacı ile okulda görev alan öğretmenler, öğrenci ve aile arasında koordinasyonu sağlar. l) Kronik hastalığı ve alerjileri olan öğrenciler için öğrencinin kendisi, aile ve öğretmenine sağlık danışmanlığı yapar. Bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde öğrenciler, aileleri ve öğretmenleri arasında koordinasyonu sağlar ve sağlık danışmanlığını yürütür. m) Kazalardan korunma ve güvenlik önlemlerinin geliştirilmesinde, öğrenci, aile, okul yönetimi ve eğitimcilerle işbirliği içerisinde çalışır.6) Ceza ve Tutukevi Hemşiresi Görev, yetki ve sorumlulukları Hemşirelerin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra; a) Çalışma ortamı ile ilgili sorunların saptanmasında ve önceliklerin belirlenmesi konusunda hekim ile birlikte çalışmalar yürütür. b) Sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmak için, gözlem ve risk değerlendirmesi yapar. c) Tutuklu, hükümlü, çalışan ve ailelerin sağlık sorunlarını çözmede, gereksinimlerini karşılamada onlara rehberlik eder. ç) Tutuklu, hükümlü ve çalışanlarının özellikleri ve sağlık düzeyleri hakkında bilgi toplar ve bunların kayıtlarını tutar. d) Belirlenen sıklıkla periyodik muayeneler yapar. Elde edilen verilerle hasta ve sağlam bireyleri ayırarak, herhangi bir hastalık semptomu gösterenleri daha ileri bir tetkik ve tedavi için sevk eder. e) Hastalık semptomu ortamdan kaynaklanıyorsa, alınacak önlemler konusunda öneride bulunur ve alınmasını sağlar. f) Çalışanların hastaneye sevk işlemlerini sağlar, tedavisini, izler ve rehabilitasyon hizmetlerine katılır. g) Sağlık muayenelerinin yapılmasına yardım eder, hekim tarafından reçete edilen ilaçları uygular. ğ) Cezaevinde kazaların önlenmesi için hekim ile birlikte koordineli çalışır. h) Emosyonel problemi, alkol, sigara, ilaç, uyuşturucu kullanma gibi kötü alışkanlığı, kronik hastalığı, venerial hastalığı, beslenme bozukluğu olan tutukluların tespitini ve takibini yapar. ı) Çalışanların işe devamsızlık nedenlerini araştırır. i) İlk yardım ünitesi ve malzemeleri hazır bulundurur. j) Çalışanlardan ilk yardım grubu oluşturur ve bu gruba ilk yardım anında yapılacaklar konusunda eğitim verir. (Ek.R.G-19/4/2011-27910)Türkiye’de Hemşirelik Yönetmeliği’nin Ek-3 tablosudur. Bu tablo, hemşirelik girişimlerinin hangi yetki kapsamında (Hemşirelik Kararı, Hekim Kararı, Hekim ile Birlikte) uygulandığını gösterir.İsteğiniz doğrultusunda, aynı içeriği tablo olmadan, sadece başlıklar ve maddeler halinde, orijinalindeki sınıflandırmayı bozmadan aşağıya çıkarıyorum: I. VERİ TOPLAMAHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Hasta kabulü: Hastanın öyküsünün alınması ve oryantasyonunun sağlanması·       Fiziksel değerlendirme·       Yaşam bulgularının alınması (vücut sıcaklığı, nabız, kan basıncı, solunum)·       Bacak çevresi ölçümü·       Baş çevresi ölçümü·       Bel, kalça ve karın çevresinin ölçümü·       Boy ölçümü·       Derinin izlenmesi / değerlendirilmesi·       Göğüs çevresinin ölçümü·       Kanama kontrolü·       Kilo ölçümü·       Bilinç durumunun değerlendirilmesi·       Periferik nabız kontrolü·       Sistem değerlendirmesi (dolaşım, solunum, sinir, gastrointestinal vb)·       Yenidoğan bebeğin ilk değerlendirmesi·       Ağrı izleme·       Saçlı deride bit/sirke belirleme·       Vardiya başında hasta teslimiHekim Kararı ile Uygulanır:·       Allerjenlerle epidermal deri testi·       Balgam örneği alınması·       Burun-boğaz kültürü için örnek alınması·       Gaita kültürü için örnek alınması·       Gaita örneği alınması (gizli kan)·       İdrar kültürü için örnek alınması·       İdrar örneği alınması (tam idrar tetkiki)·       İdrar toplanması (24 st’lik)·       Nazogastrik/orogastrik tüpten mide sıvısı alınması·       Pap-Smear için örnek alınması·       PPD/Tüberkülin testi uygulanmasıHekim ile Birlikte Yapar:·       Bronkoskopi uygulamasına yardım edilmesiOrtak Uygulama (Hemşirelik/Hekim Kararı - * ile işaretli):·       EKG çekilmesi*·       Fenilketonüri için kan örneği alınması*·       Glukometre ile kan şekeri ölçülmesi*·       Yaradan kültür için örnek alınması*·       Hastanın ameliyat öncesi hazırlığı*·       Koroner anjiyografiye hazırlık*·       Hastanın endoskopi öncesi hazırlığı*·       Hastanın kolonoskopi öncesi hazırlığı*·       Hastanın ERCP öncesi hazırlığı*·       Hastanın bronkoskopi öncesi hazırlığı*·       Diğer girişimsel işlemlere hazırlık*·       Aldığı çıkardığı sıvının izlenmesi*·       EKG’nin izlenmesi*·       İnvazif mekanik ventilasyon uygulanan hastanın izlenmesi*·       Kafa içi basıncının izlenmesi*·       Kapalı drenaj sisteminin izlenmesi*·       Kardiyak output/kardiyak indeks ölçümü*·       Noninvazif mekanik ventilasyon uygulanan hastanın izlenmesi*·       Oksijen satürasyonunun (Pulse oksimetri) izlenmesi*·       Pulmoner arter kateteri olan hastanın izlenmesi*·       Santral venöz basıncın (SVB) izlenmesi*·       Solunumun monitorle izlenmesi*·       Vücut sıcaklığının monitörle izlenmesi* (periferik, özofajeal vb)·       Çocuklarda işitme, görme vb kusurlar tespit edildiğinde ilgili sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi·       Skolyoz belirleme II. HEMŞİRELİK TANILARININ veya ORTAK BAKIM SORUNLARININ BELİRLENMESİHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Hasta ile ilgili toplanan verilerde (öykü, fizik muayene, laboratuvar bulguları ve diğer tanı işlemleri sonuçlarında) veya bakım uygulaması sonuçlarında normalden sapmaların değerlendirilmesi ve yorumlanması III. BAKIM HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Belirlenen sorunların çözümüne yönelik hemşirelik hedeflerin belirlenmesi IV. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN BELİRLENMESİ/PLANHekim Kararı ile Uygulanır:·       Sağlık düzeyinin istenen düzeye ulaşması için uygulanacak girişimlerin belirlenmesi V. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN UYGULANMASIFİZYOLOJİK TEMEL GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLERAktivite ve Egzersiz YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Kas tonüsünü sürdürme·       Hareket toleransını değerlendirme·       Önerilen egzersiz ve aktivite eğitimi·       Özel cerrahi girişimlere uygun (mastektomi vb.) egzersiz yaptırmaHekim Kararı ile Uygulanır:·       Hastanın ayağa kaldırılması*·       Hastanın yataktan sandalyeye/sedyeye alınması*·       Denge sağlama*·       Eklem hareket açıklığını (ROM) sağlama egzersizleri*·       Egzersizi artırma/geliştirme*·       İzometrik-izotonik egzersizler yaptırma*Hekim ile Birlikte Yapar:·       Egzersizi artırma/geliştirme*·       Hareket toleransını değerlendirmeBoşaltımın YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Barsak eğitimi·       Dışkı/idrar kaçıran hastanın bakımı·       Diyareli hastanın bakımı·       Gaz problemi olan hastanın bakımı·       İdrar torbasının değiştirilmesi·       Konstipasyonu olan hastanın bakımı·       Mesane eğitimi·       Stoma bakımı (kolostomi, ileostomi vb.)·       Ördek veya sürgü verme·       Pelvik bölge egzersizleri·       Perianal hijyen·       Rektal prolapsusu olan hastanın bakımı·       Suprapubik kateter bakımı·       Üriner kateter bakımı·       Üriner alışkanlık eğitimi·       Üriner retansiyonlu hastanın bakımıHekim Kararı ile Uygulanır:·       Abdominal basıncı artıran egzersizleri uygulatma*·       Laksatif uygulama·       Lavman uygulama·       Mesane irigasyonu*·       Prezervatif sonda uygulama·       Rektal tüp uygulama·       Suprapubik kateter takılmasına katılım·       Suprapubik kateter çıkarılmasına katılım·       Üriner kateter takılması*·       Üriner kateter çıkarılması*Hekim ile Birlikte Yapar:·       Üriner kateter takılması*Hareketsizlik YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Alçılı hastanın bakımı·       Pozisyon verme (sırtüstü, düz, yan, oturur, yarı oturur vb)·       Tesbit etme (yaralı vücut bölgesinin korunması)·       Traksiyonlu ya da immobilize hastanın bakımı·       Yatak istirahatli hastanın bakımıHekim Kararı ile Uygulanır:·       Fiziksel hareketi sınırlama·       Hasta transportu (hastane içi, hastane dışı)·       Pozisyon verme (sırtüstü, düz, yan, oturur, yarı oturur vb)·       Tesbit etme (yaralı vücut bölgesinin korunması)·       Traksiyonlu ya da immobilize hastanın bakımıBeslenme DesteğiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Ağız bakımı·       Ağızdan beslenmeye yardım (yemek yedirme)·       Anne sütü ile besleme·       Bebekte gazın çıkartılması·       Biberonla besleme·       Bulantı kusması olan hastanın bakımı·       Emzirmeye destek verilmesi·       Emzirme eğitimi·       Kaşık/bardakla besleme*·       Nazogastrik, orogastrik sonda bakımı·       Önerilen diyetle ilgili eğitim·       Süt sağma ve saklama eğitimi·       Masaj·       Rahatlık/konforun sağlanması için çevrenin düzenlenmesi·       Sıcak-soğuk uygulamalar·       Vücudun belirli bölgelerine bası uygulama (ağrı, bulantıyı önleme amaçlı)Hekim Kararı ile Uygulanır:·       Beslenme yönetimi (danışmanlık, tedavi uygulama, izleme)*·       Enteral tüple besleme (NGT, OGT veya gastrostomi)·       Kilo yönetimi (almaya ve vermeye yardım)·       Nazogastrik, orogastrik sonda yerleştirme*·       Nazogastrik, orogastrik sondanın çıkarılması*·       Yeme bozuklukları yönetimi·       Ağrı yönetimi*·       Kas gevşetici girişimlerin uygulanması·       Ateş düşürmek için genel yaş soğuk uygulama*·       Buz kesesi uygulama*·       Lokal sıcak uygulama (lamba, termofor)*·       Lokal yaş sıcak kompres uygulama*·       Lokal yaş soğuk kompres uygulama*·       Oturma banyosu verme*Hekim ile Birlikte Yapar:·       Gastrostomi yapılmasına katılım·       Yeme bozuklukları yönetimi·       Transkütan elektriksel sinir stimülasyonu (TENS)Öz Bakımı KolaylaştırmaHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Ağız diş sağlığı uygulamaları·       Ayak bakımı yapma·       Bitli baş banyosu verme·       Deri ve mukoza bütünlüğünü koruma önlemleri·       Göz bakımı·       Hasta giyinmesine ve soyunmasına yardım etme·       Kontakt lens bakımı·       Kulak bakımı·       Pansuman yapma*·       Perine bakımı·       Protez bakımı·       Sabah-akşam tuvaleti·       Saç bakımı·       Tam banyo (yatak içi, yatak dışı)·       Tırnak bakımı·       Tüp bakımı·       Uyku kalitesini artırmaya yönelik girişimler·       Yutma terapisi*Hekim Kararı ile Uygulanır:·       Diyabetik ayak bakımı·       Ölüm sonrası (postmortem) bakımHekim ile Birlikte Yapar:·       Diyabetik ayak bakımı·       Ölüm sonrası (postmortem) bakım FİZYOLOJİK KOMPLEKS GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLERElektrolit, Asit-BazHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Asit-baz dengesizliğini düzeltici girişimler*·       Elektrolit dengesizliğini düzeltici girişimler*·       Hiperglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*·       Hipoglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*Hekim Kararı ile Uygulanır:·       Asit-baz dengesizliğini düzeltici girişimler*·       Elektrolit dengesizliğini düzeltici girişimler*·       Hemodiyaliz tedavisi·       Hemofiltrasyon·       Hiperglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*·       Hipoglisemi yönetimi (önleme, izleme, düzeltme)*·       Periton diyalizİlaç YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Aşı uygulama/bağışıklama*·       Kemoterapi yönetimi (hazırlık, uygulama, izlenmesi, hasta eğitimi)*·       Önerilen ilaçla ilgili eğitim·       Sedasyonda olan uyanık (bilinçli) hastanın izlenmesi·       Venöz yol açıklığının sürdürülmesi (venöz kateter ve bağlantılarının açıklığının korunması)Hekim Kararı ile Uygulanır:·       Analjezik ilaçların uygulanması·       Aşı uygulama/bağışıklama*·       Oral yolla ilaç uygulama·       Buruna ilaç uygulama·       Göze ilaç uygulama·       Kulağa ilaç uygulama·       Deri altına (subkütan) ilaç uygulama·       Deri içine (intrakütan) ilaç uygulama·       Deriye ilaç uygulama·       Enteral tüp yoluyla ilaç uygulama·       İnhalasyon yoluyla ilaç uygulama·       İntravenöz yolla ilaç uygulama·       Kas içine (Intramuskuler) ilaç uygulama·       Rektuma ilaç uygulama·       Vajene ilaç uygulama·       Venöz yol açıklığının sürdürülmesi (venöz kateter ve bağlantılarının açıklığının korunması)Hekim ile Birlikte Yapar:·       Hasta kontrollü analjeziye (PCA) katılım·       İntraplevral ilaç uygulamaya katılım·       İntraspinal ilaç uygulamaya katılım·       Kemik içine ilaç uygulamaya katılım·       Kemoterapi yönetimi (hazırlık, uygulama, izlenmesi, hasta eğitimi)*·       Serebral ventrikül içine ilaç uygulamaya katılımNörolojik YönetimHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Konvülsiyon ataklarının yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*·       Periferik duyu kaybı olan hastanın bakımı·       Nörolojik problemi olan vakada pozisyon verme*·       Serebral ödem yönetimi (izleme, bakım, tedavinin uygulanması)*Hekim Kararı ile Uygulanır:·       Konvülsiyon ataklarının yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*·       Nörolojik problemi olan vakada pozisyon verme*·       Serebral ödem yönetimi (izleme, bakım, tedavinin uygulanması)*Perioperatif BakımHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Preoperatif hasta eğitimi·       Preoperatif koordinasyon girişimleri·       Hastanın fiziksel ve psikolojik hazırlığı·       Hasta güvenliği açısından ameliyat öncesi kontrollerinin yapılması (doğru hasta, doğru ameliyat yeri vb)·       Ameliyat odasının kontrolü·       Steril ve steril olmayan malzemelerin kontrol edilmesi ve aseptik tekniğe uygun olarak açılması·       Ameliyat öncesi gaz bezi, iğne, bistüri ve diğer aletlerin sayımının yapılması·       Ameliyathaneye hasta kabulü·       Hastaya psikolojik destek sağlanması·       Hastanın vücut traşının kontrol edilmesi·       Hastanın ameliyat masasına alınması·       Cilt temizliği için antiseptik solüsyon verilmesi·       Ameliyat sırasında kullanılacak malzemelerin bağlantısının yapılması ve kullanıma hazır hale getirilmesinin sağlanması·       Cerrahi işlem sırasında hastanın yaralanmasının önlenmesi·       İntraoperatif dönemde infeksiyon kontrolü·       Cerrahi işlem boyunca steril ortamı izleme ve devamlılığını sağlama·       Cerrahi işlem boyunca gerekli malzemelerin uygun şekilde kullanılmasına destek olma·       Ameliyat sonunda spanç, alet, iğne sayımlarını güvenli bir şekilde yapma ve kaydetme·       Odanın ve malzemelerin bir sonraki vakaya hazırlanmasının sağlanmasıHekim ile Birlikte Yapar:·       Scrub hemşire ve cerrahın steril koşullara uygun şekilde giyinmesine yardımcı olunması·       Ameliyat sırasında kullanılacak malzemelerin bağlantısının yapılması ve kullanıma hazır hale getirilmesinin sağlanması·       Cerrahi işlem sırasında işleme katılım·       Cerrahi işlem boyunca steril ortamı izleme ve devamlılığını sağlamaSolunum YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Aspirasyonu önleme girişimleri*·       Hava yolu aspirasyonu (oral, nazal, trakeal aspirasyon)*·       Oksijen tedavisi (maske, nazal kanül)*·       Torasentez uygulanan hastanın bakımı·       Yapay hava yolu olan hastanın bakımı: Trakeostomi, endotrakeal tüp, larenjeyal maskeHekim Kararı ile Uygulanır:·       Buhar tedavisi*·       Endotrakeal entübasyon**·       Endotrakeal ekstübasyon·       Ekspire edilen karbondioksit konsantrasyonunun (solunum sonu CO2 = end tidal CO2) izlenmesi*·       Göğüs fizyoterapisi·       Mekanik ventilasyon uygulanan hastanın bakımı (invaziv)·       Mekanik ventilasyon uygulanan hastanın bakımı (noninvaziv)·       Postüral drenaj*·       Spontan solunumun desteklenmesi için yapılan egzersizler·       Ventilatör devrelerinin değiştirilmesiHekim ile Birlikte Yapar:·       Endotrakeal entübasyon**·       Ekspire edilen karbondioksit konsantrasyonunun (solunum sonu CO2 = end tidal CO2) izlenmesi*·       Göğüs fizyoterapisi·       Göğüs tüpü takılmasına yardım·       Göğüs tüpü olan hastanın bakımı·       Göğüs tüpü çıkarılmasına yardım·       Airway yerleştirme ve sabitleme·       Mekanik ventilatörden ayırma·       Öksürmeyi geliştirme (derin nefes alma ve öksürme egzersizleri yaptırma)·       Torasentez işlemine katılım·       Trakeotomi işlemine katılım·       Trakeotomi kanülünün çıkarılması/değiştirilmesi işlemine katılım*Deri/Yara YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Amputasyonlu hastanın bakımı*·       Bası yaralarının önlenmesi·       İnsizyon yeri bakımıHekim Kararı ile Uygulanır:·       Bası yaralarının bakımı*·       Deri üzerine ilaç uygulama·       Pişik bakımı*·       Yanık/yara debridmanı*·       Yanık pansumanı*Hekim ile Birlikte Yapar:·       Deri üzerine ilaç uygulama·       Sütur atma·       Yanık pansumanı*Doku Perfüzyon YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Akut kalp sorunları olan hastanın bakımı*·       Disritmili hastanın bakımı (önleyici, düzeltici)*·       Dolaşım yetersizliği yönünde hastanın değerlendirilmesi·       Dolaşım yetersizliği olan bölgenin korunması·       Dolaşımı hızlandırıcı/düzenleyici girişimler·       Hipervolemi yönetimi*·       Hipovolemi yönetimi*·       İntravenöz sıvı tedavisini başlatma ve izleme*·       İntravenöz kateter bakımı·       Kanamayı azaltıcı girişimler*·       Kanamayı önleyici girişimler*·       Mekanik yardımcı araç kullanılarak dolaşımı desteklenen hastanın izlemi·       Pacemaker takılı hastanın bakımı·       Periferik embolili hastanın bakımı·       Pulmoner embolisi olan hastanın bakımı·       Şok yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*·       Varis çorabı giydirilmesi ve hasta eğitimiHekim Kararı ile Uygulanır:·       Akut kalp sorunları olan hastanın bakımı*·       Disritmili hastanın bakımı (önleyici, düzeltici)*·       Hipervolemi yönetimi*·       Hipovolemi yönetimi*·       İntravenöz sıvı tedavisini başlatma ve izleme*·       Kan ve kan ürünlerinin verilmesi·       Kanamayı azaltıcı girişimler*·       Kanamayı önleyici girişimler*·       Mekanik yardımcı araç kullanılarak dolaşımı desteklenen hastanın izlemi·       Periferik embolili hastanın bakımı·       Pulmoner embolisi olan hastanın bakımı·       Şok yönetimi (önleme, izleme, tedavi, bakım)*·       Varis çorabı giydirilmesi ve hasta eğitimiHekim ile Birlikte Yapar:·       Exchange transfüzyona katılım·       Hemodinamik düzenleme·       İntravenöz sıvı tedavisini başlatma ve izleme*·       Santral intravenöz kateter yerleştirilmesi işlemine katılım·       Periferik intravenöz kateterlerin çıkarılması·       Santral venöz kateterlerin çıkarılması·       Pacemaker kateteri takılmasına katılım·       Pacemaker takılı hastanın bakımı·       Pacemaker kateteri çıkarılmasına katılım·       Periferik intravenöz kateter yerleştirme*·       Sheath (kılıf) kateter (koroner anjioplasti) çekilmesi işlemine katılım·       Parenteral sıvı replasmanı DAVRANIŞSALDavranış TedavisiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Bireyi sosyal aktivitelere katma (sosyal terapi)·       Girişkenlik eğitimi·       Hiperaktivite/dikkat bozukluğu olan hastanın bakımı·       Kendine zarar vermeyi önleme·       Kendini değiştirmeye yardım etme·       Sorumluluk almaya yardım etme·       Sosyal beceri eğitimiHekim Kararı ile Uygulanır:·       Davranış iyileştirme /geliştirme·       Hasta ile birlikte ortak hedef belirleme/oluşturma·       Hasta ile kontrat/sözleşme yapma·       Sınır koymaHekim ile Birlikte Yapar:·       Evcil hayvan ile yardım terapisi·       Madde kullanımı tedavisi: Alkol bırakma·       Madde kullanımı tedavisi: İlaç bırakma·       Madde kullanımı tedavisi: Sigarayı bırakma·       Madde kullanımını önleme·       Müzikle tedavi·       Oyunla tedavi·       Sanatla tedaviBilişsel TedaviHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Bilişsel uyaran verme·       Bilişsel yeniden yapılandırma·       Öfke ile baş etme (öfke yönetimi)·       Öğrenmeye hazır oluşluğu geliştirme·       Reminisens tedavi**Hekim ile Birlikte Yapar:·       Gerçeğe getirme·       Hafıza eğitimi·       Öğrenmeyi kolaylaştırmaİletişimi GeliştirmeHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Aktif dinleme·       Görme problemi olan hasta ile iletişim·       İşitme problemi olan hasta ile iletişim·       Konuşma problemi olan hasta ile iletişim·       Sosyalizasyonu / sosyal etkileşimi artırmaHekim Kararı ile Uygulanır:·       Karmaşık / kompleks ilişkiyi yapılandırmaHekim ile Birlikte Yapar:·       Sosyalizasyonu / sosyal etkileşimi artırmaBaş Etme Yollarının GeliştirilmesiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Baş etmeyi öğretme·       Baş etmede mizahı kullanma·       Beden imajını düzeltme·       Benlik saygısını artırma·       Çevre güvenliğini düzenleme·       Destek sistemi geliştirme·       Hastanın değerlerini belirleme·       Karar verme becerisini geliştirme·       Kendi farkındalığını artırma·       Terminal hasta bakımıHekim Kararı ile Uygulanır:·       Cinsel danışmanlık·       Destek gruplarına yönlendirme·       Duygusal destek verme·       Genetik danışmanlık·       Grup tedavisi uygulama·       Krize müdahale*·       Mood yönetimi·       Olası krizlere hazırlama·       Manevi destek·       Suçluluk duygusunu hafifletme·       Yastaki bireye/aileye yardımHekim ile Birlikte Yapar:·       Cinsel danışmanlık·       Destek gruplarına yönlendirme·       Duygusal destek verme·       Genetik danışmanlık·       Grup tedavisi uygulama·       Krize müdahale*·       Mood yönetimi·       Olası krizlere hazırlama·       Manevi destek·       Suçluluk duygusunu hafifletme·       Terapötik dokunmaEğitim ve DanışmanlıkHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Adölesan eğitimi·       Emzirme Eğitimi·       Anne sütü sağılması ve saklanması eğitimi·       Bebek bakımı ve beslenmesi·       Bireysel eğitim·       Cinsel sağlık eğitimi·       Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve güvenli cinsel ilişki eğitimi·       Çocuğu olan ebeveynlerin eğitimi·       Çocuk bekleyen ailede ebeveynlerin eğitimi·       Gebelikte bakım·       Grup eğitimi·       Hastalık süreci hakkında eğitim·       Hastalıkların erken tanısı ile ilgili eğitim·       Hipertansiyon ile ilgili eğitim·       İlkyardım eğitimi·       İnhaler ilaç kullanma eğitimi·       İşlemler/tedaviler hakkında eğitim·       Kemoterapi yönetimi ile ilgili eğitim·       Kendi kendine idrar sondası takma eğitimi·       Erken tanı ve sağlığın geliştirilmesine yönelik eğitim·       Stoma bakımı·       Koroner kalp hastalıkları ile ilgili eğitim·       Loğusalık bakımı·       Madde kullanımını önleme eğitimi·       Menopoz eğitimi·       Önerilen diyetle ilgili eğitim·       Önerilen egzersiz/aktivite ile ilgili eğitim·       Önerilen ilaçlar ile ilgili eğitim·       Preoperatif eğitim·       Psikomotor beceri eğitimi·       Sağlık eğitimi·       Sağlıklı beslenme eğitimi·       Stres yönetimi eğitimi·       Yenidoğan bakımı ile ilgili eğitim·       Yoğun bakımda bebeği/yakını yatan aileye destekHekim Kararı ile Uygulanır:·       Aile planlaması·       Neonatal resusitasyon eğitimi (aileye)Hekim ile Birlikte Yapar:·       Aile planlaması·       Neonatal resusitasyon eğitimi (aileye)Psikolojik Rahatlığı ArtırmaHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Hayal kurma (imgeleme) tekniğini kullanma·       İlgiyi başka yöne çekmeHekim Kararı ile Uygulanır:·       Anksiyeteyi azaltma, sakinleştirme teknikleri·       Gevşeme (relaksasyon) tekniklerini kullanmaHekim ile Birlikte Yapar:·       Anksiyeteyi azaltma, sakinleştirme teknikleri·       Gevşeme (relaksasyon) tekniklerini kullanma GÜVENLİKKriz YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Taciz ve tecavüz sonrası yönetimi**·       İhmal/istismardan koruma, tanılama, eğitim danışmanlık·       İlk yardım uygulamaları*·       Kod/acil durum yönetimi*·       Kriz durumunda hasta ve ailesine destek·       Olağanüstü durumlarda acil bakım girişimleri*·       Resusitasyon (yeniden canlandırma) girişimleri*·       Suisid/intiharı önlemeye yönelik girişimler*·       Triyaj (Öncelikli olanı belirleme)*Hekim Kararı ile Uygulanır:·       Taciz ve tecavüz sonrası yönetimi**·       İlk yardım uygulamaları*·       Kod/acil durum yönetimi*·       Kriz durumunda hasta ve ailesine destek·       Olağanüstü durumlarda acil bakım girişimleri*·       Resusitasyon (yeniden canlandırma) girişimleri*·       Suisid/intiharı önlemeye yönelik girişimler*Hekim ile Birlikte Yapar:·       İhmal/istismar tedavisi·       İlk yardım uygulamaları*·       Kod/acil durum yönetimi*·       Kriz durumunda hasta ve ailesine destek·       Olağanüstü durumlarda acil bakım girişimleri*·       Resusitasyon (yeniden canlandırma) girişimleri*·       Suisid/intiharı önlemeye yönelik girişimler*Risk Belirleme / Tanılama: Risk YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Alerji yönetimi (önleme, tanıma, tedavi)*·       Aspirasyonu önleyici girişimler*·       Ayak tahtası kullanılması*·       Bağışıklama/aşı uygulamaları*·       Basınç ülserlerini önleyici girişimler·       Düşmeyi önleme·       Ev içi şiddeti önleme·       İntiharı önlemeHekim Kararı ile Uygulanır:·       Alerji yönetimi (önleme, tanıma, tedavi)*·       Aspirasyonu önleyici girişimler*·       Ayak tahtası kullanılması*·       Bağışıklama/aşı uygulamaları*·       Deliryum yönetimi·       Deluzyon yönetimi·       Demans yönetimi·       Fiziksel kısıtlama·       Halüsinasyon yönetimiHekim ile Birlikte Yapar:·       Alerji yönetimi (önleme, tanıma, tedavi)*Çevresel Risklerin YönetimiHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Çevre yönetimi: Çalışan güvenliği·       Çevre yönetimi: Şiddeti önleme·       Çevre yönetimi: Toplum·       İnfeksiyondan koruma·       Asepsiye uygun el yıkama·       İzolasyon ünitesi hazırlama·       Solüsyonları dilüe etme*·       Solüsyonlarla dezenfeksiyon uygulama·       Steril eldiven giyme-çıkarma, steril paket, bohça, tromel açma·       Steril eldiven, gömlek, maske giyme, giydirme·       Steril malzeme kullanma·       Steril taşıyıcı forseps kullanma·       Su klorlama·       Tıbbi asepsiye uygun maske takma ve giyinme·       Lateks önlemleri almak·       Lazer önlemleri almak·       Pnömotik turnike önlemleri almak·       Yangın önlemleriHekim ile Birlikte Yapar:·       Radyasyon tedavisiSurveyans/İzlemHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Surveyans/İzlem: Bağışıklama (aşı uygulaması)·       Surveyans/İzlem: Bulaşıcı-bildirimi zorunlu hastalıklar·       Surveyans/İzlem: Kronik hastalıklar (fiziksel-mental)·       Surveyans/İzlem: Postnatal izlem·       Surveyans/İzlem: Prenatal izlemHekim Kararı ile Uygulanır:·       Surveyans/İzlem AİLEDoğum Öncesi ve Sonrası BakımHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Anne sütü sağılması ve saklanması·       APGAR değerlendirmesi yapma·       Beklenen gelişimsel dönemlere hazırlama·       ÇKS dinleme·       Doğum sonrası bakım·       Ebeveyn eğitimi: Çocuk bekleyen aile·       Ebeveyn yenidoğan ilişkisini geliştirme·       Eğitim: Yenidoğan bakımı·       Emzirmeye yardım·       Epizyo bakımı yapma·       Erken doğum tehdidi olan hastanın bakımı·       Fundus masajı yapma·       Göbek bakımı yapma·       Göz bakımı yapma·       Hamilelik öncesi danışmanlık·       İsim bandı takma·       Leopold manevrası yapma·       Loşia izleme·       Meme bakımı yapma·       Meme başı bakımı·       Prenatal bakım·       Yenidoğan banyosu·       Yenidoğanda seberoid dermatit (konak) bakımıHekim Kararı ile Uygulanır:·       Erken membran rüptürü (EMR) olan hastanın bakımı·       Fototerapi: Yenidoğan·       Fundus masajı yapma·       Kanguru bakımı*·       Uzamış hamilelikte hasta izleme·       Üremeye yardımcı tekniklerde yardımHekim ile Birlikte Yapar:·       Amniyoinfüzyon·       Erken membran rüptürü (EMR) olan hastanın bakımı·       Kanguru bakımı*·       Resusitasyon: Yenidoğan**·       Risk belirleme: Çocuk bekleyen aile·       Umbilikal kateter takılması işlemine katılım·       Umbilikal kateter çıkarılması işlemine katılım·       Üremeye yardımcı tekniklerde yardım·       Yemekle ilgisi olmayan aspirasyona müdahale *Yaşam Boyu BakımHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Aile desteği·       Ailenin katılımını artırma·       Bakım vericilere destek·       Ebeveyn eğitimi: Adölesan·       Ebeveyn eğitimi: Çocuk bekleyen aile·       Evde bakımın sürdürülmesine yardım·       Fertiliteyi korumaHekim ile Birlikte Yapar:·       Aile, işyeri, okul ziyareti·       Aile tedavisi·       BCG aşısı uygulama (sertifikalı)* SAĞLIK SİSTEMİSağlık Sisteminin KoordinasyonuHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Hasta haklarını koruma girişimleri·       Preoperatif koordinasyon·       Sağlık sistemi rehberliği (sevk/yönlendirme)·       Sosyal hizmetlerden yararlandırıcı girişimler·       Ziyareti planlama/kolaylaştırmaHekim Kararı ile Uygulanır:·       Sağlık sistemine kabul·       Taburcu etme (hastaneden çıkış)* planıSağlık Sisteminin Yönetimi ve Destek HizmetlerHemşirelik Kararı ile Uygulanır:·       Acil arabasının kontrolü·       Aletlerin korunması·       Çalışanların denetimi·       Delege etme / görevlendirme·       Hizmet içi eğitimlere katılma/verme  

Menü

HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

1. Yönetmeliğin Amacı

2. Yönetmeliğin Kapsamı

3. Dayanak

4. Temel Tanımlar

5. Hemşirelik Hizmetlerinin Kapsamı

6. Hemşirelerin Ortak Görev, Yetki ve Sorumlulukları

7. Uzman Hemşireler

8. Yetki Belgesine Sahip Hemşireler

9. Hemşirelik Hizmetlerinin Yönetimi ve Organizasyonu

10. Birimlere Göre Hemşirelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

11. Hemşirelik Girişimlerinin Yetki Kapsamları

12. Düzenleme Yetkisi ve Yürürlük

I. VERİ TOPLAMA

II. HEMŞİRELİK TANILARININ veya ORTAK BAKIM SORUNLARININ BELİRLENMESİ

III. BAKIM HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİ

IV. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN BELİRLENMESİ/PLAN

V. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN UYGULANMASI

FİZYOLOJİK TEMEL GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLER

FİZYOLOJİK KOMPLEKS GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLER

DAVRANIŞSAL

GÜVENLİK

AİLE

SAĞLIK SİSTEMİ

Yorum Yap

Kullanıcı Yorumları

Henüz yorum yapılmamış

Menü

HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

1. Yönetmeliğin Amacı

2. Yönetmeliğin Kapsamı

3. Dayanak

4. Temel Tanımlar

5. Hemşirelik Hizmetlerinin Kapsamı

6. Hemşirelerin Ortak Görev, Yetki ve Sorumlulukları

7. Uzman Hemşireler

8. Yetki Belgesine Sahip Hemşireler

9. Hemşirelik Hizmetlerinin Yönetimi ve Organizasyonu

10. Birimlere Göre Hemşirelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

11. Hemşirelik Girişimlerinin Yetki Kapsamları

12. Düzenleme Yetkisi ve Yürürlük

I. VERİ TOPLAMA

II. HEMŞİRELİK TANILARININ veya ORTAK BAKIM SORUNLARININ BELİRLENMESİ

III. BAKIM HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİ

IV. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN BELİRLENMESİ/PLAN

V. TEDAVİ ve SAĞLIK BAKIM EKİBİ İLE ORTAK BAKIM GİRİŞİMLERİNİN UYGULANMASI

FİZYOLOJİK TEMEL GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLER

FİZYOLOJİK KOMPLEKS GEREKSİNİMLERE YÖNELİK GİRİŞİMLER

DAVRANIŞSAL

GÜVENLİK

AİLE

SAĞLIK SİSTEMİ

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Toplu İş Sözleşmesi (Sağlık-İş) 2025-2026

5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun

Yorum Yap

Kullanıcı Yorumları

Henüz yorum yapılmamış