Anayasa Mahkemesi Kararları ve Sağlık Bakanlığı İşyeri Değişikliği Usul ve Esasları Işığında 4D İşçilerin Boşanma, Can Güvenliği ve Mazeret Tayinleri
Kamu kurumlarında 4D sürekli işçi statüsünde çalışan binlerce personel, boşanma durumunda başka bir ile veya kuruma tayin isteyip isteyemeyeceğini merak ediyor. Özellikle aile birliğinin sona ermesi, şiddet riski, psikolojik nedenler veya can güvenliği endişesiyle görev yerinin değiştirilmesi talepleri sıkça gündeme geliyor.
Sağlık Bakanlığı'nın 19. maddede düzenlediği işyeri değişikliği usul ve esasları, 4D işçiler için en kapsamlı ve detaylı düzenlemeyi içermektedir. Peki boşanma durumunda tayin hakkı var mı? Can güvenliği riski nasıl belgelendirilir? 6284 sayılı Kanun kapsamında hangi haklarınız var? İşte tüm soruların yanıtları...
Boşanma Durumunda Doğrudan Tayin Hakkı Var mı?
Boşanma tek başına, 4D işçiler için doğrudan tayin hakkı vermemektedir. Ancak boşanma sonrası ortaya çıkan can güvenliği riski, şiddet tehdidi veya 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbir kararları tayin için geçerli sebeplerdir.
Sağlık Bakanlığı İşyeri Değişikliği Usul ve Esasları'nın 4. fıkrası şu hükmü içermektedir: İstihdam şekline bakılmaksızın, kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının bulunduğu yerde kalmasının can güvenliğini tehdit altında bırakacağını adlî veya mülki idare makamlarınca verilen belgeyle belgelendiren işçinin talep ettiği yere işyeri değişikliği yapılır.
Bu madde, boşanma sonrası şiddet riski veya can güvenliği tehdidi bulunan işçiler için doğrudan tayin hakkı tanımaktadır. Önemli olan, bu durumun resmi makamlarca belgelendirilmesidir.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Tayin Hakkı
En güçlü tayin gerekçelerinden biri, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca alınan koruyucu tedbir kararlarıdır.
Madde 19'un 5. fıkrası şu hükmü içermektedir: İstihdam şekline bakılmaksızın, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca hakkında adli makamlarca işyerinin değiştirilmesine ilişkin koruyucu tedbir kararı alınan işçinin talep ettiği yere işyeri değişikliği yapılır. Alınan tedbir kararının süreli olması halinde işçinin talep ettiği yere geçici olarak görevlendirilir.
Bu madde şu anlama gelmektedir: Mahkeme tarafından işyerinin değiştirilmesi yönünde koruyucu tedbir kararı alınmışsa, talep edilen yere doğrudan tayin yapılır. Tedbir kararı süreli ise, süreyle sınırlı olarak geçici görevlendirme yapılır. Bu madde kapsamındaki taleplerde dönem ve süre şartı aranmaz.
Can Güvenliği Riskinin Belgelendirilmesi
Boşanma sonrası can güvenliği riskini belgelendirmek için kullanılabilecek resmi belgeler şunlardır:
Adli makamlardan alınacak belgeler arasında iddianame, mahkeme kararları, uzaklaştırma kararları, koruyucu tedbir kararları ve savcılık kararları bulunmaktadır.
Mülki idare makamlarından alınacak belgeler arasında valilik makamının düzenlediği belgeler, kaymakamlık makamının düzenlediği belgeler ve kolluk kuvvetlerince tutulan tutanaklar yer almaktadır.
Madde 19'un 4. fıkrası açıkça adlî veya mülki idare makamlarınca verilen belge şartını aradığı için, bu belgelerin resmi nitelikte olması gerekmektedir.
Aile Birliğinin Sağlanması ve Boşanma İlişkisi
Madde 19'un 11. fıkrası aile birliğinin sağlanması için tayin imkanı tanımaktadır: Aile birliğinin sağlanması için yapılacak başvurular mezkûr Yönergede belirtilen standardın uygunluğu ve boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla ihtiyaçlar çerçevesinde döneme bağlı olmaksızın değerlendirilerek neticelendirilir.
Boşanma durumunda aile birliği sona erdiği için bu madde doğrudan uygulanmaz. Ancak boşanma sonrası çocuğun velayetine sahip olan ebeveyn için farklı düzenlemeler bulunmaktadır.
Velayet Hakkı ve Çocuk Durumu
Madde 19'un 12. fıkrası, geçici görevlendirmelerde velayet hakkını dikkate almaktadır: İşçinin eşinden ayrılmış olması halinde, velayetinin kendisinde bulunması şartıyla 13 yaşından küçük çocuğunun olmaması.
Bu madde özellikle geçici görevlendirmelerde dikkate alınmakta olup, küçük çocuğu olan ve velayeti kendisinde bulunan boşanmış işçilerin geçici görevlendirilmesinde öncelik gözetilmektedir.
Velayet hakkına sahip boşanmış işçiler için küçük çocuğun varlığı, geçici görevlendirmelerde koruyucu bir faktördür. Çocuğun eğitim, sağlık ve bakım ihtiyaçları göz önünde bulundurulur ve taleplerde öncelik hakkı doğabilir.
Eş Durumu Tayinleri ve Boşanma
Madde 19'un 22. fıkrası, eş durumundan geçici görevlendirme imkanı tanımaktadır: İşçinin eşleri, mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tâbi olarak mülki idare amirliği, milli istihbarat, emniyet hizmetleri sınıflarından birinde görev yapanlar ile hâkim, savcı veya TSK'da subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya uzman er olarak görev yapan işçinin, eşinin görev yaptığı yere eşinin görev süresiyle sınırlı olmak üzere geçici görevlendirmeleri yapılabilir.
Boşanma durumunda bu hak sona erer. Eş durumu tayini veya geçici görevlendirmesi yapılmış bir işçi boşandığında, bu statü ortadan kalkar ve kurum eski görev yerine dönüş talep edebilir.
Sağlık Mazereti ve Boşanma
Boşanma sonrası psikolojik sorunlar yaşayan işçiler için sağlık mazereti kullanılabilir. Madde 19'un 6. fıkrası şu hükmü içermektedir:
Kapsama dahil işçinin, kendisinin, eşinin, bakmakla yükümlü annesinin, babasının, çocuklarının ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının, görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını Üniversiteler veya Bakanlık Eğitim ve Araştırma Hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde, tedavinin yapılabileceği bir sağlık kurum veya kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği mezkûr Yönergede belirtilen standardın uygunluğu ve boş sürekli işçi kadrosu olması kaydıyla uygun olan bir İl'e sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda işyeri değişikliği yapılabilir.
Boşanma sonrası ortaya çıkan depresyon, anksiyete gibi psikolojik rahatsızlıklar, sağlık kurulu raporuyla belgelendirildiği takdirde tayin gerekçesi olabilir.
Becayiş Hakkı (Karşılıklı Yer Değiştirme)
Madde 19'un 3. fıkrası, becayiş hakkını düzenlemektedir: İstihdam şekline bakılmaksızın, işverenin merkez ve taşra teşkilatı bünyesinde görev yapan, aynı unvanlı kadroda çalışan işçiler, kendi aralarında anlaşmak ve işveren vekilinin de rızasını almak kaydı ile işyerlerini değiştirebilirler.
Boşanma sonrası başka bir ile gitmek isteyen işçi, gitmek istediği ilde kendisiyle yer değiştirmek isteyen aynı unvanda bir işçi bulursa, karşılıklı yer değiştirme yapabilir.
Bu işlem için her iki işçinin de talebi, aynı unvanda çalışıyor olmaları ve işveren vekilinin rızası gereklidir. Becayiş yapan işçiler iki yıl geçmeden yeniden karşılıklı yer değişikliği talebinde bulunamazlar.
Yıllık Tayin Dönemi ve Süre Şartı
Madde 19'un 1. ve 2. fıkraları, normal tayin dönemlerini düzenlemektedir. İller arası işyeri değiştirme dönemi Haziran ayıdır. Münhal kadrolar Bakanlıkça her yıl Mayıs ayında ilan edilir. Talep sahipleri Mayıs ayında başvuru yapar.
İller arası işyeri değiştirme talebinde bulunacak işçi, bulunduğu ilde fiilen 2 yıl çalışmadıkça talep edemez. Yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri fiili çalışmadan sayılır.
Ancak can güvenliği ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki taleplerde dönem ve süre şartı aranmaz.
Gerçeğe Aykırı Beyanın Yaptırımı
Madde 19'un 17. fıkrası çok önemli bir uyarı içermektedir: Herhangi bir sebeple iller arası işyeri değişikliği yapılan işçinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu, sahte bilgi ve belge düzenlediği tespit edilmesi halinde işyeri değişikliği iptal edilir ve kişiler hakkında yasal işlem başlatılır.
Boşanma veya can güvenliği gerekçesiyle tayin yapılırken gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, tayinin iptaline ve yasal işlem başlatılmasına neden olur.
Boşanma Sonrası Tayin İçin Yapılması Gerekenler
Boşanma sonrası tayin talebinde bulunacak 4D işçiler için izlenecek yol, duruma göre değişmektedir.
Şiddet, tehdit veya can güvenliği riski varsa, adli veya mülki idare makamlarından belge alınarak Madde 19/4 kapsamında başvuru yapılmalıdır.
Mahkemece işyeri değişikliği tedbir kararı alınmışsa, mahkeme kararı ibraz edilerek Madde 19/5 kapsamında başvuru yapılmalıdır.
Psikolojik rahatsızlık söz konusu ise, sağlık kurulu raporu alınarak Madde 19/6 kapsamında başvuru yapılmalıdır.
Karşılıklı yer değiştirme isteniyorsa, aynı unvanda işçi bulunarak anlaşma sağlanmalı ve Madde 19/3 kapsamında başvuru yapılmalıdır.
Çocuk velayeti durumu varsa, velayet belgesi ve çocuk durumunu gösteren belgelerle Madde 19/12 kapsamında değerlendirme talep edilmelidir.
Diğer Önemli Hususlar
Eşi vefat edenler, şehit veya malul gazi olanlar için özel düzenleme bulunmaktadır. Madde 19'un 10. fıkrasına göre, eşi vefat eden, şehit veya malul gazi olanlar, olay tarihinden itibaren 1 yıl içinde başvurması halinde dönem ve süre şartı aranmaksızın tayin isteyebilir.
Engelli işçiler için de özel düzenleme vardır. Madde 19'un 7. fıkrasına göre, en az yüzde 40 engelli işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçiler, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelerle tayin isteyebilir.
Eski hükümlü olarak görev yapan işçiler için Madde 19'un 8. fıkrası, kurum içinde yer değiştirmeyi düzenlemektedir.
Mazeret takibi de önemli bir husustur. Madde 19'un 23. fıkrasına göre, eş ve sağlık durumundan tayin yapılan işçiler, mazeretlerinin devam ettiğine dair belgeyi her yıl en geç Ocak ayında vermekle yükümlüdür. Mazereti sona erenler, personel ihtiyacı durumuna göre eski görev yerine dönebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşandım ama şiddet görmüyorum, sırf ailem başka şehirde diye tayin isteyebilir miyim sorusuna yanıt olarak, hayır denebilir. Sırf aile birliğini sağlamak veya aileye yakın olmak için yapılan talepler, mevzuatta düzenlenmiş bir tayin hakkı değildir. Normal tayin döneminde başvurabilir veya becayiş yapabilirsiniz.
Boşandığım eşim tarafından tehdit ediliyorum, ne yapmalıyım sorusuna yanıt olarak, öncelikle savcılığa suç duyurusunda bulunun, uzaklaştırma kararı aldırın. Ardından bu belgelerle kurumunuza başvurarak can güvenliği nedeniyle tayin talebinde bulunun.
6284 sayılı Kanun kapsamında işyeri değişikliği kararı aldırdım, ne kadar sürede tayinim yapılır sorusuna yanıt olarak, bu kararın kuruma ibrazından sonra talep ettiğiniz yere işyeri değişikliğiniz yapılır. Bu taleplerde dönem ve süre şartı aranmadığı için süreç hızlı işlemelidir.
Boşandıktan sonra çocuğumun velayeti bende, bu tayin için avantaj sağlar mı sorusuna yanıt olarak, velayet hakkı tek başına tayin sebebi değildir. Ancak geçici görevlendirmelerde ve sağlık mazereti gibi durumlarda çocuğun durumu dikkate alınır. Ayrıca çocuğun eğitim, sağlık gibi ihtiyaçları varsa, bunları belgelendirerek tayin talebinde bulunabilirsiniz.
Becayiş için aynı unvanda işçi bulamıyorum, başka seçeneğim var mı sorusuna yanıt olarak, normal tayin dönemini bekleyebilir veya can güvenliği, sağlık mazereti gibi özel durumlarınız varsa bunları belgelendirerek tayin isteyebilirsiniz.
Tayin için 2 yıl çalışma şartı var mı sorusuna yanıt olarak, normal tayin döneminde iller arası işyeri değişikliği için bulunduğunuz ilde fiilen 2 yıl çalışmış olmanız gerekir. Ancak can güvenliği, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararları gibi durumlarda bu şart aranmaz.
Tayin yapıldıktan sonra mazeretim sona ererse ne olur sorusuna yanıt olarak, mazereti sona erenler, bulundukları ildeki personel ihtiyacı, eski görev yerindeki personel ihtiyacından daha fazla ise ve talep ederlerse yerinde bırakılır. Aksi takdirde, boş kadro bulunması kaydıyla eski görev yerine atanabilirler.
4D sürekli işçi statüsünde çalışanlar için boşanma sonrası tayin hakkı, boşanmanın kendisinden ziyade boşanma sonrası ortaya çıkan can güvenliği riski, şiddet tehdidi veya sağlık sorunlarına bağlı olarak kullanılabilmektedir.
Sağlık Bakanlığı'nın 19. maddede düzenlediği işyeri değişikliği usul ve esasları, bu konuda en kapsamlı ve detaylı düzenlemeyi içermektedir. Özellikle 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbir kararları, işçilere güçlü bir tayin hakkı vermektedir.
Tayin talebinde bulunacak işçilerin, durumlarına uygun maddeyi tespit ederek gerekli belgeleri eksiksiz hazırlamaları ve başvurularını yapmaları gerekmektedir. Gerçeğe aykırı beyan ve sahte belge kullanımının ağır yaptırımları olduğu unutulmamalıdır.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap