Toplu iş sözleşmelerinde en sık karşılaşılan sorulardan biri de sendika üyeliğini sonlandıran işçilerin, yeni dönem toplu iş sözleşmesinden yararlanıp yararlanamayacağıdır. Özellikle sözleşme imzalanmadan önce sendikadan istifa eden, sonrasında ise dayanışma aidatı için herhangi bir başvuruda bulunmayan işçilerin durumu, hak kayıpları yaşanmaması açısından büyük önem taşıyor.
Peki, toplu iş sözleşmesi imzalanmadan önce sendikadan istifa eden, sözleşmenin imzalandığı tarihte üye olmayan ve bugüne kadar dayanışma aidatı dilekçesi de vermeyen bir işçi, 1 Ocak 2025’te yürürlüğe giren toplu iş sözleşmesinden yararlanabilir mi? İşte sözleşmenin 4. maddesinin (b) fıkrası ışığında cevabı:
Somut Olayın Değerlendirmesi
Bir işçinin, toplu iş sözleşmesinin imzalanmasından yaklaşık 6 ay önce ÖZ SAĞLIK-İŞ Sendikasından istifa ettiğini varsayalım. Toplu iş sözleşmesi, bu istifadan sonra 28 Ağustos 2025 tarihinde imzalanmıştır. İşçi, sözleşmenin imzalandığı tarih itibarıyla sendika üyesi değildir ve bugüne kadar dayanışma aidatı ödemek üzere herhangi bir dilekçe vermemiştir. Sözleşme ise 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girmiş ve 31 Aralık 2026’ya kadar geçerlidir.
Bu işçi, sözleşme hükümlerinden yararlanabilir mi?
Sözleşmenin 4. Maddesi (b) Fıkrası Ne Diyor?
Sözleşmenin ilgili hükmü şu şekildedir:
"Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye bulunmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye bulunup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bu hususta işçi sendikasının muvafakatı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talep tarihinden geçerlidir."
Bu hüküm çerçevesinde yapılacak değerlendirmede iki temel nokta öne çıkmaktadır:
Birincisi: İşçi, sözleşmenin imza tarihi olan 28 Ağustos 2025 itibarıyla "imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye bulunup da ayrılanlar" kapsamına girmektedir. Bu durumdaki bir işçinin sözleşmeden yararlanabilmesi için, sözleşmenin açık hükmü gereği dayanışma aidatı ödemesi zorunludur.
İkincisi: İşçi, bugüne kadar dayanışma aidatı ödemek üzere herhangi bir dilekçe vermemiştir. Hükümde açıkça "dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talep tarihinden geçerlidir" denilmektedir. Bu ifade, işçinin talepte bulunduğu tarihe kadar geçmişe dönük bir yararlanma hakkı bulunmadığını, yararlanmanın ancak talep tarihinden itibaren başlayacağını ortaya koymaktadır.
Sonuç: Yararlanma Mümkün Değil
Bu durumdaki bir işçi, toplu iş sözleşmesinin imza tarihinden önce sendikadan istifa ettiği ve bugüne kadar dayanışma aidatı ödemek üzere herhangi bir dilekçe vermediği için, 1 Ocak 2025’te başlayan ve halen devam eden toplu iş sözleşmesi dönemine ilişkin olarak sözleşme hükümlerinden yararlanamaz.
İşçinin, sözleşmenin yürürlükte olduğu süre içerisinde dayanışma aidatı dilekçesi vermesi halinde, dilekçeyi verdiği tarihten itibaren kalan süre için sözleşmeden yararlanma hakkı doğacaktır. Ancak geçmişe dönük olarak (örneğin 2025 yılının tamamı veya bir bölümü için) herhangi bir mali hak talebinde bulunması, sözleşmenin açık hükmü karşısında mümkün görünmemektedir.
İşçiler Ne Yapmalı?
Sendika üyeliğini sonlandıran ancak toplu iş sözleşmesi haklarından faydalanmak isteyen işçilerin, vakit kaybetmeden ÖZ SAĞLIK-İŞ Sendikasına başvurarak dayanışma aidatı ödemek üzere yazılı dilekçe vermeleri gerekmektedir. Bu sayede, dilekçe verdikleri tarihten itibaren sözleşmenin sağladığı tüm haklardan yararlanmaya başlayabilirler.
Unutulmamalıdır ki, dayanışma aidatı ödemesi, sendika üyesi olmayan işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmesi için sözleşmenin öngördüğü tek yoldur ve bu yoldan yararlanma hakkı, talebin yapıldığı tarihten itibaren doğmaktadır. Geçmişe dönük bir hak doğurmadığı için, hak kaybı yaşanmaması adına işçilerin bu başvuruyu geciktirmemeleri büyük önem taşımaktadır..
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap