Silahsız özel güvenlik görevlileri, bir şüpheliyi kontrol altına alırken öncelikle caydırıcılık ve iletişim yöntemlerini kullanır, gerekli durumlarda ise 5188 sayılı Kanun'un kendilerine verdiği yetkiler çerçevesinde, orantılılık ilkesine uyarak fiziksel müdahalede bulunabilirler. Silahsız görevliler, silah taşıma yetkisine sahip olmamakla birlikte, cop, kelepçe, göz yaşartıcı sprey gibi savunma ekipmanlarını kullanabilir ve mevzuatın belirlediği sınırlar içinde zor kullanma yetkisine sahiptir .
Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Yetki ve Sınırları
Silahsız özel güvenlik görevlileri, tıpkı silahlı meslektaşları gibi 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'a tabidir. Aralarındaki tek fark, silah taşıma ve kullanma yetkisine sahip olmamalarıdır. Ancak bu durum, onların şüpheliye müdahale edemeyeceği anlamına gelmez.
Yetki kullanma şartları: Silahsız özel güvenlik görevlisi, yetkilerini kullanabilmek için üç şartın aynı anda bulunması gerekir :
- Görev alanı içinde olmak: Şirketin sözleşmesinde belirtilen ve valilik tarafından onaylanan alan
- Görev süresi içinde olmak: Mesai saatleri içinde fiilen görev başında olmak
- Kimlik kartı takılı olmak: Kimlik kartının yakada herkes tarafından görülebilecek şekilde takılı olması
Bu üç şart aynı anda gerçekleşmeden özel güvenlik görevlisi, kanunda kendisine özel olarak tanınan yetkileri kullanamaz .
Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Kullanabileceği Ekipmanlar
Silahsız özel güvenlik görevlileri, görevlerini icra ederken çeşitli savunma ve müdahale ekipmanları kullanabilirler. Devriye görevlilerinde bulunması gereken araç ve gereçler şunlardır :
- Telsiz (iletişim için)
- Düdük (haberleşme ve yardım çağırma için)
- Kelepçe (yakalanan şüpheliyi kontrol altında tutmak için)
- Cop (fiziksel müdahale ve savunma için)
- Göz yaşartıcı sprey (etkisiz hale getirme için)
- Not defteri ve kalem (tutanak tutmak için)
- El feneri (gece görevleri için)
- Çelik yelek (koruyucu ekipman)
Önemli: Bu ekipmanların kullanımı, orantılılık ilkesi çerçevesinde ve sadece gerekli durumlarda olmalıdır .
Şüpheliyi Kontrol Altına Alma Süreci
Silahsız özel güvenlik görevlisi, bir şüpheliyi kontrol altına alırken aşamalı bir süreç izler:
1. Önleyici ve Caydırıcı Aşama
Özel güvenlik görevlilerinin temel görevi, korudukları alanlara veya kişilere karşı yapılacak saldırılarda caydırıcılık (önleyicilik) sağlamaktır. Yani saldırganı henüz haksız eylemine başlamadan önce suçtan vazgeçirmektir .
Caydırıcılık yöntemleri:
- Görev alanında görünür olmak
- Üniforma ve kimlik kartıyla resmiyet hissi uyandırmak
- Şüpheli hareketleri erken tespit edip göz teması kurmak
- Dikkat çekici şekilde devriye gezmek
Bir alışveriş merkezinde hırsızlık yapmak isteyen bir şüpheli, özel güvenlik görevlisinin oradaki varlığını hissetmesi ile birlikte eyleminden psikolojik olarak vazgeçebilir .
2. İletişim ve Sözlü Müdahale Aşaması
Caydırıcılık işe yaramazsa, silahsız güvenlik görevlisi iletişim yöntemlerini kullanır :
- Profesyonel iletişim: Sakin ve kararlı bir ses tonuyla şüpheliye hitap etmek
- Kimlik sorma: Toplantı, konser, spor müsabakası, havaalanı, liman, gar gibi yerlerde kimlik sorma yetkisi kullanılır
- Uyarı ve ikaz: Şüpheliyi kurallar konusunda bilgilendirmek ve uyarmak
- Rızaya dayalı işlem: Şüpheliye yapılacak işlemi açıklamak ve rızasını istemek
Önemli: Kimlik sorma yetkisi rızaya dayalıdır. Kimliği sorulan kişi kendi rızası ile kimliğini göstermekten imtina ediyorsa, özel güvenlik görevlisinin ısrar etmemesi gerekir .
3. Fiziksel Müdahale ve Zor Kullanma Aşaması
Tüm tedbirlere rağmen şüpheli kontrol altına alınamıyorsa veya suç işleniyorsa, silahsız özel güvenlik görevlisi fiziksel müdahale yetkisini kullanabilir.
Zor kullanma yetkisi: Özel güvenlik görevlileri, görev alanlarında suç işleyen veya işlemeye teşebbüs eden kişilere karşı zor kullanma yetkisine sahiptir . Ancak bu yetkiyi kullanırken orantılılık ilkesine uymak zorundadırlar .
Müdahale yöntemleri:
Cop kullanımı: Savunma ve etkisiz hale getirme amacıyla cop kullanılabilir. Cop kullanma teknikleri özel güvenlik eğitiminde öğretilmektedir .
Göz yaşartıcı sprey: Şüpheliyi etkisiz hale getirmek için göz yaşartıcı sprey kullanılabilir. Bu spreylerin özellikleri ve korunma yöntemleri eğitim kapsamında verilmektedir .
Beden gücü kullanımı: Şüpheliyi etkisiz hale getirmek için beden gücü kullanılabilir. Ancak bu, kesinlikle orantılı olmalı ve aşırıya kaçılmamalıdır.
4. Yakalama Aşaması
Fiziksel müdahale sonucunda şüpheli kontrol altına alındığında, özel güvenlik görevlisi yakalama yetkisini kullanır .
Yakalama yetkisinin kapsamı:
- Suçüstü halinde şüpheliyi yakalama
- Haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama
- Suç işlendikten sonra kaçan şüpheliyi takip ederek yakalama (görev alanı dışına çıkılabilir)
Kelepçe kullanımı: Yakalanan şüpheliyi kontrol altında tutmak için kelepçe kullanılabilir . Kelepçe, şüphelinin kaçmasını engellemek ve güvenliği sağlamak amacıyla kullanılır.
5. Delilleri Koruma ve Kolluğa Bildirim Aşaması
Şüpheli yakalandıktan sonra silahsız özel güvenlik görevlisinin yapması gereken işlemler şunlardır :
Olay yerini koruma: Ceza yargılamasında büyük öneme sahip olan olay yeri ve delillerin bozulmasını veya kaybolmasını engelleyici tedbirleri almak .
Genel kolluğa bildirim: Suç işlendiğini öğrendikleri andan itibaren vakit kaybetmeksizin genel kolluğa (polis/jandarma) bilgi vermek zorundadırlar . Bu yükümlülüğü yerine getirmemek, 5188 sayılı Kanun'un 21. maddesinde belirtilen idari suçlardandır ve sonuç olarak 1 yıl boyunca özel güvenlik alanında çalışamama cezası uygulanır .
Şüpheliyi teslim etme: Yakalanan şüpheli, genel kolluğa teslim edilir. Teslim sırasında olayla ilgili tutanak düzenlenir ve bu tutanak kolluğa verilir .
Devriye Hizmetleri ve Şüpheli Takibi
Silahsız özel güvenlik görevlileri, şüpheli şahısları tespit etmek ve kontrol altına almak için devriye hizmeti yürütürler. Devriyenin tanımı ve amaçları şöyledir :
Devriye tanımı: Sorumlu olduğu bölgede emniyet ve asayişi sağlamak ve kendisine verilen diğer görevleri yapmak üzere görevlendirilmiş, kanuna uygun olarak hareket eden ve silahlı veya silahsız olarak en az 2 kişiden oluşan (görev yerinin özelliğine göre en az 1 kişi de olabilir), dolaşarak görev yapan görevlilere devriye denir .
Devriyenin amacı: Birinci amaç, sorumlu olduğu bölgede caydırıcılık etkisi ile oluşabilecek suçları veya suça yeltenenleri engellemek ve kişilerin can ve malını korumak için önleyici tedbirler almaktır .
Devriye çeşitleri:
- Yaya devriye
- Motorize ve bisikletli devriye
- Kıyafet yönünden devriye (üniforma veya sivil)
Düdükle Haberleşme ve Yardım İsteme
Silahsız özel güvenlik görevlileri, özellikle yalnız görev yapıyorlarsa veya yardıma ihtiyaç duyduklarında düdük kullanarak haberleşebilirler :
- 1 (tek) uzun düdük: Yoklama içindir. Diğer devriye elemanı aynı şekilde karşılık verir, yerini belli eder.
- 2 (iki) kısa düdük: Davete işarettir. Yardım isteniyor anlamına gelir.
- 3 (üç) kısa düdük arka arkaya: Muhtemelen olay-vukuat var anlamındadır, yardım isteniyor.
Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
Bir şüpheliyi kontrol altına alırken silahsız özel güvenlik görevlisi şu hususlara dikkat etmelidir :
Orantılılık ilkesi: Kullanılan güç, karşılaşılan tehdit ile orantılı olmalıdır. Aşırı güç kullanımı, hem idari hem de cezai yaptırımlara maruz kalmalarına neden olabilir .
İnsan haklarına uygunluk: Tüm işlemler insan haklarına saygılı bir şekilde yürütülmelidir.
Tutanak düzenleme: Yapılan işlemler tutanakla belgelenmeli ve ilgili mercilere bildirilmelidir .
Cinsiyet ayrımı: Kadın şüphelilerin araması kadın özel güvenlik görevlileri tarafından yapılmalıdır .
Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Kaçınması Gereken Davranışlar
Yetki aşımı: Kendini polis veya kolluk kuvveti yerine koymak, resmi sıfat takınma suçunu oluşturabilir.
Adli işlemlere kalkışmak: Özel güvenlik görevlileri, suç araştırması yapma, ifade alma, parmak izi alma gibi adli yetkilere sahip değildir. Bu yetkiler sadece genel kolluğa aittir .
Zorla arama yapmak: Arama yetkisi rızaya dayalıdır. İtiraz eden kişilere ısrar edilmemelidir .
Silahsız özel güvenlik görevlisi, bir şüpheliyi kontrol altına alırken aşamalı bir süreç izler: önleyici ve caydırıcı tedbirler, iletişim ve sözlü müdahale, fiziksel müdahale ve zor kullanma, yakalama ve son olarak delilleri koruma ve kolluğa bildirim.
Silahsız görevliler, cop, kelepçe, göz yaşartıcı sprey gibi ekipmanları kullanabilir ve orantılılık ilkesi çerçevesinde zor kullanma yetkisine sahiptir. Ancak tüm bu yetkiler, 5188 sayılı Kanun'un belirlediği sınırlar içinde, görev alanı ve görev süresiyle sınırlı olarak, kimlik kartı takılıyken kullanılabilir.
Özel güvenlik görevlilerinin temel görevi, caydırıcılık sağlamak, suç işlenmesini önlemek ve suç işlendiğinde kendisine kanunlarca verilmiş yetkiler çerçevesinde olaya müdahale ederek kısa sürede genel kolluk kuvvetlerine haber vermektir . Bu çerçevede, silahsız özel güvenlik görevlileri de etkin bir şekilde şüphelileri kontrol altına alabilir ve güvenliği sağlayabilir.
Not: Bu bilgiler, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, ilgili yönetmelikler ve güncel uygulamalar çerçevesinde hazırlanmıştır. Silahsız özel güvenlik görevlilerinin yetki ve sorumlulukları konusunda tereddüt yaşanması halinde, bağlı bulunulan amirlerden veya hukuki danışmanlardan destek alınması önerilir.
Silahsız özel güvenlik görevlileri, bir şüpheliyi kontrol altına alırken öncelikle caydırıcılık ve iletişim yöntemlerini kullanır, gerekli durumlarda ise 5188 sayılı Kanun'un kendilerine verdiği yetkiler çerçevesinde, orantılılık ilkesine uyarak fiziksel müdahalede bulunabilirler. Silahsız görevliler, silah taşıma yetkisine sahip olmamakla birlikte, cop, kelepçe, göz yaşartıcı sprey gibi savunma ekipmanlarını kullanabilir ve mevzuatın belirlediği sınırlar içinde zor kullanma yetkisine sahiptir .Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Yetki ve SınırlarıSilahsız özel güvenlik görevlileri, tıpkı silahlı meslektaşları gibi 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'a tabidir. Aralarındaki tek fark, silah taşıma ve kullanma yetkisine sahip olmamalarıdır. Ancak bu durum, onların şüpheliye müdahale edemeyeceği anlamına gelmez.Yetki kullanma şartları: Silahsız özel güvenlik görevlisi, yetkilerini kullanabilmek için üç şartın aynı anda bulunması gerekir :Görev alanı içinde olmak: Şirketin sözleşmesinde belirtilen ve valilik tarafından onaylanan alanGörev süresi içinde olmak: Mesai saatleri içinde fiilen görev başında olmakKimlik kartı takılı olmak: Kimlik kartının yakada herkes tarafından görülebilecek şekilde takılı olmasıBu üç şart aynı anda gerçekleşmeden özel güvenlik görevlisi, kanunda kendisine özel olarak tanınan yetkileri kullanamaz .Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Kullanabileceği EkipmanlarSilahsız özel güvenlik görevlileri, görevlerini icra ederken çeşitli savunma ve müdahale ekipmanları kullanabilirler. Devriye görevlilerinde bulunması gereken araç ve gereçler şunlardır :Telsiz (iletişim için)Düdük (haberleşme ve yardım çağırma için)Kelepçe (yakalanan şüpheliyi kontrol altında tutmak için)Cop (fiziksel müdahale ve savunma için)Göz yaşartıcı sprey (etkisiz hale getirme için)Not defteri ve kalem (tutanak tutmak için)El feneri (gece görevleri için)Çelik yelek (koruyucu ekipman)Önemli: Bu ekipmanların kullanımı, orantılılık ilkesi çerçevesinde ve sadece gerekli durumlarda olmalıdır .Şüpheliyi Kontrol Altına Alma SüreciSilahsız özel güvenlik görevlisi, bir şüpheliyi kontrol altına alırken aşamalı bir süreç izler:1. Önleyici ve Caydırıcı AşamaÖzel güvenlik görevlilerinin temel görevi, korudukları alanlara veya kişilere karşı yapılacak saldırılarda caydırıcılık (önleyicilik) sağlamaktır. Yani saldırganı henüz haksız eylemine başlamadan önce suçtan vazgeçirmektir .Caydırıcılık yöntemleri:Görev alanında görünür olmakÜniforma ve kimlik kartıyla resmiyet hissi uyandırmakŞüpheli hareketleri erken tespit edip göz teması kurmakDikkat çekici şekilde devriye gezmek Bir alışveriş merkezinde hırsızlık yapmak isteyen bir şüpheli, özel güvenlik görevlisinin oradaki varlığını hissetmesi ile birlikte eyleminden psikolojik olarak vazgeçebilir .2. İletişim ve Sözlü Müdahale AşamasıCaydırıcılık işe yaramazsa, silahsız güvenlik görevlisi iletişim yöntemlerini kullanır :Profesyonel iletişim: Sakin ve kararlı bir ses tonuyla şüpheliye hitap etmekKimlik sorma: Toplantı, konser, spor müsabakası, havaalanı, liman, gar gibi yerlerde kimlik sorma yetkisi kullanılır Uyarı ve ikaz: Şüpheliyi kurallar konusunda bilgilendirmek ve uyarmakRızaya dayalı işlem: Şüpheliye yapılacak işlemi açıklamak ve rızasını istemekÖnemli: Kimlik sorma yetkisi rızaya dayalıdır. Kimliği sorulan kişi kendi rızası ile kimliğini göstermekten imtina ediyorsa, özel güvenlik görevlisinin ısrar etmemesi gerekir .3. Fiziksel Müdahale ve Zor Kullanma AşamasıTüm tedbirlere rağmen şüpheli kontrol altına alınamıyorsa veya suç işleniyorsa, silahsız özel güvenlik görevlisi fiziksel müdahale yetkisini kullanabilir.Zor kullanma yetkisi: Özel güvenlik görevlileri, görev alanlarında suç işleyen veya işlemeye teşebbüs eden kişilere karşı zor kullanma yetkisine sahiptir . Ancak bu yetkiyi kullanırken orantılılık ilkesine uymak zorundadırlar .Müdahale yöntemleri:Cop kullanımı: Savunma ve etkisiz hale getirme amacıyla cop kullanılabilir. Cop kullanma teknikleri özel güvenlik eğitiminde öğretilmektedir .Göz yaşartıcı sprey: Şüpheliyi etkisiz hale getirmek için göz yaşartıcı sprey kullanılabilir. Bu spreylerin özellikleri ve korunma yöntemleri eğitim kapsamında verilmektedir .Beden gücü kullanımı: Şüpheliyi etkisiz hale getirmek için beden gücü kullanılabilir. Ancak bu, kesinlikle orantılı olmalı ve aşırıya kaçılmamalıdır.4. Yakalama AşamasıFiziksel müdahale sonucunda şüpheli kontrol altına alındığında, özel güvenlik görevlisi yakalama yetkisini kullanır .Yakalama yetkisinin kapsamı:Suçüstü halinde şüpheliyi yakalamaHaklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama Suç işlendikten sonra kaçan şüpheliyi takip ederek yakalama (görev alanı dışına çıkılabilir) Kelepçe kullanımı: Yakalanan şüpheliyi kontrol altında tutmak için kelepçe kullanılabilir . Kelepçe, şüphelinin kaçmasını engellemek ve güvenliği sağlamak amacıyla kullanılır.5. Delilleri Koruma ve Kolluğa Bildirim AşamasıŞüpheli yakalandıktan sonra silahsız özel güvenlik görevlisinin yapması gereken işlemler şunlardır :Olay yerini koruma: Ceza yargılamasında büyük öneme sahip olan olay yeri ve delillerin bozulmasını veya kaybolmasını engelleyici tedbirleri almak .Genel kolluğa bildirim: Suç işlendiğini öğrendikleri andan itibaren vakit kaybetmeksizin genel kolluğa (polis/jandarma) bilgi vermek zorundadırlar . Bu yükümlülüğü yerine getirmemek, 5188 sayılı Kanun'un 21. maddesinde belirtilen idari suçlardandır ve sonuç olarak 1 yıl boyunca özel güvenlik alanında çalışamama cezası uygulanır .Şüpheliyi teslim etme: Yakalanan şüpheli, genel kolluğa teslim edilir. Teslim sırasında olayla ilgili tutanak düzenlenir ve bu tutanak kolluğa verilir .Devriye Hizmetleri ve Şüpheli TakibiSilahsız özel güvenlik görevlileri, şüpheli şahısları tespit etmek ve kontrol altına almak için devriye hizmeti yürütürler. Devriyenin tanımı ve amaçları şöyledir :Devriye tanımı: Sorumlu olduğu bölgede emniyet ve asayişi sağlamak ve kendisine verilen diğer görevleri yapmak üzere görevlendirilmiş, kanuna uygun olarak hareket eden ve silahlı veya silahsız olarak en az 2 kişiden oluşan (görev yerinin özelliğine göre en az 1 kişi de olabilir), dolaşarak görev yapan görevlilere devriye denir .Devriyenin amacı: Birinci amaç, sorumlu olduğu bölgede caydırıcılık etkisi ile oluşabilecek suçları veya suça yeltenenleri engellemek ve kişilerin can ve malını korumak için önleyici tedbirler almaktır .Devriye çeşitleri:Yaya devriyeMotorize ve bisikletli devriyeKıyafet yönünden devriye (üniforma veya sivil) Düdükle Haberleşme ve Yardım İstemeSilahsız özel güvenlik görevlileri, özellikle yalnız görev yapıyorlarsa veya yardıma ihtiyaç duyduklarında düdük kullanarak haberleşebilirler :1 (tek) uzun düdük: Yoklama içindir. Diğer devriye elemanı aynı şekilde karşılık verir, yerini belli eder.2 (iki) kısa düdük: Davete işarettir. Yardım isteniyor anlamına gelir.3 (üç) kısa düdük arka arkaya: Muhtemelen olay-vukuat var anlamındadır, yardım isteniyor.Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Dikkat Etmesi Gereken HususlarBir şüpheliyi kontrol altına alırken silahsız özel güvenlik görevlisi şu hususlara dikkat etmelidir :Orantılılık ilkesi: Kullanılan güç, karşılaşılan tehdit ile orantılı olmalıdır. Aşırı güç kullanımı, hem idari hem de cezai yaptırımlara maruz kalmalarına neden olabilir .İnsan haklarına uygunluk: Tüm işlemler insan haklarına saygılı bir şekilde yürütülmelidir.Tutanak düzenleme: Yapılan işlemler tutanakla belgelenmeli ve ilgili mercilere bildirilmelidir .Cinsiyet ayrımı: Kadın şüphelilerin araması kadın özel güvenlik görevlileri tarafından yapılmalıdır .Silahsız Özel Güvenlik Görevlisinin Kaçınması Gereken DavranışlarYetki aşımı: Kendini polis veya kolluk kuvveti yerine koymak, resmi sıfat takınma suçunu oluşturabilir.Adli işlemlere kalkışmak: Özel güvenlik görevlileri, suç araştırması yapma, ifade alma, parmak izi alma gibi adli yetkilere sahip değildir. Bu yetkiler sadece genel kolluğa aittir .Zorla arama yapmak: Arama yetkisi rızaya dayalıdır. İtiraz eden kişilere ısrar edilmemelidir .Silahsız özel güvenlik görevlisi, bir şüpheliyi kontrol altına alırken aşamalı bir süreç izler: önleyici ve caydırıcı tedbirler, iletişim ve sözlü müdahale, fiziksel müdahale ve zor kullanma, yakalama ve son olarak delilleri koruma ve kolluğa bildirim.Silahsız görevliler, cop, kelepçe, göz yaşartıcı sprey gibi ekipmanları kullanabilir ve orantılılık ilkesi çerçevesinde zor kullanma yetkisine sahiptir. Ancak tüm bu yetkiler, 5188 sayılı Kanun'un belirlediği sınırlar içinde, görev alanı ve görev süresiyle sınırlı olarak, kimlik kartı takılıyken kullanılabilir.Özel güvenlik görevlilerinin temel görevi, caydırıcılık sağlamak, suç işlenmesini önlemek ve suç işlendiğinde kendisine kanunlarca verilmiş yetkiler çerçevesinde olaya müdahale ederek kısa sürede genel kolluk kuvvetlerine haber vermektir . Bu çerçevede, silahsız özel güvenlik görevlileri de etkin bir şekilde şüphelileri kontrol altına alabilir ve güvenliği sağlayabilir.Not: Bu bilgiler, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, ilgili yönetmelikler ve güncel uygulamalar çerçevesinde hazırlanmıştır. Silahsız özel güvenlik görevlilerinin yetki ve sorumlulukları konusunda tereddüt yaşanması halinde, bağlı bulunulan amirlerden veya hukuki danışmanlardan destek alınması önerilir.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap