Sağlık İşçileri

Puan:8.2K

DOĞUM İZNİ 24 HAFTAYA ÇIKTI – RESMİ GAZETE İLE YÜRÜRLÜĞE GİRECEK

Yeni düzenleme resmen yasalaştı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan ve uzun süredir sendikalar, kadın dernekleri ve sivil toplum kuruluşlarının gündeminde olan doğum izninin 24 haftaya çıkarılması kararı, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girme aşamasına geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla onaylanan karar, önümüzdeki günlerde yayımlanacak ve yayım tarihinden itibaren tüm kamu ve özel sektör çalışanlarını bağlayacak şekilde uygulanmaya başlanacak.Mevcut sistem ile yeni düzenleme arasındaki farklarMevcut sistemde doğum izni 16 hafta olarak uygulanıyordu: 8 haftası doğum öncesi, 8 haftası doğum sonrası şeklinde. Çoğul gebeliklerde ise doğum öncesi süre 10 haftaya çıkıyor, toplam izin 18 hafta oluyordu. Yeni düzenleme ile birlikte bu süre doğum öncesi ve sonrası toplam 24 hafta olarak yeniden tanımlandı. Doğum öncesi kullanılabilecek izin 10 haftaya yükselirken, doğum sonrası izin ise 14 hafta olarak belirlendi. Çoğul gebeliklerde ise doğum öncesi izin 12 haftaya, toplam izin süresi ise 26 haftaya çıkarıldı.İznin tamamı ücretli olacakYeni düzenlemenin en dikkat çeken yanlarından biri, iznin tamamının ücretli olması. Doğum iznine ayrılan kadın çalışanlar, bu 24 hafta boyunca İşsizlik Sigortası Fonu'ndan ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ve işveren katkısıyla maaşlarının tamamına yakınını almaya devam edecek. Mevcut uygulamada 16 haftalık iznin ardından yarım gün çalışma veya ücretsiz izin gibi seçenekler bulunurken, yeni sistemde ilk 24 hafta kesintisiz ve tam ücretli olacak.Babalara izin müjdesiDüzenleme ayrıca babalara yönelik izin süresini de 5 günden 15 güne çıkardı. Babalar, doğumdan itibaren 15 gün boyunca ücretli izin kullanabilecek; bu izin süresi içinde işveren tarafından herhangi bir kesinti yapılamayacak.Kimleri kapsıyor?Uygulama kamu ve özel sektör ayrımı yapmaksızın tüm çalışanları kapsıyor. 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi özel sektör çalışanları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi kamu görevlileri ve belediyelerde çalışan sözleşmeli personel için aynı süreler geçerli olacak. Tarım, ormancılık, balıkçılık gibi mevsimlik işlerde çalışan kadınlar da bu haktan yararlanacak; ancak uygulamanın detaylarına ilişkin ikincil mevzuat düzenlemesinin önümüzdeki 30 gün içinde tamamlanması bekleniyor.Geriye dönük uygulanacak mı?Hükmün geriye dönük uygulanması söz konusu değil. Resmî Gazete'de yayım tarihinden itibaren geçerli olacak. Yayım tarihinden önce doğum yapmış ve mevcut 16 haftalık iznini kullanmaya başlamış çalışanlar için bir hak doğmayacak. Ancak yayım tarihi itibarıyla doğum izninde olan ve henüz 16 haftasını tamamlamamış çalışanların kalan süresi 24 haftaya tamamlanacak. Bu geçiş hükmü, düzenlemenin yayımlandığı gün Resmî Gazete'de ayrıca açıklanacak.Düzenlemenin gerekçesi nedir?Düzenlemenin gerekçesine göre, Türkiye'de kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 35 civarında seyrederken, doğum sonrası işe dönüş oranı yüzde 40'ların altında. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre her yıl yaklaşık 240 bin kadın doğum nedeniyle işinden ayrılmak zorunda kalıyor veya işvereni tarafından izin bitiminde farklı gerekçelerle işten çıkarılıyor. Yeni düzenleme ile doğum sonrası emzirme, bebek bakımı ve annenin fiziksel iyileşme sürecinin daha sağlıklı tamamlanması hedeflenirken, aynı zamanda işverenlerin doğum yapan kadını işten çıkarmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. İzin süresinin uzatılmasıyla birlikte, doğum sonrası işe dönüş oranlarının yüzde 70'in üzerine çıkması bekleniyor.İşverenlerden tepkiler varİşveren kesiminden gelen tepkiler de var. Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), düzenlemenin özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) üzerinde maliyet baskısı yaratacağını ifade etti. 24 haftalık izin boyunca işverenlerin, çalışanın yerine geçici işçi almak zorunda kalacağını ve bu süreçte aynı pozisyon için hem izindeki çalışanın maaşının bir kısmını devletten fon yoluyla alırken diğer yandan yeni işçinin maaşını tamamen ödemek durumunda kalacağını belirten TİSK, özellikle 10 ve altı çalışanı olan işletmelerde bu yükün taşınamayacağını savundu.Devletten KOBİ'lere destek paketiBuna karşılık Çalışma Bakanlığı yetkilileri, KOBİ'lere yönelik destek paketleri üzerinde çalışıldığını ve 24 haftalık iznin ilk 12 haftasının İşsizlik Sigortası Fonu'ndan tam maaş ödemesi şeklinde finanse edileceğini, kalan 12 haftanın ise işveren – devlet arasında eşit oranda paylaşılacağını duyurdu. Resmî Gazete'de yayımlanacak genelgede bu finansman modelinin detayları netleşecek.Uzmanlardan değerlendirmelerUzman görüşleri düzenlemenin olumlu yanlarının yanı sıra uygulamada karşılaşılabilecek sorunlara da dikkat çekiyor. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi İş Hukuku Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Meral Ekinci, mevcut sistemde kadın çalışanların doğum izni dönüşü farklı bir pozisyona kaydırılması veya mobbinge maruz kalmasının caydırıcı mekanizmalarla engellenmediğini hatırlatarak, "İzin süresi 24 haftaya çıkarılması olumlu ancak tek başına yeterli değil. İşe iade davalarının süresi kısaltılmalı, işverenlerin izin dönüşü kadını işten çıkarması halinde uygulanacak idari para cezası en az bir yıllık brüt ücret tutarında olmalı" ifadelerini kullandı.Tıbbi açıdan 24 haftalık izinİstanbul Tabip Odası'ndan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Ayşe Gündoğdu ise tıbbi açıdan 24 haftanın gerekliliğini vurguladı: "Doğum sonrası rahmin eski haline dönmesi 6-8 hafta sürer, ancak emzirme ve anne-bebek bağlanması için en az 12 hafta gerekir. 14 haftalık doğum sonrası izin, sadece fizyolojik değil psikolojik iyileşme açısından da bilimsel olarak doğru bir süredir. Lohusa depresyonu riski özellikle doğum sonrası 8-20. haftalar arasında en yüksek seviyededir; 14 haftalık izin bu riski önemli ölçüde azaltacaktır."Türkiye dünya ortalamasının üzerine çıktıDiğer ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye daha önce OECD ortalamasının (18 hafta) altında kalırken, 24 haftalık yeni süre ile birlikte Almanya (14 hafta zorunlu + 12 hafta isteğe bağlı), Fransa (16 hafta), İngiltere (12 hafta tam ücretli + 27 hafta kısmi ücretli) gibi ülkelerin üzerine çıkmış durumda. İsveç'te 480 gün (yaklaşık 68 hafta) ebeveyn izni olsa da bu iznin büyük bölümü düşük ücretli veya ücretsiz. Türkiye'deki 24 haftalık sürenin tamamının ücretli ve zorunlu olması, dünyada örneklerine az rastlanan bir düzenleme olarak öne çıkıyor.Uygulama ne zaman başlıyor?Uygulamanın başlangıç tarihi netleşti. Resmî Gazete'nin önümüzdeki 10 gün içinde yayımlanması beklenen sayısında düzenlemeye yer verileceği, ardından 7 günlük bir geçiş süresi tanınacağı ve bu sürenin sonunda tüm işyerlerinin yeni sisteme geçmiş olmasının zorunlu hale geleceği açıklandı. Kendi isteğiyle doğum iznini erteleyen veya farklı şekilde kullanmak isteyen çalışanlar için herhangi bir esneklik bulunmuyor; 24 haftalık izin kesintisiz ve ardışık olarak kullanılacak. Doğum öncesi kullanılmayan haftalar doğum sonrasına eklenemeyecek, aksine doğum öncesi izin süresinin tamamının kullanılması zorunlu tutulacak.İşveren değişikliğinde haklar güvendeSon olarak, düzenlemenin doğum izninde işveren değişikliği halinde ne olacağı da netleştirildi: İzin sırasında işyerinin el değiştirmesi, devredilmesi veya iflas etmesi durumunda, çalışanın izin hakkı Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından güvence altına alınacak ve kalan sürenin ücreti doğrudan İŞKUR tarafından çalışanın hesabına yatırılacak. Bu sayede işveren kaynaklı herhangi bir mağduriyetin önüne geçilmiş oldu.Resmî Gazete tarihi belli olduHazırlanan yönetmelik taslağı, Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Dairesi'ndeki son incelemeyi tamamladı. Resmî Gazete'nin 26 Nisan 2025 tarihli sayısında yayımlanması beklenen düzenleme, yayım tarihinden 30 gün sonra yürürlüğe girecek. Bu süre içinde işverenlerin personel planlaması yapması ve gerekli idari düzenlemeleri tamamlaması hedefleniyor.

Önceki Haber

Resmi Gazete'de "MYK Belgesi Zorunluluğu" Resmen Yayımlandı

Sonraki Haber

DEVLETİN İŞSİZLİK SİGORTASI FONU'NA YAPTIĞI KATKI DÜŞÜRÜLDÜ