Kadın çalışanların doğum izni sürecinde en çok merak ettiği konuların başında, bu dönemde tediye ve ikramiye gibi ek ödemelerin yapılıp yapılmayacağı gelmektedir. Yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları ışığında, doğum izni süresince işçinin tediye ve ikramiye hakları, iş sözleşmesinin devam etmesi ve ücretli izinli sayılması nedeniyle korunmaktadır.
Yasal Dayanaklar
Doğum izni süresince tediye ve ikramiye ödemelerinin akıbeti, başta 4857 sayılı İş Kanunu olmak üzere, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanun ve toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi, kadın işçilere doğumdan önce sekiz hafta ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık ücretli izin verilmesini zorunlu kılmaktadır. Çoğul gebelik durumunda doğum öncesi izne iki hafta daha eklenmektedir. Bu süre boyunca iş sözleşmesi askıda değil, aksine devam etmektedir.
Doğum İzni Ücreti ve SGK Ödemeleri
Kadın işçilere doğum izni süresince Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmektedir. Bu ödeme, işçinin doğum iznine ayrıldığı dönemdeki brüt kazancının belirli bir oranını karşılamaktadır. Geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanabilmek için doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekmektedir.
Tediye ve İkramiye Ödemelerinin Hukuki Niteliği
Tediye ve ikramiye, işçinin çalışmasının karşılığı olarak ödenen ücretin eki niteliğinde olup, yasal düzenlemeler veya toplu iş sözleşmeleriyle güvence altına alınmış haklardır.
6772 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, devlet ve ona bağlı kurumlarda çalışan işçilere ücret sistemleri ne olursa olsun her yıl için birer aylık ücret tutarında ilave tediye ödeneceği belirtilmektedir . Aynı kanunun 3. maddesinde, işçilere her yıl için birer aylık ilave tediye dışında, birer aylık ücret istihkaklarını geçmemek üzere aynı oranda bir ilave tediye ödemesi daha yapılabileceği hükme bağlanmıştır .
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 02.05.2011 tarihli ve 2011/19485 Esas, 2011/12720 Karar sayılı ilamında, ilave tediye alacağının yasadan kaynaklandığı ve işçinin bu haktan yararlanması için gerekli koşulların oluştuğu belirtilmiştir .
Çalışılmış Gibi Sayılan Süreler
Doğum izni süresince tediye ve ikramiye ödenip ödenmeyeceği konusunda en belirleyici husus, bu sürelerin "çalışılmış gibi sayılıp sayılmadığıdır."
6772 sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemeler ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında, iş sözleşmesinin devamı müddetine rastlayan yasal ve idari izinler, hastalık izinleri, hafta tatili ile ulusal, bayram ve genel tatil günleri, çalışılmış gibi hesaba katılmaktadır .
Bu kapsamda değerlendirildiğinde, doğum izni de yasal bir izin türü olduğu için, işçinin bu sürelerde fiilen çalışmamış olması, tediye ve ikramiye hakkını ortadan kaldırmamaktadır. İş sözleşmesi devam ettiği sürece, işçi tediye ve ikramiye haklarını korumaktadır.
4D Sürekli İşçiler İçin Durum
4D sürekli işçi statüsünde çalışanlar için doğum izni süresince tediye ve ikramiye ödemeleri konusunda daha güvenceli bir durum söz konusudur. Toplu iş sözleşmeleri kapsamında çalışan 4D işçiler, ücretli izinlerde kanunda çalışılmış gibi sayılan süreler kapsamında değerlendirildiği için, doğum izni süresi boyunca tediye ve ikramiye ödemelerinden yararlanmaktadır.
Ancak bu konuda toplu iş sözleşmelerinde farklı düzenlemeler olabileceği için, işçilerin kendi toplu iş sözleşmelerini incelemeleri ve bağlı bulundukları sendika temsilcileriyle görüşmeleri önem taşımaktadır.
İkramiye ve Tediyenin Haczedilemezliği
6772 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, ilave tediyelerden çeşitli işçi sigortalarının gerektirdiği primlerin kesilemeyeceği ve bu paraların borç için haczedilemeyeceği açıkça belirtilmiştir . Bu düzenleme, tediye ve ikramiyelerin işçi açısından ne kadar önemli bir sosyal hak olduğunu göstermektedir.
Süt İzni Ücreti Konusunda Yargıtay Kararı
Doğum izniyle bağlantılı olarak süt izni konusunda önemli bir Yargıtay kararı bulunmaktadır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 07.04.2014 tarihli ve 2012/7210 Esas, 2014/11523 Karar sayılı ilamında, süt izni verilmemesi durumunda işçiye ilave bir ücret ödeneceğine dair bir kural bulunmadığı, bu nedenle süt izni ücreti isteğinin reddedilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır .
Bu karar, doğum izni sonrası kullanılan süt izninin ücrete dönüştürülmesi taleplerinin hukuki dayanağı olmadığını ortaya koymaktadır. Süt izni, kullanılması gereken bir hak olup, kullanılmadığı takdirde ücret olarak talep edilmesi mümkün değildir.
İşveren Uygulamaları ve Toplu Sözleşmeler
İşverenler, doğum izni süresinde çalışılmadığı gerekçesiyle bazı durumlarda tediye veya ikramiye ödemeyebilir. Ancak yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları, bu tür uygulamaların hukuka aykırı olduğunu göstermektedir.
İşçinin doğum izni süresince alacağı ödemeler, iş sözleşmesi veya varsa toplu iş sözleşmesine göre de belirlenir. Bu belgelerde doğum izniyle ilgili özel hükümler yer alıyorsa, o hükümler geçerli olacaktır.
Sürekli işçilerin doğum izni sırasında tediye veya ikramiye alıp almayacağı, yasal düzenlemeler ve toplu iş sözleşmeleri hükmünce farklılık arz edebilir. Ancak ücretli izinlerde kanunda çalışılmış gibi sayılan süreler kapsamında, 4D sürekli işçi statüsünde çalışan işçilere doğum izni süresi boyunca tediye ve ikramiye ödemesi yapılır.
Yasal izin sürelerinin çalışılmış gibi sayılması ilkesi ve 6772 sayılı Kanun'un açık hükümleri karşısında, işverenin doğum izni süresince tediye ve ikramiye ödemekten kaçınması hukuken mümkün değildir. Bu nedenle doğum iznine ayrılan işçiler, bu dönemde de tediye ve ikramiye haklarını korumaya devam etmektedir.
İşçilerin hak kaybına uğramamaları için, doğum izni sürecinde işverenleriyle iletişim halinde olmaları, toplu iş sözleşmesi hükümlerini incelemeleri ve gerektiğinde sendika temsilcilerinden hukuki destek almaları önerilmektedir.
WHATSAPP GRUBUMUZDAN BİZİ TAKİP EDİN BURAYI TIKLAYIN
Kadın çalışanların doğum izni sürecinde en çok merak ettiği konuların başında, bu dönemde tediye ve ikramiye gibi ek ödemelerin yapılıp yapılmayacağı gelmektedir. Yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları ışığında, doğum izni süresince işçinin tediye ve ikramiye hakları, iş sözleşmesinin devam etmesi ve ücretli izinli sayılması nedeniyle korunmaktadır.Yasal DayanaklarDoğum izni süresince tediye ve ikramiye ödemelerinin akıbeti, başta 4857 sayılı İş Kanunu olmak üzere, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanun ve toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir.4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi, kadın işçilere doğumdan önce sekiz hafta ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık ücretli izin verilmesini zorunlu kılmaktadır. Çoğul gebelik durumunda doğum öncesi izne iki hafta daha eklenmektedir. Bu süre boyunca iş sözleşmesi askıda değil, aksine devam etmektedir.Doğum İzni Ücreti ve SGK ÖdemeleriKadın işçilere doğum izni süresince Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmektedir. Bu ödeme, işçinin doğum iznine ayrıldığı dönemdeki brüt kazancının belirli bir oranını karşılamaktadır. Geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanabilmek için doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekmektedir.Tediye ve İkramiye Ödemelerinin Hukuki NiteliğiTediye ve ikramiye, işçinin çalışmasının karşılığı olarak ödenen ücretin eki niteliğinde olup, yasal düzenlemeler veya toplu iş sözleşmeleriyle güvence altına alınmış haklardır.6772 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, devlet ve ona bağlı kurumlarda çalışan işçilere ücret sistemleri ne olursa olsun her yıl için birer aylık ücret tutarında ilave tediye ödeneceği belirtilmektedir . Aynı kanunun 3. maddesinde, işçilere her yıl için birer aylık ilave tediye dışında, birer aylık ücret istihkaklarını geçmemek üzere aynı oranda bir ilave tediye ödemesi daha yapılabileceği hükme bağlanmıştır .Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 02.05.2011 tarihli ve 2011/19485 Esas, 2011/12720 Karar sayılı ilamında, ilave tediye alacağının yasadan kaynaklandığı ve işçinin bu haktan yararlanması için gerekli koşulların oluştuğu belirtilmiştir .Çalışılmış Gibi Sayılan SürelerDoğum izni süresince tediye ve ikramiye ödenip ödenmeyeceği konusunda en belirleyici husus, bu sürelerin "çalışılmış gibi sayılıp sayılmadığıdır."6772 sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemeler ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında, iş sözleşmesinin devamı müddetine rastlayan yasal ve idari izinler, hastalık izinleri, hafta tatili ile ulusal, bayram ve genel tatil günleri, çalışılmış gibi hesaba katılmaktadır .Bu kapsamda değerlendirildiğinde, doğum izni de yasal bir izin türü olduğu için, işçinin bu sürelerde fiilen çalışmamış olması, tediye ve ikramiye hakkını ortadan kaldırmamaktadır. İş sözleşmesi devam ettiği sürece, işçi tediye ve ikramiye haklarını korumaktadır.4D Sürekli İşçiler İçin Durum4D sürekli işçi statüsünde çalışanlar için doğum izni süresince tediye ve ikramiye ödemeleri konusunda daha güvenceli bir durum söz konusudur. Toplu iş sözleşmeleri kapsamında çalışan 4D işçiler, ücretli izinlerde kanunda çalışılmış gibi sayılan süreler kapsamında değerlendirildiği için, doğum izni süresi boyunca tediye ve ikramiye ödemelerinden yararlanmaktadır.Ancak bu konuda toplu iş sözleşmelerinde farklı düzenlemeler olabileceği için, işçilerin kendi toplu iş sözleşmelerini incelemeleri ve bağlı bulundukları sendika temsilcileriyle görüşmeleri önem taşımaktadır.İkramiye ve Tediyenin Haczedilemezliği6772 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, ilave tediyelerden çeşitli işçi sigortalarının gerektirdiği primlerin kesilemeyeceği ve bu paraların borç için haczedilemeyeceği açıkça belirtilmiştir . Bu düzenleme, tediye ve ikramiyelerin işçi açısından ne kadar önemli bir sosyal hak olduğunu göstermektedir.Süt İzni Ücreti Konusunda Yargıtay KararıDoğum izniyle bağlantılı olarak süt izni konusunda önemli bir Yargıtay kararı bulunmaktadır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 07.04.2014 tarihli ve 2012/7210 Esas, 2014/11523 Karar sayılı ilamında, süt izni verilmemesi durumunda işçiye ilave bir ücret ödeneceğine dair bir kural bulunmadığı, bu nedenle süt izni ücreti isteğinin reddedilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır .Bu karar, doğum izni sonrası kullanılan süt izninin ücrete dönüştürülmesi taleplerinin hukuki dayanağı olmadığını ortaya koymaktadır. Süt izni, kullanılması gereken bir hak olup, kullanılmadığı takdirde ücret olarak talep edilmesi mümkün değildir.İşveren Uygulamaları ve Toplu Sözleşmelerİşverenler, doğum izni süresinde çalışılmadığı gerekçesiyle bazı durumlarda tediye veya ikramiye ödemeyebilir. Ancak yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları, bu tür uygulamaların hukuka aykırı olduğunu göstermektedir.İşçinin doğum izni süresince alacağı ödemeler, iş sözleşmesi veya varsa toplu iş sözleşmesine göre de belirlenir. Bu belgelerde doğum izniyle ilgili özel hükümler yer alıyorsa, o hükümler geçerli olacaktır.Sürekli işçilerin doğum izni sırasında tediye veya ikramiye alıp almayacağı, yasal düzenlemeler ve toplu iş sözleşmeleri hükmünce farklılık arz edebilir. Ancak ücretli izinlerde kanunda çalışılmış gibi sayılan süreler kapsamında, 4D sürekli işçi statüsünde çalışan işçilere doğum izni süresi boyunca tediye ve ikramiye ödemesi yapılır.Yasal izin sürelerinin çalışılmış gibi sayılması ilkesi ve 6772 sayılı Kanun'un açık hükümleri karşısında, işverenin doğum izni süresince tediye ve ikramiye ödemekten kaçınması hukuken mümkün değildir. Bu nedenle doğum iznine ayrılan işçiler, bu dönemde de tediye ve ikramiye haklarını korumaya devam etmektedir.İşçilerin hak kaybına uğramamaları için, doğum izni sürecinde işverenleriyle iletişim halinde olmaları, toplu iş sözleşmesi hükümlerini incelemeleri ve gerektiğinde sendika temsilcilerinden hukuki destek almaları önerilmektedir.WHATSAPP GRUBUMUZDAN BİZİ TAKİP EDİN BURAYI TIKLAYIN
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap