Sağlık İşçileri

Puan:8.1K

Grev Nedir?

Grev, işçilerin ekonomik ve sosyal haklarını korumak veya geliştirmek amacıyla toplu şekilde işi bırakmalarıdır . Türk hukukunda grev hakkı Anayasa'nın 54. maddesi ile güvence altına alınmış olup, grevin şartları ve uygulanma usulleri 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında ayrıntılı olarak düzenlenmiştir . İşte grev kavramına ilişkin tüm detaylar, kanuni dayanakları ve hukuki sonuçları...1. GREVİN TANIMI VE HUKUKİ DAYANAKLARI1.1. 6356 Sayılı Kanun'da Grev Tanımı6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 58. maddesine göre grev şöyle tanımlanmıştır:"İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla, aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmalarına grev denir" .Aynı maddenin ikinci fıkrasında kanuni grev şöyle tanımlanmıştır:"Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, işçilerin ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını korumak veya geliştirmek amacıyla, bu Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan greve kanuni grev denir" .1.2. Anayasal DayanakGrev hakkı, Anayasa ile güvence altına alınmış temel sosyal haklardandır. Anayasa'nın 54. maddesi şu hükmü içermektedir:"Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir" .Aynı maddede grev hakkının sınırları da belirtilmiştir: "Grev hakkı ve lokavt iyiniyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz" .1.3. Uluslararası DayanakGrev hakkı, uluslararası sözleşmelerle de güvence altına alınmıştır. Avrupa Sosyal Şartı ve ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) sözleşmeleri, sendikal haklar kapsamında grev hakkını düzenlemektedir.2. GREV HAKKINA KİMLER SAHİPTİR?2.1. Sendikalı İşçilerTürk hukukunda grev hakkı esas olarak sendikalı işçilere tanınmıştır. Grev, toplu iş sözleşmesi sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümüne yönelik bir toplu iş hukuku aracı olduğundan, bu hakkın kullanılması kural olarak işçi sendikaları aracılığıyla mümkündür. Bireysel olarak bir işçinin tek başına grev kararı alması hukuken mümkün değildir .2.2. Grev Kararının Sendika Tarafından AlınmasıGrev hakkının kullanılabilmesi için yetkili işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkması üzerine grev kararı alması gerekir .2.3. Sendikasız İşçilerin DurumuSendikasız işçilerin doğrudan grev kararı alma hakkı bulunmamaktadır. Ancak işyerinde yetkili sendika tarafından alınmış kanuni bir grev kararı varsa, sendika üyesi olmayan işçiler de bu greve katılabilirler .2.4. Kamu Görevlileri ve Grev YasağıTürk hukukunda kamu görevlileri bakımından grev hakkı tanınmamıştır. Anayasa ve ilgili mevzuat gereği memurlar ve diğer kamu görevlileri grev yapamazlar .3. KANUNİ GREVİN UNSURLARI VE ŞARTLARIBir grevin kanuni grev sayılabilmesi için aşağıdaki unsurların bir arada bulunması gerekmektedir :3.1. Toplu İş Sözleşmesi UyuşmazlığıGrev, yalnızca toplu iş sözleşmesi müzakereleri sırasında çıkan menfaat uyuşmazlıkları sonucunda yapılabilir . Bir toplu iş uyuşmazlığı ve menfaat uyuşmazlığı olmalıdır .3.2. Mesleki Amaca UygunlukMesleki amaca uygun olmalı, dolayısıyla çalışma ilişkisine konu olabilecek ve toplu iş sözleşmesinde yer alabilecek hususlarla sınırlıdır . İşçiler, mesleki amaca uygun olarak, ekonomik ve sosyal eksikliklerinin giderilmesi için grev yapabilirler. Bunlar, iş şartlarının iyileştirilmesi, çalışma saatleri ve ücretleri, tedavi ve iş güvenliği gibi konular olabilir .3.3. Yetkili Sendika KararıGrev kararı, yetkili işçi sendikası tarafından alınmalıdır . Toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili bir sendikanın var olmadığı hiçbir durumda kanuni grevden söz edilemez .3.4. Arabuluculuk SüreciUyuşmazlık, resmi arabulucu tarafından çözülememiş olmalıdır . Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması durumunda taraflar arasında uyuşmazlık tutanağı düzenlenir ve arabulucu atanır. Arabuluculuk sürecinde de anlaşma sağlanamaması halinde grev kararı alınabilir .3.5. Karar ve Bildirim UsulüGrev kararı, arabuluculuk tutanağının tebliğinden itibaren altmış gün içinde alınmalı ve uygulanacağı tarihten en az altı iş günü önce karşı tarafa bildirilmelidir . Grev kararları, kararı alan tarafça işyeri veya işyerlerinde derhâl ilan edilir .3.6. Grev Yasağının BulunmamasıGrev yapılacak işyerinde grev yasağı veya erteleme kararı bulunmamalıdır .4. GREV YAPILMASI YASAK OLAN İŞLER6356 sayılı Kanun'un 62. maddesine göre, aşağıdaki işlerde grev yapılamaz :Can ve mal kurtarma işleriCenaze ve tekfin işleriSu, elektrik, doğalgaz, petrol üretimi ve dağıtımıBankacılık ve noterlik hizmetleriKamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye, şehir içi ulaşım hizmetleriHavacılık hizmetleriSağlık hizmetleri (hastane, klinik, eczane vb.)Eğitim ve öğretim kurumlarıAyrıca, savaş, genel veya kısmi seferberlik, doğal afetler gibi olağanüstü hallerde Bakanlar Kurulu (Cumhurbaşkanı), grevi altmış gün süreyle erteleyebilir .5. KANUNİ GREVİN HUKUKİ SONUÇLARI5.1. İş Sözleşmesinin DurumuKanuni greve katılan, greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçip de grev nedeniyle çalıştırılamayan işçilerin iş sözleşmeleri grev süresince askıda kalır . Askıda olma hali işçiye feshe karşı koruma güvencesi sağlamaktadır.5.2. Ücret ve Sosyal HaklarGrev süresince iş sözleşmeleri askıda kalan işçilere bu dönem için işverence ücret ve sosyal yardımlar ödenmez . Bu süre kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz .5.3. Greve Katılmayan İşçilerGreve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez. Bu, Anayasa'nın 54. maddesinde açıkça düzenlenmiştir .Ancak işveren, grev nedeniyle çalışmayanların yerine görevli makamın yazılı izni ile yeni işçi alabilir .5.4. Sigorta YardımlarıGrev süresince işçiler, sigorta yardımlarından yararlanır .5.5. Grev Hakkının GüvencesiToplu iş sözleşmelerine ve iş sözleşmelerine, grev hakkı veya lokavttan vazgeçilmesine veya bunların kısıtlanmasına dair konulacak hükümler geçersizdir. Ayrıca, yasal bir grev kararının alınmasına katılma, teşvik etme, greve katılma veya greve katılmaya teşvik etme nedeniyle bir işçinin iş sözleşmesi feshedilemez .6. KANUN DIŞI GREV VE SONUÇLARI6.1. Kanun Dışı Grevin Tanımı6356 sayılı Kanun'un 58. maddesinin üçüncü fıkrasına göre: "Kanuni grev için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan grev kanun dışıdır" .Kanun dışı grev, mesleki amaç taşımayan ve 6356 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yapılmayan yahut grev yasağı veya engeli bulunmasına rağmen yapılan grevdir .6.2. Kanun Dışı Grev HalleriMesleki amaç taşımayan grevler: Toplu iş sözleşmesi yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde karar alınacak veya uygulanacak grevin, işçilerin sosyal durumları ile çalışma şartlarını korumak ve geliştirmek amacıyla gerçekleştirilmesi gerekir .Kanunda belirtilen yönteme aykırı grevler: Toplu görüşme, arabuluculuk aşamalarından geçmeden veya kanundaki sürelere uyulmadan grev kararı alınması, kararın süresi içerisinde karşı tarafa bildirilmemesi, uygulanmaması veya ilan edilmemesi gibi kanuni koşullara uyulmadan yapılan grev kanun dışıdır .Yasak veya engele rağmen yapılan grevler: Grev yasağı veya engeli bulunmasına rağmen yapılan grevler kanun dışı grev teşkil eder .6.3. Kanun Dışı Grevin Hukuki Sonuçlarıİşveren, kanun dışı greve katılan işçilerin iş sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilir .İşveren, kanun dışı grev nedeniyle uğradığı zararların tazminini, greve karar veren sendikadan veya grevi organize eden işçilerden talep edebilir .Kanun dışı grev nedeniyle işçilere idari para cezası uygulanabilir .6.4. Kanun Dışı Grevin Tespiti6356 sayılı Kanun'un 71. maddesinde, grev ya da lokavtın kanun dışı olup olmadığının dava yoluyla saptanabileceği hüküm altına alınmıştır. İlgili işveren sendikası veya işveren, karar verilen ya da uygulanmakta olan bir grevin kanun dışı olup olmadığının tespitini mahkemeden her zaman isteyebilir. Talep halinde mahkeme bir ay içinde karar verir .7. GREV KARARININ ALINMASI VE UYGULANMASI SÜRECİ6356 sayılı Kanun'un 60. maddesi, grev ve lokavt kararlarının alınması ve uygulanmasına ilişkin usulleri düzenlemektedir :7.1. Süreç AkışıToplu iş sözleşmesi görüşmeleri: Yetkili sendika ile işveren arasında yürütülür.Uyuşmazlık tutanağı: Görüşmelerde anlaşma sağlanamazsa düzenlenir .Arabuluculuk süreci: Arabulucu atanır ve 15 gün içinde çözüm aranır .Grev kararı: Uyuşmazlık tutanağının tebliğinden itibaren 60 gün içinde alınır .Bildirim: Uygulanacağı tarihten en az 6 iş günü önce karşı tarafa bildirilir .İlan: Karar, işyerinde derhâl ilan edilir .Grev oylaması: İşçilerin en az dörtte birinin talebi halinde grev oylaması yapılır.7.2. Grev Hakkının DüşmesiBildirilen tarihte başlamayan grev hakkı veya lokavt düşer . Ayrıca, grev kararının alınmaması veya uygulanacağı tarihin karşı tarafa bildirilmemesi hâlinde toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi düşer .8. GREV ERTELEMESİ VE YÜKSEK HAKEM KURULUGrev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulu'nca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kurulu'na başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulu'nun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir .9. GREVİN SONA ERMESİGrev şu hallerde sona erer:Tarafların anlaşması ileGrev kararının kaldırılması ileYüksek Hakem Kurulu kararı ileGrev ertelemesi süresinin dolması ileÖZETLE: Grev, işçilerin toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkması halinde, 6356 sayılı Kanun'da belirtilen usul ve esaslara uygun olarak topluca iş bırakmalarıdır . Anayasa'nın 54. maddesi ile güvence altına alınan grev hakkı, kanuni grev ve kanun dışı grev olarak ikiye ayrılmakta olup, belirli sektör ve hizmetlerde grev yapılması yasaklanmıştır . Kanuni grev süresince iş sözleşmeleri askıda kalır, işçilere ücret ödenmez . Kanun dışı grevler ise hukuka aykırı olup, işçilerin iş sözleşmelerinin feshine ve tazminat sorumluluğuna yol açabilir . Grev hakkı, işçi sendikalarının en etkili mücadele araçlarından biri olarak çalışma hayatında önemli bir yere sahiptir

Önceki Haber

Sendikadan İstifa Eden İşçi Hak Kaybına Uğrar Mı?

Sonraki Haber

KÇP'den Kimler Faydalanır?