Özel güvenlik görevlilerinin sakal bırakıp bırakamayacağı konusu, Danıştay'ın 20 Nisan 2022 tarihli emsal kararı ile netlik kazanmıştır. Bu karar ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, özel güvenlik görevlileri sakal bırakabilir.
Danıştay Kararı: Sakal Yasağı Tarihe Karıştı
20 Nisan 2022 tarihli ve 2021/7000 esas, 2022/2247 sayılı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararıyla, "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik"in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Her gün sakal tıraşı olunur ve sakal bırakılmaz." ibaresi iptal edilmiştir.
Danıştay kararında özetle şu gerekçelere yer verilmiştir:
- Kişinin görünümünün bir parçası olan sakalın, belirli bir meslek grubu için zorunlu kılınmasının, kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği
- Sakal bırakmama yönündeki düzenlemenin, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına müdahale teşkil ettiği
- Bu müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı ve ölçülülük ilkesine aykırı olduğu
Bu karar, Mevzuat Bilgi Sistemi'ne işlenerek yürürlüğe girmiş olup, kamu kurumlarında çalışan erkek personel için sakal kesme zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır.
5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve İlgili Mevzuat
5188 Sayılı Kanun'un Kılık Kıyafet Düzenlemesi
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un "Kıyafet" başlıklı 13. maddesi şu hükmü içermektedir:
"Özel güvenlik görevlileri görev alanı içinde ve süresince üniforma giyerler. Görevin ve işyerinin özelliği nedeniyle gerekli görülen hallerde sivil kıyafetle görev yapılmasına komisyon izin verebilir."
Bu maddede sakal veya bıyık konusunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik
07 Ekim 2004 tarihli ve 25606 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik"in 22. maddesi :
"Özel güvenlik görevlilerinin giyeceği üniforma ve üniformayı tamamlayan diğer unsurlar, Türk Silahlı Kuvvetleri ve genel kolluk kuvvetleri ile kanunlarla kurulan özel kolluk kuvvetlerinde kullanılan renkte, biçim ve motifte olamaz."
Bu yönetmelik hükmü, üniformanın genel kolluk kuvvetleriyle benzerlik göstermemesini düzenlemekte olup, sakal konusunda bir hüküm içermemektedir.
Emniyet Genel Müdürlüğü Genelgesi
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 25/06/2007 tarihli ve B.05.1.EGM.0.11.08.01/4459-112484 sayılı yazısında özel güvenlik görevlilerinin kılık kıyafetlerine ilişkin şu düzenlemeler yer almaktadır :
- Özel güvenlik görevlilerinin üniforma renkleri TSK ve genel kolluk tarafından kullanılan üniforma renginde veya benzeyen renkte olamaz. (Haki yeşil, lacivert, mavi, bej, kamuflaj ve benzeri renkler yasaktır. Ancak 2495 sayılı Kanun'dan gelen müktesep hak sahipleri için siyah renk kullanılabilecektir.)
- Özel güvenlik görevlileri şapka olarak sadece "kep" giyebilirler. Köşeli şapka, askeri kep ya da TSK ve genel kollukta ihtisaslaşmayı ifade eden bere giymelerine izin verilmez.
- Üniformaların tamamında Türkçe dışında başka bir dilde yazılıma izin verilmez.
Bu genelgede de sakal veya bıyık konusunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün Resmi Görüşü
Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 28 Mayıs 2019 tarihli yazısında, mevzuatta bıyıklı görev yapmayı engelleyen bir düzenleme olmadığı açıkça belirtilmiştir.
İçişleri Bakanlığı'nın görüşünü bildirdiği resmi yazıda da, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler açısından özel güvenlik görevlilerinin bıyık bırakmasında sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Özel Güvenlik Görevlilerine Ait Üniformalar Hakkında Yönerge
İçişleri Bakanlığı tarafından 15.08.2020 tarihinde yürürlüğe konulan "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Özel Güvenlik Görevlilerine Ait Üniformalara İlişkin Yönerge" kapsamında:
- Üniforma renkleri, modelleri ve üzerinde bulunması gereken işaret, sembol, logo ve armalar detaylı şekilde düzenlenmiştir
- Bu Yönergede de sakal veya bıyık konusunda herhangi bir yasaklayıcı hüküm bulunmamaktadır
Yönergenin 9. maddesinde üniformada bulunması gereken unsurlar şöyle sıralanmıştır :
- Özel güvenlik yıldızı arması
- Kol arması
- Kurum/kuruluşa ait logo/arma
- "Özel Güvenlik" ibareli baskı yazı
İşverenin İnisiyatifi ve Sınırları
İşveren, iş yerinde yayınladığı iç yönerge veya kılık kıyafet talimatı ile çalışanların sakal ve bıyık kullanmasını düzenleyebilir. Ancak bu düzenlemelerin aşağıdaki hukuki sınırlar içinde kalması zorunludur:
- Anayasa'nın 17. maddesi: Kimsenin maddi ve manevi varlığına dokunulamaz
- Anayasa'nın 12. maddesi: Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder
- Ölçülülük ilkesi: Getirilen sınırlamalar, amaç ile orantılı olmalıdır
- Danıştay içtihadı: Sakal bırakmama yönündeki genel düzenlemeler Anayasa'ya aykırı bulunmuştur
Özel Güvenlik Görevlilerinde Genel Görünüm Kuralları
Sakal serbestisi bulunmakla birlikte, mevzuatta yer alan diğer görünüm kuralları geçerliliğini korumaktadır:
Kılık Kıyafet Yönetmeliği'nin genel hükümlerine göre :
- Üniformalar temiz, ütülü ve düzgün giyilmelidir
- Üniforma, TSK ve genel kolluk kuvvetleriyle benzerlik göstermemelidir
- Favoriler kulağın ortasını geçmemelidir
- Üniformanın sırt kısmında reflektif "ÖZEL GÜVENLİK" ibaresi bulunmalıdır
- Şapkalarda kurum logosu yer almalıdır
Yargıtay ve Danıştay'ın Konuya İlişkin Diğer Kararları
Danıştay 12. Dairesi'nin 2019/5779 Esas, 2021/478 Karar sayılı ilamı:
Kişisel görünümün, kişinin maddi ve manevi varlığının bir parçası olduğu ve keyfi olarak sınırlandırılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 2018/3273 Esas, 2019/3561 Karar sayılı ilamı:
Kılık kıyafet düzenlemelerinin, hizmetin gerekleriyle sınırlı olması gerektiği, kişisel tercihlere müdahalenin ancak zorunlu hallerde ve ölçülü olabileceği vurgulanmıştır.
Değerlendirme
Yasal dayanaklar ve mahkeme kararları çerçevesinde:
- Özel güvenlik görevlileri, Danıştay'ın 20 Nisan 2022 tarihli kararı ve mevzuattaki düzenlemeler uyarınca sakal bırakabilirler.
- 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde sakal bırakmayı yasaklayan herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
- Emniyet Genel Müdürlüğü ve İçişleri Bakanlığı'nın resmi görüşleri de bu yöndedir.
- Çalışılan kurumun iç düzenlemeleri farklı kurallar içerebilir. Ancak bu kurallar, Anayasa'ya, Danıştay içtihatlarına ve ölçülülük ilkesine uygun olmak zorundadır.
- Sakal bırakma hakkı, bakımlı ve temiz olma şartıyla kullanılmalıdır. Aşırıya kaçan veya görev yapmayı engelleyen görünümler, işveren tarafından uyarı konusu yapılabilir.
- Kamu kurumlarında çalışan özel güvenlik görevlileri ile özel sektörde çalışanlar arasında bu konuda fark bulunmamaktadır. Her iki grupta da temel belirleyici, bağlı olunan kurumun iç düzenlemeleridir.
Özel güvenlik görevlileri, yukarıda belirtilen yasal dayanaklar çerçevesinde sakal bırakabilirler. Ancak işe başlamadan önce, çalışacakları kurumun kılık kıyafet yönergesini incelemeleri ve varsa özel düzenlemelere uymaları önerilir.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap