Emeklilik sürecinde, özellikle ödeme tarihlerinin iç içe geçtiği mart ayı gibi dönemlerde, işçilerin en çok merak ettiği konuların başında "Emekli olursam ikramiye ve tediye alabilir miyim?" sorusu geliyor. 11 Mart'ta emeklilik dilekçesi veren bir işçi, 15 Mart'taki toplu iş sözleşmesi ikramiyesi ve 16 Mart'taki ilave tediye ödemesinden yararlanabilir mi? İşte yasal dayanaklarıyla detaylı açıklama.
İlave Tediye Nedir ve Hangi Kanuna Dayanır?
İlave tediye, kamu işçilerine 6772 sayılı Kanun kapsamında yapılan yasal bir ödemedir . Bu ödeme, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ile belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlarda çalışan işçilere yılda toplam 52 günlük ücret tutarında yapılmaktadır .
İlave tediye ödemeleri genellikle dört taksit halinde, her biri 13 yevmiye olarak ödenir ve ödeme tarihleri Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenir .
16 Mart İlave Tediyesi: Emekli Olan İşçi Alabilir mi?
Evet, alabilir. 6772 sayılı Kanun'un 4. maddesi bu konuda açık hüküm içermektedir:
"Mezkur ilave tediyeler, tediye tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaksızın işçinin ilave tediyenin taallük ettiği yıl içinde o yerde veya aynı idare, teşekkül ve müesseseye ait muhtelif yerlerde geçmiş olan hizmetlerinin yekunu nispetinde ve son çalıştığı yerde ödenir."
Bu hükme göre, 11 Mart'ta emeklilik dilekçesi veren bir işçi, 16 Mart'ta ödenecek ilave tediyeyi tamamen kaybetmez, ancak yılın tamamında çalışmış gibi değil, çalıştığı süre oranında (kıstelyevm) alır.
Hesaplama Nasıl Yapılır?
1 Ocak ile 11 Mart arasında çalışılan gün sayısı yaklaşık 70 gündür. Tam yıl (365 gün) çalışan bir işçiye 52 günlük ilave tediye ödenirken, emekli olan işçi şu formülle hesaplanan tutarı alır:
Çalışılan gün sayısı × 52 / 365
Yani yaklaşık: 70 × 52 / 365 = 10 günlük ilave tediye (yaklaşık)
15 Mart Toplu İş Sözleşmesi İkramiyesi: Durum Farklı
Toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ikramiyelerde işler değişir. 6772 sayılı Kanun'un ek birinci maddesinde, ilave tediyelerden ayrı olarak toplu iş sözleşmeleriyle en çok iki ikramiye daha verilebileceği düzenlenmiştir .
Ancak bu ikramiyeler yasadan doğan haklar değil, sözleşmesel haklardır. Dolayısıyla emeklilik durumunda akıbeti, tamamen toplu iş sözleşmesindeki ilgili maddenin yazım şekline bağlıdır.
Üç Farklı Senaryo
1. Ödeme Tarihi Esas Alınıyorsa
Toplu iş sözleşmesinde "ikramiyenin ödendiği tarihte işyerinde çalışıyor olmak esastır" ifadesi varsa, 11 Mart'ta iş akdi sona eren işçi 15 Mart'taki ikramiyeyi alamaz.
2. Oransal Ödeme Esas Alınıyorsa
Toplu iş sözleşmesinde "yıl içinde işten ayrılanlara çalıştıkları süre oranında ödeme yapılır" hükmü bulunuyorsa, işçi 70 günlük çalışmasının karşılığı olan kısmı alır.
3. Dönem Esas Alınıyorsa
Toplu iş sözleşmesinde ikramiyenin belirli bir dönemi kapsadığı ve o dönemde çalışmış olmanın yeterli olduğu yazıyorsa, işçi ikramiyenin tamamını alabilir.
İkramiye ve Tediyede Haciz Durumu
İlave tediye ve ikramiyelerin haczi konusunda da farklı düzenlemeler bulunmaktadır:
- İlave Tediye: 6772 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre ilave tediye ödemeleri borç için haczedilemez .
- İkramiye: İkramiye ödemeleri maaş niteliğinde kabul edildiğinden, İcra ve İflas Kanunu gereği en fazla 1/4'ü (%25) haczedilebilir .
İlave Tediye ve Sigorta Primi
6772 sayılı Kanun'un 4. maddesinde ilave tediyelerden "çeşitli işçi sigortalarının icabettirdiği primler kesilmez" hükmü bulunmasına rağmen, 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi gereği bu ödemelerden sigorta primi kesilmesi gerekmektedir .
5510 sayılı Kanun'da "Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz" hükmü yer aldığından, ilave tediye ödemeleri sigorta primine tabidir .
Emekli İkramiyesi ile Karıştırmayın!
Burada anlatılan ilave tediye ve TİS ikramiyesi, memurlara ödenen emekli ikramiyesinden tamamen farklıdır.
Memur emekli ikramiyesi, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 89. maddesi ile düzenlenmiştir . Memurlar, emekli olduklarında her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı tutarında emekli ikramiyesi alırlar .
İşçiler için ise "emekli ikramiyesi" diye bir kavram bulunmamaktadır. İşçiler kıdem tazminatına hak kazanırlar .
Özetle
16 Mart İlave Tediyesi:
- Dayanak: 6772 sayılı Kanun
- Emeklilikte Durum: İşten ayrılsa dahi, çalıştığı süre oranında (kıstelyevm) alır
15 Mart TİS İkramiyesi:
- Dayanak: Toplu İş Sözleşmesi
- Emeklilikte Durum: TİS'teki hükme bağlı (alabilir, kısmen alabilir veya alamayabilir)
Not: Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuz için bağlı bulunduğunuz sendika temsilcinize danışmanız önerilir.
Emeklilik sürecinde, özellikle ödeme tarihlerinin iç içe geçtiği mart ayı gibi dönemlerde, işçilerin en çok merak ettiği konuların başında "Emekli olursam ikramiye ve tediye alabilir miyim?" sorusu geliyor. 11 Mart'ta emeklilik dilekçesi veren bir işçi, 15 Mart'taki toplu iş sözleşmesi ikramiyesi ve 16 Mart'taki ilave tediye ödemesinden yararlanabilir mi? İşte yasal dayanaklarıyla detaylı açıklama.İlave Tediye Nedir ve Hangi Kanuna Dayanır?İlave tediye, kamu işçilerine 6772 sayılı Kanun kapsamında yapılan yasal bir ödemedir . Bu ödeme, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ile belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlarda çalışan işçilere yılda toplam 52 günlük ücret tutarında yapılmaktadır .İlave tediye ödemeleri genellikle dört taksit halinde, her biri 13 yevmiye olarak ödenir ve ödeme tarihleri Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenir .16 Mart İlave Tediyesi: Emekli Olan İşçi Alabilir mi?Evet, alabilir. 6772 sayılı Kanun'un 4. maddesi bu konuda açık hüküm içermektedir:"Mezkur ilave tediyeler, tediye tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaksızın işçinin ilave tediyenin taallük ettiği yıl içinde o yerde veya aynı idare, teşekkül ve müesseseye ait muhtelif yerlerde geçmiş olan hizmetlerinin yekunu nispetinde ve son çalıştığı yerde ödenir." Bu hükme göre, 11 Mart'ta emeklilik dilekçesi veren bir işçi, 16 Mart'ta ödenecek ilave tediyeyi tamamen kaybetmez, ancak yılın tamamında çalışmış gibi değil, çalıştığı süre oranında (kıstelyevm) alır.Hesaplama Nasıl Yapılır?1 Ocak ile 11 Mart arasında çalışılan gün sayısı yaklaşık 70 gündür. Tam yıl (365 gün) çalışan bir işçiye 52 günlük ilave tediye ödenirken, emekli olan işçi şu formülle hesaplanan tutarı alır:Çalışılan gün sayısı × 52 / 365Yani yaklaşık: 70 × 52 / 365 = 10 günlük ilave tediye (yaklaşık) 15 Mart Toplu İş Sözleşmesi İkramiyesi: Durum FarklıToplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ikramiyelerde işler değişir. 6772 sayılı Kanun'un ek birinci maddesinde, ilave tediyelerden ayrı olarak toplu iş sözleşmeleriyle en çok iki ikramiye daha verilebileceği düzenlenmiştir .Ancak bu ikramiyeler yasadan doğan haklar değil, sözleşmesel haklardır. Dolayısıyla emeklilik durumunda akıbeti, tamamen toplu iş sözleşmesindeki ilgili maddenin yazım şekline bağlıdır.Üç Farklı Senaryo1. Ödeme Tarihi Esas AlınıyorsaToplu iş sözleşmesinde "ikramiyenin ödendiği tarihte işyerinde çalışıyor olmak esastır" ifadesi varsa, 11 Mart'ta iş akdi sona eren işçi 15 Mart'taki ikramiyeyi alamaz.2. Oransal Ödeme Esas AlınıyorsaToplu iş sözleşmesinde "yıl içinde işten ayrılanlara çalıştıkları süre oranında ödeme yapılır" hükmü bulunuyorsa, işçi 70 günlük çalışmasının karşılığı olan kısmı alır.3. Dönem Esas AlınıyorsaToplu iş sözleşmesinde ikramiyenin belirli bir dönemi kapsadığı ve o dönemde çalışmış olmanın yeterli olduğu yazıyorsa, işçi ikramiyenin tamamını alabilir.İkramiye ve Tediyede Haciz Durumuİlave tediye ve ikramiyelerin haczi konusunda da farklı düzenlemeler bulunmaktadır:İlave Tediye: 6772 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre ilave tediye ödemeleri borç için haczedilemez .İkramiye: İkramiye ödemeleri maaş niteliğinde kabul edildiğinden, İcra ve İflas Kanunu gereği en fazla 1/4'ü (%25) haczedilebilir .İlave Tediye ve Sigorta Primi6772 sayılı Kanun'un 4. maddesinde ilave tediyelerden "çeşitli işçi sigortalarının icabettirdiği primler kesilmez" hükmü bulunmasına rağmen, 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi gereği bu ödemelerden sigorta primi kesilmesi gerekmektedir .5510 sayılı Kanun'da "Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz" hükmü yer aldığından, ilave tediye ödemeleri sigorta primine tabidir .Emekli İkramiyesi ile Karıştırmayın!Burada anlatılan ilave tediye ve TİS ikramiyesi, memurlara ödenen emekli ikramiyesinden tamamen farklıdır.Memur emekli ikramiyesi, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 89. maddesi ile düzenlenmiştir . Memurlar, emekli olduklarında her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı tutarında emekli ikramiyesi alırlar .İşçiler için ise "emekli ikramiyesi" diye bir kavram bulunmamaktadır. İşçiler kıdem tazminatına hak kazanırlar .Özetle16 Mart İlave Tediyesi:Dayanak: 6772 sayılı KanunEmeklilikte Durum: İşten ayrılsa dahi, çalıştığı süre oranında (kıstelyevm) alır15 Mart TİS İkramiyesi:Dayanak: Toplu İş SözleşmesiEmeklilikte Durum: TİS'teki hükme bağlı (alabilir, kısmen alabilir veya alamayabilir)Not: Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuz için bağlı bulunduğunuz sendika temsilcinize danışmanız önerilir.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap