Mobbing, iş hayatının en yaygın ancak en az konuşulan sorunlarından biridir. Bir kişinin sistematik olarak hedef alınması, aşağılanması, dışlanması ve psikolojik şiddete maruz bırakılması olarak tanımlanan mobbing, mağdurların hem iş hayatını hem de özel yaşamını derinden etkilemektedir. 2025 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile kamu kurumlarında mobbingle mücadele konusunda yeni adımlar atılmış, 2026 yılında ise konuyla ilgili kapsamlı bir yasal düzenleme yapılması beklenmektedir. İşte mobbing hakkında bilmeniz gereken her şey...
1. MOBBİNG NEDİR, NASIL ORTAYA ÇIKMIŞTIR?
Mobbing kavramı, ilk kez 1980'li yıllarda Alman asıllı endüstri psikoloğu Heinz Leymann tarafından tanımlanmıştır. Leymann'a göre mobbing, işyerinde bir veya birkaç kişi tarafından, belirli bir kişiye yönelik olarak gerçekleştirilen, düşmanca ve etik dışı davranışlar bütünüdür.
Türkçeye "psikolojik taciz" veya "yıldırma" olarak çevrilen mobbing, günümüz iş hayatında maalesef sıkça karşılaşılan bir durumdur. İşyerinde bir kişiyi hedef alarak onu yıpratma, sindirme, pasifize etme ve nihayetinde işten ayrılmaya zorlama amacı taşıyan bu davranışlar, mağdurun psikolojisini bozduğu gibi iş verimini de düşürmektedir.
Mobbing maalesef pek çok kişinin farkında bile olmadığı bir durumdur. Kişi, kendisine yapılan davranışların normal olduğunu düşünebilir veya bunların birer mobbing örneği olduğunu bilmeyebilir. Oysa işyerinde sistematik olarak aşağılanmak, dışlanmak, küçük düşürülmek mobbingdir ve bununla mücadele etmek her çalışanın hakkıdır.
2. MOBBİNGİN YASAL DAYANAKLARI
Türk hukuk sisteminde mobbing, doğrudan "mobbing" başlığı altında düzenlenmiş olmasa da, çeşitli kanunlarda bu kavrama atıfta bulunulmaktadır.
Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı): Kanunun 417. maddesinde "psikolojik taciz" ifadesi açıkça yer almaktadır. Bu maddeye göre işveren, işçinin kişiliğini korumak ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
İş Kanunu (4857 sayılı): Kanunun 24/2 ve 25/2 maddeleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışlar söz konusu olduğunda işçi ve işverene iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetme hakkı tanımaktadır. Mobbing, bu kapsamda değerlendirilen bir durumdur.
Anayasa: Anayasanın 17. maddesi, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu belirtir. Mobbing, bu temel hakkın ihlali anlamına gelmektedir.
Ceza Kanunu (5237 sayılı): Mobbing kapsamında işlenen hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçlar Türk Ceza Kanunu'nda ayrı ayrı düzenlenmiştir.
3. 2025-2026 DÖNEMİNDE GÜNCEL GELİŞMELER
Mobbing konusunda son iki yılda önemli gelişmeler yaşanmıştır. 2025 yılında yayımlanan 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu kurumlarında mobbingle mücadele konusunda önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bu genelge ile kamu kurumlarında mobbing iddialarının daha hızlı ve etkin bir şekilde ele alınması, mağdurların korunması ve gerekli önlemlerin alınması hedeflenmiştir.
2026 yılında ise daha kapsamlı bir düzenleme gündemdedir. Sivil toplum kuruluşlarının ve sendikaların çağrıları doğrultusunda, müstakil bir "Mobbing ile Mücadele Kanunu" çıkarılması planlanmaktadır. Bu kanunla birlikte mobbingin tanımının netleştirilmesi, mağdurların korunması, faillere uygulanacak yaptırımların belirlenmesi ve kurumların sorumluluklarının açıkça tanımlanması beklenmektedir.
Ayrıca, Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu adıyla bağımsız bir kurul oluşturulması çalışmaları da devam etmektedir. Bu kurulun işyerlerinde psikolojik tacizi izleyen, raporlayan ve çözüm öneren yapısal bir mekanizma olarak görev yapması hedeflenmektedir.
4. MOBBİNG TÜRLERİ NELERDİR?
Mobbing, işyerindeki hiyerarşik yapıya göre farklı şekillerde ortaya çıkabilmektedir.
4.1. Yatay Mobbing
Yatay mobbing, aynı statü ve kıdemde bulunan çalışanlar arasında gerçekleşir. İş arkadaşlarının birbirlerine uyguladığı psikolojik baskı, dışlama, dedikodu yapma, iş birliğini reddetme gibi davranışlar yatay mobbing kapsamına girer. Bu tür mobbing genellikle rekabet, kıskançlık veya kişisel anlaşmazlıklar nedeniyle ortaya çıkar.
Örneğin, aynı bölümde çalışan iki arkadaştan birinin diğerini sürekli olarak küçük düşürmesi, hakkında dedikodu yayması, takım çalışması gerektiren işlerde onu dışlaması yatay mobbing örneğidir.
4.2. Dikey Mobbing
Dikey mobbing, en sık karşılaşılan mobbing türüdür ve genellikle yöneticinin astına uyguladığı psikolojik baskıyı ifade eder. Yetkisini kötüye kullanan yönetici, astını yıldırmak, sindirmek veya işten ayrılmaya zorlamak için çeşitli yöntemler kullanır.
Dikey mobbing örnekleri arasında, asta yeteneklerinin altında işler vermek, sürekli eleştirmek, toplantılarda küçük düşürmek, terfi ettirmemek, hak ettiği izinleri kullandırmamak, mobbing uygulandığı düşünülen andan itibaren bir mobbing günlüğü tutularak, kendisine karşı yapılan tüm davranışların tarihini, yapılan mobbinge yönelik hareketi ve olaylara şahit olanları not ederek ileride oluşabilecek bir mahkeme sürecinde bu bilgileri işvereni aleyhine kullanabilecektir.
4.3. Dolaylı Mobbing
Dolaylı mobbing, astın üstüne uyguladığı psikolojik baskıdır. En az görülen mobbing türüdür. Astın, üstünün verdiği görevleri yapmaması, talimatlara uymaması, üstünü daha yetkili mercilere sürekli şikayet etmesi, üstün otoritesini sarsacak davranışlarda bulunması şeklinde ortaya çıkar.
5. MOBBİNG DAVRANIŞLARI NELERDİR?
Mobbing, çok çeşitli davranışlarla kendini gösterebilir. İşte en sık karşılaşılan mobbing davranışları:
Kişinin kendini ifade etmesini engelleme: Sürekli sözünün kesilmesi, fikirlerinin önemsenmemesi, toplantılarda konuşturulmaması, susturulmaya çalışılması.
Sosyal ilişkilerden soyutlama: Kimseyle konuşturulmama, iş arkadaşlarından tecrit edilme, toplantılara çağrılmama, ortak etkinliklerden dışlanma.
Kişiliğe saldırı: Hakkında dedikodu yapılması, arkasından konuşulması, fiziksel görünüşüyle, özel hayatıyla, dini veya etnik kökeniyle alay edilmesi.
İtibarını zedeleme: Küçük düşürülme, alay konusu edilme, yetenekleriyle dalga geçilme, başarılarının görmezden gelinmesi.
Mesleki durumu etkileme: Anlamsız işler verilmesi, yeteneklerinin altında görevlendirilme, sürekli eleştirilme, başarısızlıkla suçlanma, terfi ettirilmeme.
Sağlığa zarar verme: Fiziksel ağır işler yaptırma, sağlığa aykırı çalışma koşullarına zorlama, tehdit etme, şiddete maruz bırakma.
Cinsel taciz: Uygunsuz bakışlar, dokunmalar, sözler, imalar, fiziksel yakınlaşma girişimleri.
Bu davranışlardan herhangi birine sistematik olarak maruz kalmak, mobbing mağduru olduğunuzun göstergesi olabilir.
6. MOBBİNG NASIL İSPATLANIR?
Mobbing davalarında en büyük sorun, mobbingin ispatlanmasıdır. Mobbing genellikle gizli yürütüldüğü ve tanıklar işlerini kaybetme korkusuyla konuşmak istemediği için ispat zorlaşmaktadır. Ancak Yargıtay, mobbing davalarında ispat konusunda mağdurun lehine önemli kararlar almıştır.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 27.12.2013 tarihli kararına göre, mobbing iddialarında şüpheden uzak kesin deliller aranmayacağı, mağdurun kendisine mobbing uygulandığına dair kuşku uyandıracak olguları ileri sürmesinin yeterli olduğu, mobbing gerçekleşmediğini ispat yükümlülüğünün işverene ait olduğu belirtilmiştir.
Mobbingi ispatlamak için kullanılabilecek deliller şunlardır:
Yazılı deliller: Mobbing içeren e-postalar, SMS'ler, WhatsApp yazışmaları, mobbing uygulayan kişi tarafından yazılmış notlar, disiplin cezaları, uyarı yazıları, görev tanımı değişiklikleri.
Ses ve görüntü kayıtları: Mobbing içeren konuşmaların kayıtları, mobbing anını gösteren kamera kayıtları. Yargıtay, başka türlü ispat imkanı olmayan durumlarda, gizlice yapılan ses kayıtlarının da delil olarak kullanılabileceğine karar vermiştir.
Tanık beyanları: Mobbinge şahit olan iş arkadaşlarının ifadeleri.
Sağlık raporları: Mobbing nedeniyle alınan psikiyatri raporları, antidepresan ilaç kullanımını gösteren reçeteler, hastane kayıtları, iş göremezlik raporları.
Mobbing günlüğü: Mağdurun, maruz kaldığı davranışları tarih, saat, yer, tanık bilgileriyle birlikte not ettiği günlük. Bu günlük, mahkemede önemli bir delil olarak kullanılabilir.
Operatör kayıtları: Mesai saatleri dışında yapılan rahatsız edici telefon görüşmelerinin dökümleri.
Sosyal medya paylaşımları: Mobbing uygulayan kişinin mağdur aleyhine yaptığı paylaşımlar.
7. MOBBİNGE MARUZ KALAN KİŞİ NE YAPMALI?
Mobbing mağduru olduğunuzu düşünüyorsanız atmanız gereken adımlar şunlardır:
7.1. Öncelikli Adımlar
Sakin kalın ve durumu analiz edin: Öncelikle maruz kaldığınız davranışların gerçekten mobbing olup olmadığını değerlendirin. Tek seferlik bir olay mobbing değildir. Sistematik ve sürekli bir baskı söz konusu olmalıdır.
Mobbing günlüğü tutun: Maruz kaldığınız her davranışı tarih, saat, yer, tanık bilgileriyle birlikte not edin. Bu günlük, ileride açacağınız davada en önemli deliliniz olacaktır.
Delilleri toplayın: Mobbing içeren tüm yazışmaları, e-postaları, mesajları, ses kayıtlarını saklayın. Varsa kamera kayıtlarını talep edin.
Sağlık kuruluşuna başvurun: Mobbing nedeniyle psikolojiniz bozulduysa bir sağlık kuruluşuna başvurun ve durumu belgeleyin. Psikiyatri raporu, antidepresan kullanımı, iş göremezlik raporları önemli delillerdir.
İşverene yazılı başvuru yapın: Mobbing uygulandığını, bu durumdan rahatsız olduğunuzu ve önlem alınmasını talep eden bir dilekçeyi işverene verin. Dilekçenin bir nüshasını, işverenin aldığına dair kaşeli ve imzalı olarak saklayın.
7.2. Resmi Başvuru Yolları
Mobbing mağdurları aşağıdaki mercilere başvurabilir:
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Bakanlığın Alo 170 hattı üzerinden veya doğrudan il müdürlüklerine başvuru yapılabilir.
CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi): cimer.gov.tr adresinden online başvuru yapılabilir.
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık): Kamu kurumlarında çalışanlar, ombudsmanlığa başvurabilir.
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK): Ayrımcılık ve insan hakkı ihlali durumlarında başvurulabilir.
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları: Yerel düzeyde başvuru yapılabilir.
Kamu Görevlileri Etik Kurulu: Kamu görevlileri için geçerlidir.
Adli makamlar: Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulabilir, iş mahkemesinde tazminat davası açılabilir.
7.3. Hukuki Yollar
Mobbing mağdurları aşağıdaki davaları açabilir:
İşe iade davası: Mobbing nedeniyle işten çıkarıldıysanız, işe iade davası açabilirsiniz.
Maddi ve manevi tazminat davası: Mobbing nedeniyle uğradığınız zararların tazmini için iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Manevi tazminat talebinizde, mobbingin size verdiği psikolojik zararı anlatan sağlık raporları, psikiyatri belgeleri, tanık ifadeleri önemli rol oynar.
Haksız fiil davası: Türk Borçlar Kanunu'na göre haksız fiil nedeniyle tazminat davası açılabilir.
Ceza davası: Hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçlar nedeniyle ceza davası açılabilir. Bunun için savcılığa suç duyurusunda bulunmanız gerekir.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, iş mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk süreci, tarafların anlaşması durumunda dava açılmasına gerek kalmadan sorunun çözülmesini sağlayabilir.
8. MOBBİNG İLE SAĞLIKLI PERFORMANS YÖNETİMİ ARASINDAKİ FARK
İşyerinde yapılan her eleştiri veya her zorlu görev mobbing değildir. Mobbing ile normal iş yönetimi arasındaki farkı bilmek önemlidir.
Mobbing değildir: Objektif performans değerlendirmesi, işin gerektirdiği yetki ve sorumlulukların verilmesi, yapıcı eleştiri, performansı düşük çalışana uyarı verilmesi, iş barışını bozanlara disiplin cezası uygulanması.
Mobbingdir: Kişiyi hedef alan sürekli eleştiri, yeteneklerinin altında iş verme, küçük düşürme, aşağılama, sosyal ilişkilerden dışlama, dedikodu yayma, özel hayata müdahale, sistematik ve sürekli psikolojik baskı.
Bu iki durum arasındaki temel fark, davranışların amacı ve niteliğidir. Normal iş yönetimi, işin daha iyi yapılmasını hedeflerken, mobbing kişiyi yıpratmayı ve işten uzaklaştırmayı hedefler.
9. MOBBİNGİN SONUÇLARI VE CEZALAR
Mobbing, hem uygulayan kişi hem de işveren açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurur.
Tazminat sorumluluğu: Mobbing uygulayan kişi ve bu duruma göz yuman işveren, mağdurun uğradığı maddi ve manevi zararı tazmin etmek zorundadır. Manevi tazminat miktarı, mobbingin ağırlığına, süresine ve mağdur üzerindeki etkisine göre mahkeme tarafından belirlenir.
İş sözleşmesinin feshi: Mobbing mağduru işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. İşveren ise mobbing uygulayan işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Disiplin cezaları: Kamu sektöründe mobbing uygulayan kişiye disiplin cezası verilir.
Ceza yaptırımları: Mobbing kapsamında işlenen hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçlar nedeniyle ceza davası açılabilir ve hapis cezasına hükmedilebilir.
10. MOBBİNG KARŞISINDA YAPILMASI GEREKENLER
Mobbing, iş hayatında kabul edilemez bir davranıştır ve bununla mücadele etmek her çalışanın hakkıdır. Mobbing mağduru olduğunuzu düşünüyorsanız:
Maruz kaldığınız davranışları kaydedin, belgeleyin, tanıkların ifadelerini alın. Sessiz kalmayın, mobbingi görmezden gelmeyin. Çünkü sessizlik, mobbingin en büyük destekçisidir.
İşyerinde güvendiğiniz bir yöneticiye, insan kaynakları birimine veya sendika temsilcinize durumu anlatın. Yazılı başvurular yapın, delillerinizi saklayın.
Gerekirse işverene noter aracılığıyla ihtarname gönderin, durumu resmiyete dökün.
Sağlığınızı koruyun. Mobbing nedeniyle psikolojiniz bozulduysa bir uzmandan yardım alın, tedavi olun. Sağlık raporları, ileride açacağınız davada önemli delil olacaktır.
Hukuki yollara başvurun. Arabuluculuk sürecini başlatın, sonuç alamazsanız dava açın. Unutmayın, mobbing uygulayanların caydırılması ve mağdurların haklarının korunması ancak hukuki mücadele ile mümkündür.
2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve 2026 yılında beklenen Mobbing ile Mücadele Kanunu, bu alandaki hukuki korumayı güçlendirecek önemli adımlardır. Ancak yasal düzenlemelerin etkili olması, mağdurların sesini yükseltmesi ve haklarını aramasıyla mümkün olacaktır.
Mobbing Sessizlikle Büyür. Konuş, Değiştir!
Mobbing, iş hayatının en yaygın ancak en az konuşulan sorunlarından biridir. Bir kişinin sistematik olarak hedef alınması, aşağılanması, dışlanması ve psikolojik şiddete maruz bırakılması olarak tanımlanan mobbing, mağdurların hem iş hayatını hem de özel yaşamını derinden etkilemektedir. 2025 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile kamu kurumlarında mobbingle mücadele konusunda yeni adımlar atılmış, 2026 yılında ise konuyla ilgili kapsamlı bir yasal düzenleme yapılması beklenmektedir. İşte mobbing hakkında bilmeniz gereken her şey...1. MOBBİNG NEDİR, NASIL ORTAYA ÇIKMIŞTIR?Mobbing kavramı, ilk kez 1980'li yıllarda Alman asıllı endüstri psikoloğu Heinz Leymann tarafından tanımlanmıştır. Leymann'a göre mobbing, işyerinde bir veya birkaç kişi tarafından, belirli bir kişiye yönelik olarak gerçekleştirilen, düşmanca ve etik dışı davranışlar bütünüdür.Türkçeye "psikolojik taciz" veya "yıldırma" olarak çevrilen mobbing, günümüz iş hayatında maalesef sıkça karşılaşılan bir durumdur. İşyerinde bir kişiyi hedef alarak onu yıpratma, sindirme, pasifize etme ve nihayetinde işten ayrılmaya zorlama amacı taşıyan bu davranışlar, mağdurun psikolojisini bozduğu gibi iş verimini de düşürmektedir.Mobbing maalesef pek çok kişinin farkında bile olmadığı bir durumdur. Kişi, kendisine yapılan davranışların normal olduğunu düşünebilir veya bunların birer mobbing örneği olduğunu bilmeyebilir. Oysa işyerinde sistematik olarak aşağılanmak, dışlanmak, küçük düşürülmek mobbingdir ve bununla mücadele etmek her çalışanın hakkıdır.2. MOBBİNGİN YASAL DAYANAKLARITürk hukuk sisteminde mobbing, doğrudan "mobbing" başlığı altında düzenlenmiş olmasa da, çeşitli kanunlarda bu kavrama atıfta bulunulmaktadır.Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı): Kanunun 417. maddesinde "psikolojik taciz" ifadesi açıkça yer almaktadır. Bu maddeye göre işveren, işçinin kişiliğini korumak ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.İş Kanunu (4857 sayılı): Kanunun 24/2 ve 25/2 maddeleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışlar söz konusu olduğunda işçi ve işverene iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetme hakkı tanımaktadır. Mobbing, bu kapsamda değerlendirilen bir durumdur.Anayasa: Anayasanın 17. maddesi, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu belirtir. Mobbing, bu temel hakkın ihlali anlamına gelmektedir.Ceza Kanunu (5237 sayılı): Mobbing kapsamında işlenen hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçlar Türk Ceza Kanunu'nda ayrı ayrı düzenlenmiştir.3. 2025-2026 DÖNEMİNDE GÜNCEL GELİŞMELERMobbing konusunda son iki yılda önemli gelişmeler yaşanmıştır. 2025 yılında yayımlanan 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu kurumlarında mobbingle mücadele konusunda önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bu genelge ile kamu kurumlarında mobbing iddialarının daha hızlı ve etkin bir şekilde ele alınması, mağdurların korunması ve gerekli önlemlerin alınması hedeflenmiştir.2026 yılında ise daha kapsamlı bir düzenleme gündemdedir. Sivil toplum kuruluşlarının ve sendikaların çağrıları doğrultusunda, müstakil bir "Mobbing ile Mücadele Kanunu" çıkarılması planlanmaktadır. Bu kanunla birlikte mobbingin tanımının netleştirilmesi, mağdurların korunması, faillere uygulanacak yaptırımların belirlenmesi ve kurumların sorumluluklarının açıkça tanımlanması beklenmektedir.Ayrıca, Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu adıyla bağımsız bir kurul oluşturulması çalışmaları da devam etmektedir. Bu kurulun işyerlerinde psikolojik tacizi izleyen, raporlayan ve çözüm öneren yapısal bir mekanizma olarak görev yapması hedeflenmektedir.4. MOBBİNG TÜRLERİ NELERDİR?Mobbing, işyerindeki hiyerarşik yapıya göre farklı şekillerde ortaya çıkabilmektedir.4.1. Yatay MobbingYatay mobbing, aynı statü ve kıdemde bulunan çalışanlar arasında gerçekleşir. İş arkadaşlarının birbirlerine uyguladığı psikolojik baskı, dışlama, dedikodu yapma, iş birliğini reddetme gibi davranışlar yatay mobbing kapsamına girer. Bu tür mobbing genellikle rekabet, kıskançlık veya kişisel anlaşmazlıklar nedeniyle ortaya çıkar.Örneğin, aynı bölümde çalışan iki arkadaştan birinin diğerini sürekli olarak küçük düşürmesi, hakkında dedikodu yayması, takım çalışması gerektiren işlerde onu dışlaması yatay mobbing örneğidir.4.2. Dikey MobbingDikey mobbing, en sık karşılaşılan mobbing türüdür ve genellikle yöneticinin astına uyguladığı psikolojik baskıyı ifade eder. Yetkisini kötüye kullanan yönetici, astını yıldırmak, sindirmek veya işten ayrılmaya zorlamak için çeşitli yöntemler kullanır.Dikey mobbing örnekleri arasında, asta yeteneklerinin altında işler vermek, sürekli eleştirmek, toplantılarda küçük düşürmek, terfi ettirmemek, hak ettiği izinleri kullandırmamak, mobbing uygulandığı düşünülen andan itibaren bir mobbing günlüğü tutularak, kendisine karşı yapılan tüm davranışların tarihini, yapılan mobbinge yönelik hareketi ve olaylara şahit olanları not ederek ileride oluşabilecek bir mahkeme sürecinde bu bilgileri işvereni aleyhine kullanabilecektir.4.3. Dolaylı MobbingDolaylı mobbing, astın üstüne uyguladığı psikolojik baskıdır. En az görülen mobbing türüdür. Astın, üstünün verdiği görevleri yapmaması, talimatlara uymaması, üstünü daha yetkili mercilere sürekli şikayet etmesi, üstün otoritesini sarsacak davranışlarda bulunması şeklinde ortaya çıkar.5. MOBBİNG DAVRANIŞLARI NELERDİR?Mobbing, çok çeşitli davranışlarla kendini gösterebilir. İşte en sık karşılaşılan mobbing davranışları:Kişinin kendini ifade etmesini engelleme: Sürekli sözünün kesilmesi, fikirlerinin önemsenmemesi, toplantılarda konuşturulmaması, susturulmaya çalışılması.Sosyal ilişkilerden soyutlama: Kimseyle konuşturulmama, iş arkadaşlarından tecrit edilme, toplantılara çağrılmama, ortak etkinliklerden dışlanma.Kişiliğe saldırı: Hakkında dedikodu yapılması, arkasından konuşulması, fiziksel görünüşüyle, özel hayatıyla, dini veya etnik kökeniyle alay edilmesi.İtibarını zedeleme: Küçük düşürülme, alay konusu edilme, yetenekleriyle dalga geçilme, başarılarının görmezden gelinmesi.Mesleki durumu etkileme: Anlamsız işler verilmesi, yeteneklerinin altında görevlendirilme, sürekli eleştirilme, başarısızlıkla suçlanma, terfi ettirilmeme.Sağlığa zarar verme: Fiziksel ağır işler yaptırma, sağlığa aykırı çalışma koşullarına zorlama, tehdit etme, şiddete maruz bırakma.Cinsel taciz: Uygunsuz bakışlar, dokunmalar, sözler, imalar, fiziksel yakınlaşma girişimleri.Bu davranışlardan herhangi birine sistematik olarak maruz kalmak, mobbing mağduru olduğunuzun göstergesi olabilir.6. MOBBİNG NASIL İSPATLANIR?Mobbing davalarında en büyük sorun, mobbingin ispatlanmasıdır. Mobbing genellikle gizli yürütüldüğü ve tanıklar işlerini kaybetme korkusuyla konuşmak istemediği için ispat zorlaşmaktadır. Ancak Yargıtay, mobbing davalarında ispat konusunda mağdurun lehine önemli kararlar almıştır.Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 27.12.2013 tarihli kararına göre, mobbing iddialarında şüpheden uzak kesin deliller aranmayacağı, mağdurun kendisine mobbing uygulandığına dair kuşku uyandıracak olguları ileri sürmesinin yeterli olduğu, mobbing gerçekleşmediğini ispat yükümlülüğünün işverene ait olduğu belirtilmiştir.Mobbingi ispatlamak için kullanılabilecek deliller şunlardır:Yazılı deliller: Mobbing içeren e-postalar, SMS'ler, WhatsApp yazışmaları, mobbing uygulayan kişi tarafından yazılmış notlar, disiplin cezaları, uyarı yazıları, görev tanımı değişiklikleri.Ses ve görüntü kayıtları: Mobbing içeren konuşmaların kayıtları, mobbing anını gösteren kamera kayıtları. Yargıtay, başka türlü ispat imkanı olmayan durumlarda, gizlice yapılan ses kayıtlarının da delil olarak kullanılabileceğine karar vermiştir.Tanık beyanları: Mobbinge şahit olan iş arkadaşlarının ifadeleri.Sağlık raporları: Mobbing nedeniyle alınan psikiyatri raporları, antidepresan ilaç kullanımını gösteren reçeteler, hastane kayıtları, iş göremezlik raporları.Mobbing günlüğü: Mağdurun, maruz kaldığı davranışları tarih, saat, yer, tanık bilgileriyle birlikte not ettiği günlük. Bu günlük, mahkemede önemli bir delil olarak kullanılabilir.Operatör kayıtları: Mesai saatleri dışında yapılan rahatsız edici telefon görüşmelerinin dökümleri.Sosyal medya paylaşımları: Mobbing uygulayan kişinin mağdur aleyhine yaptığı paylaşımlar.7. MOBBİNGE MARUZ KALAN KİŞİ NE YAPMALI?Mobbing mağduru olduğunuzu düşünüyorsanız atmanız gereken adımlar şunlardır:7.1. Öncelikli AdımlarSakin kalın ve durumu analiz edin: Öncelikle maruz kaldığınız davranışların gerçekten mobbing olup olmadığını değerlendirin. Tek seferlik bir olay mobbing değildir. Sistematik ve sürekli bir baskı söz konusu olmalıdır.Mobbing günlüğü tutun: Maruz kaldığınız her davranışı tarih, saat, yer, tanık bilgileriyle birlikte not edin. Bu günlük, ileride açacağınız davada en önemli deliliniz olacaktır.Delilleri toplayın: Mobbing içeren tüm yazışmaları, e-postaları, mesajları, ses kayıtlarını saklayın. Varsa kamera kayıtlarını talep edin.Sağlık kuruluşuna başvurun: Mobbing nedeniyle psikolojiniz bozulduysa bir sağlık kuruluşuna başvurun ve durumu belgeleyin. Psikiyatri raporu, antidepresan kullanımı, iş göremezlik raporları önemli delillerdir.İşverene yazılı başvuru yapın: Mobbing uygulandığını, bu durumdan rahatsız olduğunuzu ve önlem alınmasını talep eden bir dilekçeyi işverene verin. Dilekçenin bir nüshasını, işverenin aldığına dair kaşeli ve imzalı olarak saklayın.7.2. Resmi Başvuru YollarıMobbing mağdurları aşağıdaki mercilere başvurabilir:Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Bakanlığın Alo 170 hattı üzerinden veya doğrudan il müdürlüklerine başvuru yapılabilir.CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi): cimer.gov.tr adresinden online başvuru yapılabilir.Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık): Kamu kurumlarında çalışanlar, ombudsmanlığa başvurabilir.Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK): Ayrımcılık ve insan hakkı ihlali durumlarında başvurulabilir.İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları: Yerel düzeyde başvuru yapılabilir.Kamu Görevlileri Etik Kurulu: Kamu görevlileri için geçerlidir.Adli makamlar: Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulabilir, iş mahkemesinde tazminat davası açılabilir.7.3. Hukuki YollarMobbing mağdurları aşağıdaki davaları açabilir:İşe iade davası: Mobbing nedeniyle işten çıkarıldıysanız, işe iade davası açabilirsiniz.Maddi ve manevi tazminat davası: Mobbing nedeniyle uğradığınız zararların tazmini için iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Manevi tazminat talebinizde, mobbingin size verdiği psikolojik zararı anlatan sağlık raporları, psikiyatri belgeleri, tanık ifadeleri önemli rol oynar.Haksız fiil davası: Türk Borçlar Kanunu'na göre haksız fiil nedeniyle tazminat davası açılabilir.Ceza davası: Hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçlar nedeniyle ceza davası açılabilir. Bunun için savcılığa suç duyurusunda bulunmanız gerekir.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, iş mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk süreci, tarafların anlaşması durumunda dava açılmasına gerek kalmadan sorunun çözülmesini sağlayabilir.8. MOBBİNG İLE SAĞLIKLI PERFORMANS YÖNETİMİ ARASINDAKİ FARKİşyerinde yapılan her eleştiri veya her zorlu görev mobbing değildir. Mobbing ile normal iş yönetimi arasındaki farkı bilmek önemlidir.Mobbing değildir: Objektif performans değerlendirmesi, işin gerektirdiği yetki ve sorumlulukların verilmesi, yapıcı eleştiri, performansı düşük çalışana uyarı verilmesi, iş barışını bozanlara disiplin cezası uygulanması.Mobbingdir: Kişiyi hedef alan sürekli eleştiri, yeteneklerinin altında iş verme, küçük düşürme, aşağılama, sosyal ilişkilerden dışlama, dedikodu yayma, özel hayata müdahale, sistematik ve sürekli psikolojik baskı.Bu iki durum arasındaki temel fark, davranışların amacı ve niteliğidir. Normal iş yönetimi, işin daha iyi yapılmasını hedeflerken, mobbing kişiyi yıpratmayı ve işten uzaklaştırmayı hedefler.9. MOBBİNGİN SONUÇLARI VE CEZALARMobbing, hem uygulayan kişi hem de işveren açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurur.Tazminat sorumluluğu: Mobbing uygulayan kişi ve bu duruma göz yuman işveren, mağdurun uğradığı maddi ve manevi zararı tazmin etmek zorundadır. Manevi tazminat miktarı, mobbingin ağırlığına, süresine ve mağdur üzerindeki etkisine göre mahkeme tarafından belirlenir.İş sözleşmesinin feshi: Mobbing mağduru işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. İşveren ise mobbing uygulayan işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.Disiplin cezaları: Kamu sektöründe mobbing uygulayan kişiye disiplin cezası verilir.Ceza yaptırımları: Mobbing kapsamında işlenen hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçlar nedeniyle ceza davası açılabilir ve hapis cezasına hükmedilebilir.10. MOBBİNG KARŞISINDA YAPILMASI GEREKENLERMobbing, iş hayatında kabul edilemez bir davranıştır ve bununla mücadele etmek her çalışanın hakkıdır. Mobbing mağduru olduğunuzu düşünüyorsanız:Maruz kaldığınız davranışları kaydedin, belgeleyin, tanıkların ifadelerini alın. Sessiz kalmayın, mobbingi görmezden gelmeyin. Çünkü sessizlik, mobbingin en büyük destekçisidir.İşyerinde güvendiğiniz bir yöneticiye, insan kaynakları birimine veya sendika temsilcinize durumu anlatın. Yazılı başvurular yapın, delillerinizi saklayın.Gerekirse işverene noter aracılığıyla ihtarname gönderin, durumu resmiyete dökün.Sağlığınızı koruyun. Mobbing nedeniyle psikolojiniz bozulduysa bir uzmandan yardım alın, tedavi olun. Sağlık raporları, ileride açacağınız davada önemli delil olacaktır.Hukuki yollara başvurun. Arabuluculuk sürecini başlatın, sonuç alamazsanız dava açın. Unutmayın, mobbing uygulayanların caydırılması ve mağdurların haklarının korunması ancak hukuki mücadele ile mümkündür.2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve 2026 yılında beklenen Mobbing ile Mücadele Kanunu, bu alandaki hukuki korumayı güçlendirecek önemli adımlardır. Ancak yasal düzenlemelerin etkili olması, mağdurların sesini yükseltmesi ve haklarını aramasıyla mümkün olacaktır.Mobbing Sessizlikle Büyür. Konuş, Değiştir!
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap