Toplu iş sözleşmesi sürecinin en kritik aşamalarından biri olan yetki tespiti ve bu tespite yapılan itirazlar, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. İşverenin, bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine sahip olduğuna itiraz etmesi halinde süreç otomatik olarak yargıya taşınır ve mahkeme kararı kesinleşene kadar toplu iş sözleşmesi imzalanamaz. İşte yetki itirazına ilişkin tüm detaylar...
1. YETKİ TESPİTİ NEDİR?
Yetki tespiti, bir işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olup olmadığının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenmesi işlemidir . Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik'in 3. maddesinde yetki tespiti şöyle tanımlanmıştır:
"Yetki tespiti: Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üyesi bulunduran işçi sendikaları için başvuru tarihi itibarıyla işyeri ya da işletmelerde sendikalı işçilerin çalışan işçilere oranının Kanunun aradığı çoğunluğa uygun olup olmadığının tespitini ifade eder."
Bir işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olabilmesi için iki temel şartı sağlaması gerekmektedir :
- İşkolu barajı: Sendikanın, kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye olarak kaydetmiş olması.
- İşyeri/işletme çoğunluğu: Toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının (işletme toplu iş sözleşmesinde yüzde kırkının) sendika üyesi olması .
2. YETKİ İTİRAZI NEDİR?
Yetki itirazı, işverenin veya o işkolunda faaliyet gösteren diğer işçi sendikalarının, Bakanlıkça yapılan yetki tespitine karşı çıkmasıdır. İşveren, bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine sahip olduğu iddiasını kabul etmiyorsa, bu tespite itiraz edebilir.
Yetki itirazı genellikle şu gerekçelere dayanır:
- Sendikanın işkolu barajını sağlamadığı
- İşyerinde yeterli sayıda üyesi bulunmadığı
- Üyeliklerin usulsüz olduğu
- İşyerinin işkolunun yanlış belirlendiği
Yetki tespitine itiraz süreci, Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir .
3. İŞVEREN YETKİYE İTİRAZ EDERSE NE OLUR?
3.1. Sürecin Mahkemeye Taşınması
İşverenin yetki tespitine itiraz etmesi halinde, süreç otomatik olarak yargıya taşınır. Yetki tespitine itiraz davaları, görevli mahkemede açılır. Bu davalar, iş davalarına bakmakla görevli iş mahkemelerinde görülür.
İtiraz süreci şu şekilde işler:
- Bakanlık yetki tespiti yapar ve ilgili taraflara bildirir .
- İşveren veya diğer sendikalar, bu tespitin kendilerine bildirildiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde (genellikle 6 iş günü) yetki tespitine itiraz edebilir.
- İtiraz, görevli mahkemeye yapılır. Mahkeme, yetki tespitinin usul ve esas yönünden hukuka uygun olup olmadığını inceler.
- Mahkeme karar verir. Mahkemenin kararı, ilgililerce veya Bakanlıkça temyiz edilebilir. Yargıtay temyiz talebini on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar .
3.2. Yetki Tespit Davasının Sonuçları
Mahkemenin yetki tespitine ilişkin vereceği karar, toplu iş sözleşmesi sürecinin tamamını etkiler:
- Mahkeme yetki tespitini onaylarsa: Sendikanın yetkili olduğu kesinleşir ve toplu iş sözleşmesi süreci kaldığı yerden devam eder.
- Mahkeme yetki tespitini iptal ederse: Sendikanın yetkisiz olduğuna hükmedilir. Bu durumda sendika, toplu iş sözleşmesi yapma yetkisini kaybeder.
Yetki tespitine ilişkin mahkeme kararı kesinleşmeden, toplu iş sözleşmesi imzalanamaz .
4. İTİRAZ SÜRESİNCE TİS SÜRECİ ASKIYA ALINIR
Yetki itirazının en önemli sonuçlarından biri, toplu iş sözleşmesi sürecinin askıya alınmasıdır. Mahkeme süreci devam ettiği sürece:
- Taraflar toplu iş sözleşmesi görüşmelerine başlayamaz.
- Arabuluculuk süreci işlemez.
- Grev kararı alınamaz.
- Toplu iş sözleşmesi imzalanamaz.
Bu askı hali, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar devam eder. Ancak İşkolları Yönetmeliği'nin 4. maddesinde belirtildiği üzere, işkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz .
5. YETKİ TESPİTİNDE DİKKATE ALINAN HUSUSLAR
Yetki tespiti yapılırken ve itirazlar değerlendirilirken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
5.1. İşkolu İstatistikleri
Bakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında Resmî Gazete'de yayımlanan işkolu istatistikleri esas alınır . Bu istatistiklerde her bir işkolundaki toplam işçi sayısı ile işkollarındaki sendikaların üye sayıları yer alır .
İstatistiklerin yayımlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz edilmezse kesinleşir. İstatistiğin gerçeğe uymadığı gerekçesiyle on beş gün içinde Ankara İş Mahkemesine başvurulabilir .
5.2. Üyelik Bildirimleri
Bakanlık, yetkili sendikanın belirlenmesinde ve istatistiklerin düzenlenmesinde kendisine gönderilen üyelik ve üyelikten çekilme bildirimleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan işçi bildirimlerini esas alır .
Yetki tespit başvurusu tarihinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmamış bildirimler dikkate alınmaz .
5.3. Başvuru Tarihi
Yetki tespit başvurusunun Bakanlık evrak kayıtlarına alındığı tarih başvuru tarihi olarak kabul edilir . Yürürlükte olan toplu iş sözleşmesi varsa, taraflar bu sözleşmenin sona ermesinden önceki yüz yirmi gün içerisinde yetki tespit başvurusunda bulunabilir .
6. MAHKEME KARARININ KESİNLEŞMESİNİN ÖNEMİ
Yetki tespitine ilişkin mahkeme kararı kesinleşmeden toplu iş sözleşmesi imzalanamaz . Bu düzenlemenin temel nedeni, yetkisiz bir sendika tarafından yapılacak toplu iş sözleşmesinin hukuken geçersiz olmasıdır.
Mahkeme kararının kesinleşmesi şu aşamalardan oluşur:
- İlk derece mahkemesinin (İş Mahkemesi) karar vermesi
- Karara karşı temyiz yoluna başvurulması halinde Yargıtay incelemesi
- Yargıtay'ın kararı onaması veya bozması
- Kararın kesinleşmesi
Yetki tespitine ilişkin davalarda, Yargıtay temyiz talebini on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar .
7. İŞKOLU TESPİTİ VE YETKİ İLİŞKİSİ
İşyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi de yetki sürecinde kritik öneme sahiptir. İşkolları Yönetmeliği'nin 4. maddesine göre, bir işyerinin girdiği işkolu, ilgililerin başvurusu üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir .
İşkolu tespitine ilişkin karar Resmî Gazete'de yayımlanır ve bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir .
Önemli bir düzenleme olarak, yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz .
8. DEĞERLENDİRME
Yetki itirazı, toplu iş sözleşmesi sürecinin en kritik aşamalarından biridir. İşverenin yetki tespitine itiraz etmesi halinde:
- Süreç mahkemeye taşınır ve yargısal denetim başlar.
- Toplu iş sözleşmesi süreci askıya alınır, taraflar görüşmelere başlayamaz.
- Mahkeme kararı kesinleşmeden toplu iş sözleşmesi imzalanamaz.
- Mahkeme, yetki tespitini onaylar veya iptal eder; bu karar tüm sürecin kaderini belirler.
Yetki tespiti ve itiraz süreci, toplu iş sözleşmesi düzeninin sağlıklı işlemesi ve hukuki güvenliğin sağlanması açısından büyük önem taşır. Bu süreç, işçi sendikalarının gerçekten temsil yeteneğine sahip olup olmadığının belirlenmesini ve yetkisiz sendikalar tarafından yapılacak toplu iş sözleşmelerinin önlenmesini sağlar.
Mahkeme kararı kesinleşene kadar geçen sürede, tarafların yasal hak ve yükümlülüklerini bilmesi ve süreci doğru yönetmesi, iş barışının korunması açısından kritik öneme sahiptir.
Toplu iş sözleşmesi sürecinin en kritik aşamalarından biri olan yetki tespiti ve bu tespite yapılan itirazlar, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. İşverenin, bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine sahip olduğuna itiraz etmesi halinde süreç otomatik olarak yargıya taşınır ve mahkeme kararı kesinleşene kadar toplu iş sözleşmesi imzalanamaz. İşte yetki itirazına ilişkin tüm detaylar...1. YETKİ TESPİTİ NEDİR?Yetki tespiti, bir işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olup olmadığının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenmesi işlemidir . Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik'in 3. maddesinde yetki tespiti şöyle tanımlanmıştır:"Yetki tespiti: Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üyesi bulunduran işçi sendikaları için başvuru tarihi itibarıyla işyeri ya da işletmelerde sendikalı işçilerin çalışan işçilere oranının Kanunun aradığı çoğunluğa uygun olup olmadığının tespitini ifade eder." Bir işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olabilmesi için iki temel şartı sağlaması gerekmektedir :İşkolu barajı: Sendikanın, kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye olarak kaydetmiş olması.İşyeri/işletme çoğunluğu: Toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının (işletme toplu iş sözleşmesinde yüzde kırkının) sendika üyesi olması .2. YETKİ İTİRAZI NEDİR?Yetki itirazı, işverenin veya o işkolunda faaliyet gösteren diğer işçi sendikalarının, Bakanlıkça yapılan yetki tespitine karşı çıkmasıdır. İşveren, bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine sahip olduğu iddiasını kabul etmiyorsa, bu tespite itiraz edebilir.Yetki itirazı genellikle şu gerekçelere dayanır:Sendikanın işkolu barajını sağlamadığıİşyerinde yeterli sayıda üyesi bulunmadığıÜyeliklerin usulsüz olduğuİşyerinin işkolunun yanlış belirlendiğiYetki tespitine itiraz süreci, Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir .3. İŞVEREN YETKİYE İTİRAZ EDERSE NE OLUR?3.1. Sürecin Mahkemeye Taşınmasıİşverenin yetki tespitine itiraz etmesi halinde, süreç otomatik olarak yargıya taşınır. Yetki tespitine itiraz davaları, görevli mahkemede açılır. Bu davalar, iş davalarına bakmakla görevli iş mahkemelerinde görülür.İtiraz süreci şu şekilde işler:Bakanlık yetki tespiti yapar ve ilgili taraflara bildirir .İşveren veya diğer sendikalar, bu tespitin kendilerine bildirildiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde (genellikle 6 iş günü) yetki tespitine itiraz edebilir.İtiraz, görevli mahkemeye yapılır. Mahkeme, yetki tespitinin usul ve esas yönünden hukuka uygun olup olmadığını inceler.Mahkeme karar verir. Mahkemenin kararı, ilgililerce veya Bakanlıkça temyiz edilebilir. Yargıtay temyiz talebini on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar .3.2. Yetki Tespit Davasının SonuçlarıMahkemenin yetki tespitine ilişkin vereceği karar, toplu iş sözleşmesi sürecinin tamamını etkiler:Mahkeme yetki tespitini onaylarsa: Sendikanın yetkili olduğu kesinleşir ve toplu iş sözleşmesi süreci kaldığı yerden devam eder.Mahkeme yetki tespitini iptal ederse: Sendikanın yetkisiz olduğuna hükmedilir. Bu durumda sendika, toplu iş sözleşmesi yapma yetkisini kaybeder.Yetki tespitine ilişkin mahkeme kararı kesinleşmeden, toplu iş sözleşmesi imzalanamaz .4. İTİRAZ SÜRESİNCE TİS SÜRECİ ASKIYA ALINIRYetki itirazının en önemli sonuçlarından biri, toplu iş sözleşmesi sürecinin askıya alınmasıdır. Mahkeme süreci devam ettiği sürece:Taraflar toplu iş sözleşmesi görüşmelerine başlayamaz.Arabuluculuk süreci işlemez.Grev kararı alınamaz.Toplu iş sözleşmesi imzalanamaz.Bu askı hali, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar devam eder. Ancak İşkolları Yönetmeliği'nin 4. maddesinde belirtildiği üzere, işkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz .5. YETKİ TESPİTİNDE DİKKATE ALINAN HUSUSLARYetki tespiti yapılırken ve itirazlar değerlendirilirken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:5.1. İşkolu İstatistikleriBakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında Resmî Gazete'de yayımlanan işkolu istatistikleri esas alınır . Bu istatistiklerde her bir işkolundaki toplam işçi sayısı ile işkollarındaki sendikaların üye sayıları yer alır .İstatistiklerin yayımlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz edilmezse kesinleşir. İstatistiğin gerçeğe uymadığı gerekçesiyle on beş gün içinde Ankara İş Mahkemesine başvurulabilir .5.2. Üyelik BildirimleriBakanlık, yetkili sendikanın belirlenmesinde ve istatistiklerin düzenlenmesinde kendisine gönderilen üyelik ve üyelikten çekilme bildirimleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan işçi bildirimlerini esas alır .Yetki tespit başvurusu tarihinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmamış bildirimler dikkate alınmaz .5.3. Başvuru TarihiYetki tespit başvurusunun Bakanlık evrak kayıtlarına alındığı tarih başvuru tarihi olarak kabul edilir . Yürürlükte olan toplu iş sözleşmesi varsa, taraflar bu sözleşmenin sona ermesinden önceki yüz yirmi gün içerisinde yetki tespit başvurusunda bulunabilir .6. MAHKEME KARARININ KESİNLEŞMESİNİN ÖNEMİYetki tespitine ilişkin mahkeme kararı kesinleşmeden toplu iş sözleşmesi imzalanamaz . Bu düzenlemenin temel nedeni, yetkisiz bir sendika tarafından yapılacak toplu iş sözleşmesinin hukuken geçersiz olmasıdır.Mahkeme kararının kesinleşmesi şu aşamalardan oluşur:İlk derece mahkemesinin (İş Mahkemesi) karar vermesiKarara karşı temyiz yoluna başvurulması halinde Yargıtay incelemesiYargıtay'ın kararı onaması veya bozmasıKararın kesinleşmesiYetki tespitine ilişkin davalarda, Yargıtay temyiz talebini on beş gün içinde kesin olarak karara bağlar .7. İŞKOLU TESPİTİ VE YETKİ İLİŞKİSİİşyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi de yetki sürecinde kritik öneme sahiptir. İşkolları Yönetmeliği'nin 4. maddesine göre, bir işyerinin girdiği işkolu, ilgililerin başvurusu üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir .İşkolu tespitine ilişkin karar Resmî Gazete'de yayımlanır ve bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir .Önemli bir düzenleme olarak, yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz .8. DEĞERLENDİRMEYetki itirazı, toplu iş sözleşmesi sürecinin en kritik aşamalarından biridir. İşverenin yetki tespitine itiraz etmesi halinde:Süreç mahkemeye taşınır ve yargısal denetim başlar.Toplu iş sözleşmesi süreci askıya alınır, taraflar görüşmelere başlayamaz.Mahkeme kararı kesinleşmeden toplu iş sözleşmesi imzalanamaz.Mahkeme, yetki tespitini onaylar veya iptal eder; bu karar tüm sürecin kaderini belirler.Yetki tespiti ve itiraz süreci, toplu iş sözleşmesi düzeninin sağlıklı işlemesi ve hukuki güvenliğin sağlanması açısından büyük önem taşır. Bu süreç, işçi sendikalarının gerçekten temsil yeteneğine sahip olup olmadığının belirlenmesini ve yetkisiz sendikalar tarafından yapılacak toplu iş sözleşmelerinin önlenmesini sağlar.Mahkeme kararı kesinleşene kadar geçen sürede, tarafların yasal hak ve yükümlülüklerini bilmesi ve süreci doğru yönetmesi, iş barışının korunması açısından kritik öneme sahiptir.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap