Sendika üyeliğinden istifa (çekilme) işlemleri, çalışanın statüsüne göre farklılık göstermektedir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na tabi işçiler ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'na tabi memurların istifa süreçleri birbirinden tamamen farklıdır. 2026 yılı itibarıyla işçiler e-Devlet üzerinden birkaç dakikada istifa edebilirken, memurlar için halen üç nüsha form doldurma zorunluluğu devam etmektedir. İşte sendika üyeliğinden istifa sürecine ilişkin tüm detaylar...
1. SENDİKA ÜYELİĞİNDEN İSTİFA HAKKININ YASAL DAYANAĞI
Sendika üyeliğinden çekilme hakkı, Anayasa ve kanunlarla güvence altına alınmış temel bir haktır. Anayasa'nın 51. maddesi, çalışanların sendikalara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahip olduğunu, hiç kimsenin bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamayacağını hükme bağlamıştır.
Bu anayasal ilke doğrultusunda, hem işçiler hem de memurlar için sendika üyeliğinden çekilme hakkı tanınmıştır. Ancak bu hakkın kullanılma usulü, tabi olunan kanuna göre farklılık göstermektedir. İşçiler 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na tabi iken, memurlar 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir.
2. İŞÇİLER İÇİN İSTİFA SÜRECİ (6356 SAYILI KANUN)
İşçi statüsündeki çalışanlar için sendika üyeliğinden istifa işlemi oldukça basit ve hızlıdır. 6356 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasına göre, her üye e-Devlet kapısı üzerinden çekilme bildiriminde bulunmak suretiyle üyelikten çekilebilir. e-Devlet kapısı üzerinden yapılan çekilme bildirimi elektronik ortamda eş zamanlı olarak Bakanlığa ve sendikaya ulaşır.
İşçiler için e-Devlet üzerinden istifa adımları şöyle işlemektedir. Öncelikle e-Devlet Kapısı'na T.C. kimlik numarası ve şifre ile giriş yapılır. Ardından ana sayfada arama yaparak veya ilgili bağlantıyı takip ederek sendika üyelik işlemleri sayfasına ulaşılır. Üye olunan sendikadan çekilme talebi elektronik ortamda onaylanır. Sistem, çekilme bildiriminin eş zamanlı olarak Bakanlığa ve sendikaya ulaştığını teyit eder.
6356 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 3. fıkrasına göre, çekilme sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır. Çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması halinde yeni üyelik bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılır.
Bu düzenleme, sendika değiştirmek isteyen işçilerin bir aylık bekleme süresine tabi olduğunu göstermektedir. İstifa eden işçi, bir ay dolmadan yeni bir sendikaya üye olsa bile, yeni üyeliği ancak bir aylık sürenin sonunda geçerli olur.
İşçi sendikalarına üyelik ve üyelikten çekilme işlemleri 7 Kasım 2013 tarihinden itibaren e-Devlet üzerinden yapılmaya başlanmıştır. 2012 yılına kadar bu işlemler noter marifetiyle gerçekleştirilmekteydi ve ciddi sorunlar yaşanmaktaydı. 6356 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte işçiler için büyük kolaylık sağlanmış, evrak, posta ve gereksiz bürokrasi işlemleri azaltılmıştır.
3. MEMURLAR İÇİN İSTİFA SÜRECİ (4688 SAYILI KANUN)
Kamu görevlileri yani memurlar için sendika üyeliğinden istifa süreci, işçilere göre daha bürokratiktir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 16. maddesine göre, üyelikten çekilme işlemleri düzenlenmiştir.
Memurlar için adım adım istifa süreci şu aşamalardan oluşmaktadır. İlk olarak bağlı bulunulan sendikadan veya internet üzerinden Kamu Görevlileri Sendikaları Üyelikten Çekilme Bildirimi Formu'nu temin etmek gerekmektedir. Bu form, üç nüsha halinde düzenlenmiştir.
Üç nüsha form eksiksiz doldurulur ve imzalanır. Formun sol alt köşesi dilekçe niteliğinde olduğu için ayrıca dilekçe yazmaya gerek yoktur. Doldurulup imzalanan üç nüsha form, kadrosunun bulunduğu kurumun evrak kayıt birimine teslim edilir. Bu birim genellikle giden evrak bölümüdür.
Kurum görevlisi, formları kayıt altına alarak tarih ve kayıt numarası verdikten sonra, bir suretini derhal üyeye teslim etmek zorundadır. Bu belgeyi saklamak oldukça önemlidir. Kamu işvereni yani kurum, çekilme bildiriminin bir örneğini en geç on beş gün içinde ilgili sendikaya gönderir.
4688 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre, çekilme kamu işverenine başvurma tarihinden başlayarak otuz gün sonra geçerli olur. Çekilenin bu süre içinde başka bir sendikaya üye olması halinde yeni sendikaya üyeliği, bu sürenin bitim tarihinde kazanılır. Bu düzenleme, işçilerde olduğu gibi memurlarda da bir aylık bekleme süresi olduğunu göstermektedir.
Memurların sendika üyelik ve istifa işlemleri halen manuel olarak yürütülmekte olup, bu durum çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Her üyelik ve istifa için üç nüsha kağıt doldurulması, ciddi zaman kaybı ve kağıt israfına yol açmaktadır. İstifa formunu kuruma teslim etmek zorunda kalan memurlar, amirlerinin baskısına maruz kalabilmekte, istifadan vazgeçirilmeye çalışılabilmektedir. Ayrıca sendikaların veya kurumların evrakları geciktirmesi gibi uygunsuz işlemler yaşanabilmektedir. İşe yeni başlayan memurlara, işe giriş evrakları arasına sıkıştırılan sendika üyelik formları fark ettirilmeden imzalatılabilmektedir.
4. İŞÇİLER VE MEMURLAR ARASINDAKİ FARKLAR
İşçiler ve memurlar arasında sendika üyeliğinden istifa sürecinde önemli farklılıklar bulunmaktadır. İşçiler 6356 sayılı Kanun'a tabi olup e-Devlet üzerinden online istifa yapabilirken, memurlar 4688 sayılı Kanun'a tabi olup üç nüsha formla kuruma başvurmak zorundadır.
İşçiler için istifa işlemi birkaç dakika sürerken, memurlar için form temini, doldurma ve kuruma gitme gibi işlemler zaman almaktadır. İşçiler e-Devlet üzerinden doğrudan işlem yaptığı için amir baskısı riski yokken, memurlar kurum aracılığıyla işlem yaptığı için amir baskısı riski bulunmaktadır.
Her iki statüde de istifa, başvuru tarihinden itibaren otuz gün sonra geçerlilik kazanır ve yeni sendika üyeliği de bu sürenin sonunda geçerli olur. İşçiler 6356 sayılı Kanun'un 19. maddesine, memurlar ise 4688 sayılı Kanun'un 16. maddesine tabidir.
5. SENDİKADAN ÇIKARILMA DURUMU
İstifa dışında, sendika üyeliğinin sona ermesinin bir diğer yolu da sendika tarafından çıkarılmadır. Üyenin sendikadan çıkarılma kararı sendika merkez genel kurulunca alınır. Çıkarma kararı, çıkarılana ve işverene yazı ile bildirilir. Çıkarma kararına karşı üye, bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde görevli iş mahkemesine itiraz edebilir. Mahkeme iki ay içinde kesin karar verir. Üyelik, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.
6. KAMU GÖREVİNDEN AYRILMA DURUMUNDA ÜYELİK
4688 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre, göreve son verilmesi veya sair nedenlerle kamu görevinden ayrılanların üyelikleri, sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri sona erer. Farklı bir hizmet koluna giren kuruma atananlardan sendika üyesi olanların üyelikleri, varsa sendika şubesi ve sendika organlarındaki görevleri sona erer, ancak varsa konfederasyon organlarındaki görevleri devam eder. Emekliye ayrılanların sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri seçildikleri dönemin sonuna kadar devam eder.
7. MEMURLAR İÇİN E-DEVLET TARTIŞMASI VE GÜNCEL GELİŞMELER
Son yıllarda memurlar, sendika üyelik ve istifa işlemlerinin de işçilerde olduğu gibi e-Devlet üzerinden yapılması için yoğun talepte bulunmaktadır. Siyasi partilere üyelik ve istifanın e-Devlet üzerinden yapılabildiği, derneklere üyelik ve istifanın e-Devlet üzerinden yapılabildiği, işçi sendikalarına üyelik ve istifanın 2013'ten itibaren e-Devlet üzerinden yapılabildiği, kira sözleşmelerinin dahi e-Devlet'ten yapılabildiği bir dönemde, memurların halen üç nüsha formla işlem yapması eleştirilmektedir.
Çeşitli sendikalar, 4688 sayılı Kanun'un 14, 16 ve 30. maddelerinde, 6356 sayılı Kanun'a paralel değişiklik yapılması için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na talepte bulunmaktadır. Bu değişikliğin gerçekleşmesi halinde, memurlar da işçiler gibi e-Devlet üzerinden sendikaya üye olabilecek ve istifa edebilecektir.
Kamu sendikaları, Anayasa'nın 51. maddesinde düzenlenen üyelikten serbestçe çekilme hakkının işçiler ve memurlar için farklı uygulanmasının anayasal eşitlik ilkesine aykırı olduğunu vurgulamaktadır. Kurum müdürüne evrak vermek zorunda kalan memurların olası bir baskı ile sendikal kararının etkilenmesi muhtemeldir.
8. DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Sendika üyeliğinden istifa ederken bazı önemli hususlara dikkat edilmelidir. Öncelikle hangi statüde çalıştığınızı tespit etmelisiniz. İşçi statüsünde misiniz, memur statüsünde mi? Buna göre işlem yapmalısınız.
İşçiler için e-Devlet üzerinden istifa işlemini gerçekleştirmek yeterlidir. İşlemin tamamlandığına dair ekran görüntüsü almanız faydalı olabilir. Memurlar için üç nüsha formu doldurup kurumunuza teslim etmeli ve size verilen kayıtlı sureti mutlaka saklamalısınız.
İster işçi ister memur olun, istifanızın geçerlilik kazanması için otuz gün beklemeniz gerektiğini unutmayın. Yeni bir sendikaya üye olmak istiyorsanız, otuz günlük sürenin dolmasını bekleyin veya bu süre içinde üye olsanız bile üyeliğinizin otuz gün sonra geçerli olacağını bilin.
Sendika tarafından çıkarılma durumunda, on beş gün içinde iş mahkemesine itiraz hakkınız olduğunu unutmayın.
Sendika üyeliğinden istifa süreci, çalışanın statüsüne göre değişmektedir. İşçi statüsündekiler, 6356 sayılı Kanun gereği e-Devlet üzerinden birkaç dakikada istifa edebilirken, memurlar 4688 sayılı Kanun gereği üç nüsha form doldurarak kurumlarına başvurmak zorundadır. Her iki statüde de istifa, başvuru tarihinden itibaren otuz gün sonra geçerlilik kazanır.
Memurlar için halen devam eden bürokratik süreç, çeşitli sendikalar tarafından eleştirilmekte ve işçilerde olduğu gibi e-Devlet sistemine geçilmesi talep edilmektedir. Anayasa'nın eşitlik ilkesi gereği, memurların da işçiler gibi e-Devlet üzerinden sendika üyelik işlemlerini yapabilmesi beklenmektedir. Bu yönde yapılacak bir yasal düzenleme, memurların sendikal özgürlüklerini daha etkin kullanmalarını sağlayacaktır.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap