İşçi İşsiz Kalırsa Sendika Üyeliği Ne Olur?
Bir işçinin işsiz kalması durumunda sendika üyeliğinin akıbeti, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde düzenlenmiştir. Mevzuata göre, geçici işsizlik sendika üyeliğini sona erdirmemekte, aksine sendikaların işsiz kalan üyelerine yönelik sosyal destek yükümlülükleri bulunmaktadır. İşte işsizlik durumunda sendika üyeliğine ilişkin tüm detaylar...
1. YASAL DÜZENLEME: GEÇİCİ İŞSİZLİK ÜYELİĞİ ETKİLEMEZ
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre, işçi sendikası üyesi işçinin geçici olarak işsiz kalması sendika üyeliğini etkilemez . Bu düzenleme, 2821 sayılı mülga Sendikalar Kanunu'ndan itibaren korunan temel bir ilkedir.
Kanun koyucu, işçi sendikalarının işçilerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için oluşturulan tüzel kişiler olduğunu göz önünde bulundurarak, fiilen çalışmayanların hangi şartlarda sendika üyeliklerinin devam edeceği veya askıya alınacağı halleri düzenlemiştir .
2. SENDİKA ÜYELİĞİNİN DEVAMI İÇİN SÜRE SINIRI
Mevzuatta, işsizlik nedeniyle sendika üyeliğinin devamı için açık bir süre sınırlaması bulunmaktadır. Bir yılı geçmemek üzere işsiz kalma durumunda sendika üyeliği etkilenmez . Ancak, bir yıldan fazla süreyle işsiz kalınması halinde sendika üyeliğinin sona ereceğine dair düzenlemeler bulunmaktadır .
Bu süre sınırlamasının temelinde, sendika üyeliğinin işçi statüsüne bağlı olması ve uzun süreli işsizliğin bu statüyü ortadan kaldırması yatmaktadır.
3. ULUSLARARASI HUKUK BOYUTU
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 87 sayılı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi, örgütlenme özgürlüğünün temel dayanaklarından biridir. Türkiye bu sözleşmeyi 1992 yılında 3847 sayılı yasayla kabul etmiştir .
ILO'nun 1998 yılında yayımladığı "Temel Haklar ve İlkeler" konulu deklarasyonla, sendikalaşma özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkının etkili bir şekilde tanınması gerektiği üye ülkelere bildirilmiştir. Deklarasyonda özel sosyal gereksinimi olanların, özellikle de işsizlerin ve göçmen işçilerin sorunlarına önem verilmesi vurgulanmaktadır .
4. İŞSİZ KALAN ÜYELERE SENDİKALARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Sendikalar, sadece çalışan üyelerine değil, işsiz kalan üyelerine de hizmet vermekle yükümlüdür . Bu kapsamda sendikaların görev ve yetkileri şunlardır:
- Sosyal faaliyetler: İşçilerin mesleki bilgilerini artıracak, milli tasarruf ve yatırımın gelişmesine hizmet edecek kurs ve konferanslar düzenlemek, sağlık ve spor tesisleri kurmak .
- Yardım sandıkları: Herhangi bir bağışta bulunmamak kaydı ile evlenme, doğum, hastalık, ihtiyarlık, ölüm, işsizlik gibi hallerde yardım ve eğitim amacıyla sandıklar kurulmasına yardımcı olmak .
- Mesleki eğitim: Üyelerinin mesleki eğitim, bilgi ve tecrübelerini yükseltmek için çalışmak, teknik ve mesleki eğitim tesisleri kurmak. Bu sayede işsiz kalan üyelerin daha kolay yeni bir iş bulmalarına yardımcı olmak .
- Dayanışma ortamı: İşsiz kalmanın yaratacağı psikolojik sorunları atlatabilmek, zor günleri aşabilmek için dayanışma içinde olabilecekleri bir ortam sağlamak .
5. SENDİKA ÜYELİĞİNİ SONA ERDİREN DİĞER HALLER
İşsizlik dışında sendika üyeliğini sona erdiren durumlar şunlardır :
- Emeklilik: Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alarak işten ayrılan işçilerin sendika üyeliği sona erer. Ancak çalışmaya devam edenler ile sendika organlarındaki görevleri sırasında bu aylığı alanların üyeliği devam eder .
- İşkolu değiştirme: İşkolunu değiştiren işçinin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer. Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyet gösterdikleri için, işkolu değişikliği üyeliği sona erdirir .
- İstifa: Her üye, e-Devlet kapısı üzerinden çekilme bildiriminde bulunmak suretiyle üyelikten çekilebilir. Çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır .
- Çıkarılma: Sendika üyeliğinden çıkarılma kararı genel kurulca verilir ve bu karara karşı üye, tebliğden itibaren otuz gün içinde mahkemeye itiraz edebilir. Üyelik, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder .
- Askerlik: Herhangi bir askeri ödev nedeniyle silah altına alınan üyenin sendika üyeliği bu süre içinde askıda kalır .
6. DAYANIŞMA AİDATI VE HAKLAR
İşsiz kalan işçinin sendika üyeliği devam ettiği sürece, sendikanın sağladığı haklardan yararlanmaya devam eder. Ancak işsizlik döneminde ücret olmadığı için sendika aidatı kesintisi de yapılmaz .
İşsiz kalan işçi, sendika üyeliği devam ettiği için:
- Sendikanın sosyal yardımlarından yararlanabilir
- Sendikanın düzenlediği mesleki eğitim programlarına katılabilir
- Sendika aracılığıyla iş bulma konusunda destek alabilir
- Sendikanın dayanışma faaliyetlerinden faydalanabilir
7. YARGI KARARLARI VE UYGULAMA
Yargıtay kararlarında da, geçici işsizliğin sendika üyeliğini sona erdirmeyeceği içtihat edilmiştir. İşsizliğin geçici nitelik taşıması halinde sendika üyeliğinin devam edeceği, emeğinden başka sermayesi olmayan işçinin özellikle mesleğine uygun işkolunda yeni iş bulmaya çaba harcayacağına ilişkin hayatın olağan akışı ile uyumlu olduğu belirtilmektedir .
8. SİGORTA YARDIMLARI VE SENDİKA İLİŞKİSİ
İşsiz kalan işçi, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işsizlik ödeneği almaya hak kazanabilir. İşsizlik ödeneği alınan dönemde işçinin sendika üyeliği devam eder. Ancak işsizlik ödeneğinden sendika aidatı kesintisi yapılmaz, çünkü aidat kesintisi işveren tarafından ücretten yapılan bir kesintidir .
İşçi işsiz kalırsa sendika üyeliği sona ermez. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre, işçi sendikası üyesinin geçici olarak işsiz kalması sendika üyeliğini etkilemez . Ancak bu durumun bir yılı aşmaması gerekmektedir .
Sendikalar, işsiz kalan üyelerine yönelik olarak:
- Sosyal yardım ve destek sağlama,
- Mesleki eğitim programları düzenleme,
- İş bulmaya yardımcı olma,
- Dayanışma ortamı oluşturma
gibi yükümlülüklere sahiptir .
Bu düzenleme, sadece ulusal mevzuatımızın değil, aynı zamanda Türkiye'nin taraf olduğu ILO'nun 87 sayılı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi'nin de bir gereğidir . İşsiz kalan işçinin sendika üyeliğinin korunması, onun yeniden istihdam edilme sürecinde sendikal destek alabilmesi ve sosyal güvenlik ağından kopmaması açısından büyük önem taşımaktadır.
Bir işçinin işsiz kalması durumunda sendika üyeliğinin akıbeti, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde düzenlenmiştir. Mevzuata göre, geçici işsizlik sendika üyeliğini sona erdirmemekte, aksine sendikaların işsiz kalan üyelerine yönelik sosyal destek yükümlülükleri bulunmaktadır. İşte işsizlik durumunda sendika üyeliğine ilişkin tüm detaylar...1. YASAL DÜZENLEME: GEÇİCİ İŞSİZLİK ÜYELİĞİ ETKİLEMEZ6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre, işçi sendikası üyesi işçinin geçici olarak işsiz kalması sendika üyeliğini etkilemez . Bu düzenleme, 2821 sayılı mülga Sendikalar Kanunu'ndan itibaren korunan temel bir ilkedir.Kanun koyucu, işçi sendikalarının işçilerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için oluşturulan tüzel kişiler olduğunu göz önünde bulundurarak, fiilen çalışmayanların hangi şartlarda sendika üyeliklerinin devam edeceği veya askıya alınacağı halleri düzenlemiştir .2. SENDİKA ÜYELİĞİNİN DEVAMI İÇİN SÜRE SINIRIMevzuatta, işsizlik nedeniyle sendika üyeliğinin devamı için açık bir süre sınırlaması bulunmaktadır. Bir yılı geçmemek üzere işsiz kalma durumunda sendika üyeliği etkilenmez . Ancak, bir yıldan fazla süreyle işsiz kalınması halinde sendika üyeliğinin sona ereceğine dair düzenlemeler bulunmaktadır .Bu süre sınırlamasının temelinde, sendika üyeliğinin işçi statüsüne bağlı olması ve uzun süreli işsizliğin bu statüyü ortadan kaldırması yatmaktadır.3. ULUSLARARASI HUKUK BOYUTUUluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 87 sayılı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi, örgütlenme özgürlüğünün temel dayanaklarından biridir. Türkiye bu sözleşmeyi 1992 yılında 3847 sayılı yasayla kabul etmiştir .ILO'nun 1998 yılında yayımladığı "Temel Haklar ve İlkeler" konulu deklarasyonla, sendikalaşma özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkının etkili bir şekilde tanınması gerektiği üye ülkelere bildirilmiştir. Deklarasyonda özel sosyal gereksinimi olanların, özellikle de işsizlerin ve göçmen işçilerin sorunlarına önem verilmesi vurgulanmaktadır .4. İŞSİZ KALAN ÜYELERE SENDİKALARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİSendikalar, sadece çalışan üyelerine değil, işsiz kalan üyelerine de hizmet vermekle yükümlüdür . Bu kapsamda sendikaların görev ve yetkileri şunlardır:Sosyal faaliyetler: İşçilerin mesleki bilgilerini artıracak, milli tasarruf ve yatırımın gelişmesine hizmet edecek kurs ve konferanslar düzenlemek, sağlık ve spor tesisleri kurmak .Yardım sandıkları: Herhangi bir bağışta bulunmamak kaydı ile evlenme, doğum, hastalık, ihtiyarlık, ölüm, işsizlik gibi hallerde yardım ve eğitim amacıyla sandıklar kurulmasına yardımcı olmak .Mesleki eğitim: Üyelerinin mesleki eğitim, bilgi ve tecrübelerini yükseltmek için çalışmak, teknik ve mesleki eğitim tesisleri kurmak. Bu sayede işsiz kalan üyelerin daha kolay yeni bir iş bulmalarına yardımcı olmak .Dayanışma ortamı: İşsiz kalmanın yaratacağı psikolojik sorunları atlatabilmek, zor günleri aşabilmek için dayanışma içinde olabilecekleri bir ortam sağlamak .5. SENDİKA ÜYELİĞİNİ SONA ERDİREN DİĞER HALLERİşsizlik dışında sendika üyeliğini sona erdiren durumlar şunlardır :Emeklilik: Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alarak işten ayrılan işçilerin sendika üyeliği sona erer. Ancak çalışmaya devam edenler ile sendika organlarındaki görevleri sırasında bu aylığı alanların üyeliği devam eder .İşkolu değiştirme: İşkolunu değiştiren işçinin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer. Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyet gösterdikleri için, işkolu değişikliği üyeliği sona erdirir .İstifa: Her üye, e-Devlet kapısı üzerinden çekilme bildiriminde bulunmak suretiyle üyelikten çekilebilir. Çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır .Çıkarılma: Sendika üyeliğinden çıkarılma kararı genel kurulca verilir ve bu karara karşı üye, tebliğden itibaren otuz gün içinde mahkemeye itiraz edebilir. Üyelik, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder .Askerlik: Herhangi bir askeri ödev nedeniyle silah altına alınan üyenin sendika üyeliği bu süre içinde askıda kalır .6. DAYANIŞMA AİDATI VE HAKLARİşsiz kalan işçinin sendika üyeliği devam ettiği sürece, sendikanın sağladığı haklardan yararlanmaya devam eder. Ancak işsizlik döneminde ücret olmadığı için sendika aidatı kesintisi de yapılmaz .İşsiz kalan işçi, sendika üyeliği devam ettiği için:Sendikanın sosyal yardımlarından yararlanabilirSendikanın düzenlediği mesleki eğitim programlarına katılabilirSendika aracılığıyla iş bulma konusunda destek alabilirSendikanın dayanışma faaliyetlerinden faydalanabilir7. YARGI KARARLARI VE UYGULAMAYargıtay kararlarında da, geçici işsizliğin sendika üyeliğini sona erdirmeyeceği içtihat edilmiştir. İşsizliğin geçici nitelik taşıması halinde sendika üyeliğinin devam edeceği, emeğinden başka sermayesi olmayan işçinin özellikle mesleğine uygun işkolunda yeni iş bulmaya çaba harcayacağına ilişkin hayatın olağan akışı ile uyumlu olduğu belirtilmektedir .8. SİGORTA YARDIMLARI VE SENDİKA İLİŞKİSİİşsiz kalan işçi, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işsizlik ödeneği almaya hak kazanabilir. İşsizlik ödeneği alınan dönemde işçinin sendika üyeliği devam eder. Ancak işsizlik ödeneğinden sendika aidatı kesintisi yapılmaz, çünkü aidat kesintisi işveren tarafından ücretten yapılan bir kesintidir .İşçi işsiz kalırsa sendika üyeliği sona ermez. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre, işçi sendikası üyesinin geçici olarak işsiz kalması sendika üyeliğini etkilemez . Ancak bu durumun bir yılı aşmaması gerekmektedir .Sendikalar, işsiz kalan üyelerine yönelik olarak:Sosyal yardım ve destek sağlama,Mesleki eğitim programları düzenleme,İş bulmaya yardımcı olma,Dayanışma ortamı oluşturmagibi yükümlülüklere sahiptir .Bu düzenleme, sadece ulusal mevzuatımızın değil, aynı zamanda Türkiye'nin taraf olduğu ILO'nun 87 sayılı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi'nin de bir gereğidir . İşsiz kalan işçinin sendika üyeliğinin korunması, onun yeniden istihdam edilme sürecinde sendikal destek alabilmesi ve sosyal güvenlik ağından kopmaması açısından büyük önem taşımaktadır.
Haberi Sosyal Medyada Paylaş
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap