Yıllık izin, çalışanların en temel dinlenme hakkı. Ama gelin görün ki, bu konuda kafalar epey karışık. Kimi "kanunda 14 gün yazıyor" diye tutturur, kimi "bizim işyerinde 30 gün kullanıyoruz" diye itiraz eder. Aslında her iki taraf da haklı olabilir; çünkü kanun asgari bir sınır çiziyor, toplu iş sözleşmeleri ise bu sınırın üstüne çıkabiliyor. Peki, gerçekte kaç gün izin hakkınız var? İşte 4857 sayılı İş Kanunu ve kamu kurumlarında uygulanan toplu iş sözleşmeleri ışığında net cevaplar.
4857 Sayılı İş Kanunu'na Göre Yıllık İzin Kaç Gün?
Kanunun 53. maddesi, kıdeme göre kademeli bir sistem öngörüyor. Buna göre bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) çalışanlara en az 14 gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara 20 gün, on beş yıl ve üzeri kıdemi olanlara ise 26 gün yıllık ücretli izin verilmesi gerekiyor. Buradaki "en az" ifadesi kritik; çünkü iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bu sürelerin artırılması mümkün. Ayrıca 54. madde uyarınca izin süreleri, işçinin çalışmış sayıldığı günler üzerinden hesaplanıyor ve her hizmet yılı için ayrı ayrı doğuyor. İşçi iznini kullanmadan ayrılırsa, kullanılmayan günlerin ücreti son ücreti üzerinden ödeniyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sözleşmesinde Süreler Daha Yüksek
Bakanlık ile Öz Sağlık-İş arasındaki sözleşmenin 22. maddesi, kanuni asgarinin üzerine çıkmış durumda. Bir yıldan beş yıla kadar çalışanlara 20 işgünü, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara 24 işgünü, on beş yıl ve üzeri kıdemi olanlara ise 28 işgünü izin veriliyor. Yani kanunda 14 gün olan alt sınır, burada 20 güne çıkarılmış. Sözleşmede ayrıca izinlerin tamamının bir defada verilmesinin esas olduğu, ancak tarafların anlaşmasıyla on günden az olmamak kaydıyla bölünebileceği belirtiliyor. İzne denk gelen resmi tatillerin izinden sayılmayacağı da açıkça yazılmış.
Sağlık Bakanlığı Sözleşmesinde On Yıllık Eşik
Sağlık Bakanlığı ile Öz Sağlık-İş arasındaki sözleşmenin 30. maddesi farklı bir kıdem ölçütü kullanıyor. Bir yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) çalışanlara 20 gün, on yılı aşanlara ise 30 gün ücretli izin öngörülmüş. Burada dikkat çeken nokta, kanunda 15 yıl olan 26 günlük üst dilimin, burada 10 yıl sonrası için 30 gün olarak düzenlenmiş olması. Sözleşme, izinlerin kullanım şeklinin İş Kanunu'na göre kurulacak komisyonca belirleneceğini ve izin aylarının karşılıklı anlaşmayla değiştirilebileceğini de hükme bağlamış.
OMÜ Sözleşmesinde 30 Güne Kadar Çıkıyor
Ondokuz Mayıs Üniversitesi ile Türkiye Sağlık-İş arasındaki sözleşmenin 23. maddesi, kıdeme göre üç kademeli bir yapı kurmuş: bir yıldan beş yıla kadar 20 işgünü, beş yıldan fazla on beş yıldan az 25 işgünü, on beş yıl ve üzeri 30 işgünü. Kanundaki 14-20-26 skalasına kıyasla her kademede ciddi bir artış söz konusu. Sözleşmede cumartesi gününün işgünü sayıldığı ve resmi tatillerin izin süresine dahil edilmediği de ayrıca belirtilmiş.
Peki Hangi Rakam Geçerli?
Eğer bir kamu kurumunda sürekli işçi kadrosunda çalışıyorsanız ve işyerinizde yukarıdaki sözleşmelerden biri geçerliyse, kanundaki 14 gün değil, sözleşmedeki 20 gün sizin için geçerli. Burada kilit nokta, iş sözleşmesinin veya toplu iş sözleşmesinin işçi lehine hüküm içerip içermediği. Yargıtay da yerleşik kararlarında yıllık izin hakkının vazgeçilmez olduğunu, sözleşmeyle azaltılamayacağını, ancak artırılabileceğini kabul ediyor. Ayrıca işverenin izin kullandırdığını yazılı belgeyle ispatlaması gerektiğini, imzasız formların veya bordrodaki tahakkukların tek başına yeterli olmadığını da hatırlatmakta fayda var.
Sendika Temsilcisinin Notu: Sahadan Bir Gözlem
Bu haberin hazırlanma sürecinde, yıllık izin konusunda en sık karşılaşılan yanılgının, kanuni asgari süreler ile toplu iş sözleşmesinden doğan hakların birbirine karıştırılması olduğunu gördüm. Özellikle kamu kurumlarında çalışan işçilerin bir kısmı, sözleşmelerinde 20, 25 hatta 30 gün izin hakkı bulunmasına rağmen, "kanunda 14 gün yazıyor" düşüncesiyle daha az izin kullanabiliyor. Oysa iş hukukunda temel ilke, işçi lehine olan hükmün uygulanmasıdır. Bu nedenle, bağlı bulunduğunuz toplu iş sözleşmesinin ilgili maddesini bizzat okumanız, hatta özlük biriminizden yazılı teyit almanız, hakkınız olan izin günlerini eksiksiz kullanmanız açısından büyük önem taşıyor. Unutmayın, kanun size bir taban sunar; sözleşme ise bu tabanı yükseltebilir. Hangisinin sizin için geçerli olduğunu bilmek, doğrudan cebinize ve dinlenme hakkınıza yansır.
Bu yazı, iş hukuku ve sosyal güvenlik alanında saha deneyimine sahip bir sendika yetkili işçi temsilcisi tarafından, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili toplu iş sözleşmeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kanunda yıllık izin kaç gün?
4857 sayılı İş Kanunu'na göre 1-5 yıl arası 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15 yıl ve üzeri 26 gündür.
Aile Bakanlığı sözleşmesinde kaç gün?
1-5 yıl arası 20 işgünü, 5-15 yıl arası 24 işgünü, 15 yıl ve üzeri 28 işgünüdür.
Sağlık Bakanlığı sözleşmesinde kaç gün?
1-10 yıl arası 20 gün, 10 yıl üzeri 30 gündür.
OMÜ sözleşmesinde kaç gün?
1-5 yıl arası 20 işgünü, 5-15 yıl arası 25 işgünü, 15 yıl ve üzeri 30 işgünüdür.
İzinler bölünebilir mi?
Taraflar anlaşırsa on günden az olmamak kaydıyla bölünebilir.
Resmi tatiller izinden düşer mi?
Hayır, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz.
Kullanılmayan izin ücrete döner mi?
İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan günlerin ücreti ödenir.

.webp)
Kullanıcı Yorumları
Yorumunu Paylaş
Yorum yapmak için giriş yapın
Hesabınıza giriş yaparak yorum yapabilirsiniz
Giriş Yap / Kayıt OlHenüz yorum yapılmamış
İlk yorumu sen yaparak tartışmayı başlatabilirsin!