4D sürekli işçi statüsünde çalışanların kıdem tazminatı hesaplanırken, fiilen çalışılan sürelerin yanı sıra iş sözleşmesinin askıda olduğu bazı dönemler de dikkate alınmamaktadır. Yargıtay kararları ve iş mevzuatı uyarınca, belirli durumlarda geçen süreler kıdem tazminatı hesabında çalışılmış gibi sayılmamakta ve toplam kıdem süresinden düşülebilmektedir.
İzinsiz ve Mazeretsiz Devamsızlık Süreleri
İşçinin geçerli bir mazereti olmadan ve izinsiz olarak işe devamsızlık yaptığı süreler, kıdem tazminatı hesabında çalışılmış gibi sayılmamaktadır . Bu tür devamsızlıklar, işçinin iş görme edimini yerine getirmediği dönemler olduğu için kıdem süresine dahil edilmez.
SGK uygulamasında mazeretsiz devamsızlık, eksik gün kodu 15 ile bildirilmekte olup, işe devamsızlığa ilişkin belgelerle ispat edilmesi gerekmektedir . İşçinin bu şekilde geçirdiği günler, toplam kıdem süresi hesaplanırken dışarıda bırakılır.
Tutukluluk ve Hükümlülükte Geçen Süreler
İşçinin gözaltına alınması, tutuklanması veya hükümlülük durumunda cezaevinde geçirdiği süreler, kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmaz . Bu durumlar iş sözleşmesinin askıda olduğu dönemler olarak kabul edilmektedir.
Tutukluluk halinde devamsızlığın 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesindeki bildirim sürelerini aşması durumunda işveren haklı nedenle fesih hakkına sahip olmakta, ancak kıdem tazminatı şartları oluşmuşsa işçiye ödenmesi gerekmektedir . Önemli olan nokta, tutuklulukta geçen sürenin kendisinin kıdem hesabına dahil edilmediğidir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 16.09.2019 tarihli kararında belirtildiği üzere, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması sebebiyle çalışamadığı süre için ücret talep hakkı yoktur ve bu süreler kıdem hesabında dikkate alınmaz .
SGK eksik gün bildirimlerinde gözaltına alınma kodu 4, tutukluluk ise kod 5 ile bildirilmektedir .
Grev ve Lokavtta Geçen Süreler
Grev ve lokavt uygulamaları sırasında geçen süreler de kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan dönemler arasındadır . Bu sürelerde iş sözleşmesi askıda kalmakta ve fiili çalışma olmadığı için kıdem süresine eklenmemektedir.
SGK uygulamasında grev kodu 8, lokavt ise kod 9 ile bildirilmekte ve ilgili resmî makamlardan alınan yazı ile ispat edilmektedir .
Ücretsiz İzin ve İş Sözleşmesinin Askıda Olduğu Diğer Süreler
İşçinin ücretsiz izinde olduğu süreler, kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan en önemli dönemlerdendir . Ücretsiz izin, iş sözleşmesinin askıda olduğu bir dönem olup fiili çalışma bulunmadığından kıdem süresine dahil edilmez.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2015/38005 Esas ve 2016/3033 Karar sayılı ilamında açıkça belirtildiği üzere: "İşçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler de, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Örneğin ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz" .
Bu kapsamda değerlendirilen ücretsiz izin türleri şunlardır:
Ücretsiz doğum izni: Doğum yapan kadın sigortalıya analık istirahati sona erdikten sonra verilen izin süreleri . SGK'da kod 19 ile bildirilir.
Ücretsiz yol izni: Yıllık iznini bulunduğu şehirden başka şehirde geçirecek olan sigortalılara verilen izin . SGK'da kod 20 ile bildirilir.
Diğer ücretsiz izinler: İşçi ve işverenin anlaşmasıyla kullanılan diğer ücretsiz izin süreleri . SGK'da kod 21 ile bildirilir.
Tarafların ücretsiz izin konusunda anlaşmaları halinde, ücretsiz izin süresince iş sözleşmesinin askıda kalacağı esası kabul edilmiştir .
İstisnai Durumlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan süreler konusunda dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır:
Raporlu süreler: İşçinin çalışırken aldığı raporlar kural olarak kıdem hesabında dikkate alınmaktadır. Ancak işçinin bir defada veya art arda kesintisiz olarak aldığı ihbar süresi artı 6 haftayı geçen rapor varsa, bu sürenin üstü kıdem süresinin hesabında dikkate alınmamaktadır .
Kısa çalışma ödeneği: Kriz veya zorlayıcı sebepler nedeniyle uygulanan kısa çalışma ödeneği dönemleri, işçi ve işverenin kontrolünde olmayan nedenlerle ortaya çıktığından, bu süreler kıdem süresinden sayılmaya devam etmektedir . SGK'da kod 18 ile bildirilir .
SGK hizmet dökümü kontrolü: İşçinin işe giriş tarihine göre yıl olarak kıdemi tutsa da, yukarıda belirtilen kapsamda geçen süreleri varsa kıdem süresinden düşülebilir. Bu nedenle işçinin SGK hizmet dökümündeki gün sayısının ve eksik gün nedenlerinin dikkatlice incelenmesi gerekmektedir .
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2015/38005 Esas ve 2016/3033 Karar sayılı ilamında da bu husus vurgulanmış ve işçinin kıdem süresi hesaplanırken sözleşmenin askıda olduğu sürelerin dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir .
Toplu İş Sözleşmelerindeki Farklılıklar
4D sürekli işçinin kıdem tazminatı hesabı her toplu iş sözleşmesinde farklı gün olarak belirlenebilir . Bu nedenle işçilerin kendi toplu iş sözleşmelerinde konuya ilişkin özel bir düzenleme olup olmadığını kontrol etmeleri önem taşımaktadır.
Toplu iş sözleşmeleriyle, kanunda belirtilen asgari hakların üzerinde iyileştirmeler yapılabileceği gibi, bazı sürelerin kıdem hesabına dahil edilmesi konusunda da farklı düzenlemeler getirilebilmektedir.
Kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan süreler dört ana başlıkta toplanmaktadır:
- İzinsiz ve mazeretsiz olarak işe devamsızlık yapılan süreler
- Tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreler
- Grev ve lokavtta geçen süreler
- Ücretsiz izin gibi işçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler
Bu süreler, işçinin toplam çalışma süresinden düşülmekte ve kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmamaktadır. İşçilerin hak kaybına uğramamaları için SGK hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmeleri ve eksik gün nedenlerini takip etmeleri önem taşımaktadır.
4D sürekli işçi statüsünde çalışanların kıdem tazminatı hesaplanırken, fiilen çalışılan sürelerin yanı sıra iş sözleşmesinin askıda olduğu bazı dönemler de dikkate alınmamaktadır. Yargıtay kararları ve iş mevzuatı uyarınca, belirli durumlarda geçen süreler kıdem tazminatı hesabında çalışılmış gibi sayılmamakta ve toplam kıdem süresinden düşülebilmektedir.İzinsiz ve Mazeretsiz Devamsızlık Süreleriİşçinin geçerli bir mazereti olmadan ve izinsiz olarak işe devamsızlık yaptığı süreler, kıdem tazminatı hesabında çalışılmış gibi sayılmamaktadır . Bu tür devamsızlıklar, işçinin iş görme edimini yerine getirmediği dönemler olduğu için kıdem süresine dahil edilmez.SGK uygulamasında mazeretsiz devamsızlık, eksik gün kodu 15 ile bildirilmekte olup, işe devamsızlığa ilişkin belgelerle ispat edilmesi gerekmektedir . İşçinin bu şekilde geçirdiği günler, toplam kıdem süresi hesaplanırken dışarıda bırakılır.Tutukluluk ve Hükümlülükte Geçen Sürelerİşçinin gözaltına alınması, tutuklanması veya hükümlülük durumunda cezaevinde geçirdiği süreler, kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmaz . Bu durumlar iş sözleşmesinin askıda olduğu dönemler olarak kabul edilmektedir.Tutukluluk halinde devamsızlığın 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesindeki bildirim sürelerini aşması durumunda işveren haklı nedenle fesih hakkına sahip olmakta, ancak kıdem tazminatı şartları oluşmuşsa işçiye ödenmesi gerekmektedir . Önemli olan nokta, tutuklulukta geçen sürenin kendisinin kıdem hesabına dahil edilmediğidir.Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 16.09.2019 tarihli kararında belirtildiği üzere, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması sebebiyle çalışamadığı süre için ücret talep hakkı yoktur ve bu süreler kıdem hesabında dikkate alınmaz .SGK eksik gün bildirimlerinde gözaltına alınma kodu 4, tutukluluk ise kod 5 ile bildirilmektedir .Grev ve Lokavtta Geçen SürelerGrev ve lokavt uygulamaları sırasında geçen süreler de kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan dönemler arasındadır . Bu sürelerde iş sözleşmesi askıda kalmakta ve fiili çalışma olmadığı için kıdem süresine eklenmemektedir.SGK uygulamasında grev kodu 8, lokavt ise kod 9 ile bildirilmekte ve ilgili resmî makamlardan alınan yazı ile ispat edilmektedir .Ücretsiz İzin ve İş Sözleşmesinin Askıda Olduğu Diğer Sürelerİşçinin ücretsiz izinde olduğu süreler, kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan en önemli dönemlerdendir . Ücretsiz izin, iş sözleşmesinin askıda olduğu bir dönem olup fiili çalışma bulunmadığından kıdem süresine dahil edilmez.Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2015/38005 Esas ve 2016/3033 Karar sayılı ilamında açıkça belirtildiği üzere: "İşçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler de, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Örneğin ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz" .Bu kapsamda değerlendirilen ücretsiz izin türleri şunlardır:Ücretsiz doğum izni: Doğum yapan kadın sigortalıya analık istirahati sona erdikten sonra verilen izin süreleri . SGK'da kod 19 ile bildirilir.Ücretsiz yol izni: Yıllık iznini bulunduğu şehirden başka şehirde geçirecek olan sigortalılara verilen izin . SGK'da kod 20 ile bildirilir.Diğer ücretsiz izinler: İşçi ve işverenin anlaşmasıyla kullanılan diğer ücretsiz izin süreleri . SGK'da kod 21 ile bildirilir.Tarafların ücretsiz izin konusunda anlaşmaları halinde, ücretsiz izin süresince iş sözleşmesinin askıda kalacağı esası kabul edilmiştir .İstisnai Durumlar ve Dikkat Edilmesi GerekenlerKıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan süreler konusunda dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır:Raporlu süreler: İşçinin çalışırken aldığı raporlar kural olarak kıdem hesabında dikkate alınmaktadır. Ancak işçinin bir defada veya art arda kesintisiz olarak aldığı ihbar süresi artı 6 haftayı geçen rapor varsa, bu sürenin üstü kıdem süresinin hesabında dikkate alınmamaktadır .Kısa çalışma ödeneği: Kriz veya zorlayıcı sebepler nedeniyle uygulanan kısa çalışma ödeneği dönemleri, işçi ve işverenin kontrolünde olmayan nedenlerle ortaya çıktığından, bu süreler kıdem süresinden sayılmaya devam etmektedir . SGK'da kod 18 ile bildirilir .SGK hizmet dökümü kontrolü: İşçinin işe giriş tarihine göre yıl olarak kıdemi tutsa da, yukarıda belirtilen kapsamda geçen süreleri varsa kıdem süresinden düşülebilir. Bu nedenle işçinin SGK hizmet dökümündeki gün sayısının ve eksik gün nedenlerinin dikkatlice incelenmesi gerekmektedir .Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2015/38005 Esas ve 2016/3033 Karar sayılı ilamında da bu husus vurgulanmış ve işçinin kıdem süresi hesaplanırken sözleşmenin askıda olduğu sürelerin dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir .Toplu İş Sözleşmelerindeki Farklılıklar4D sürekli işçinin kıdem tazminatı hesabı her toplu iş sözleşmesinde farklı gün olarak belirlenebilir . Bu nedenle işçilerin kendi toplu iş sözleşmelerinde konuya ilişkin özel bir düzenleme olup olmadığını kontrol etmeleri önem taşımaktadır.Toplu iş sözleşmeleriyle, kanunda belirtilen asgari hakların üzerinde iyileştirmeler yapılabileceği gibi, bazı sürelerin kıdem hesabına dahil edilmesi konusunda da farklı düzenlemeler getirilebilmektedir.Kıdem tazminatı hesabında çalışılmış sayılmayan süreler dört ana başlıkta toplanmaktadır:İzinsiz ve mazeretsiz olarak işe devamsızlık yapılan sürelerTutukluluk ve hükümlülükte geçen sürelerGrev ve lokavtta geçen sürelerÜcretsiz izin gibi işçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu sürelerBu süreler, işçinin toplam çalışma süresinden düşülmekte ve kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmamaktadır. İşçilerin hak kaybına uğramamaları için SGK hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmeleri ve eksik gün nedenlerini takip etmeleri önem taşımaktadır.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap