Yüksek Mahkeme, sağlık personelinin 60 ve 130 saatin üzerindeki nöbetlerinin karşılıksız bırakılmasını Anayasa'ya aykırı buldu
10 Mart 2026 – Anayasa Mahkemesi, sağlık çalışanlarının nöbet ücretlerine ilişkin önemli bir düzenlemeyi iptal etti. Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanan karara göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 33. maddesinde yer alan ve belirli saat sınırlarını aşan nöbetler için ücret ödenmemesini öngören hüküm, Anayasa'nın 18. maddesinde düzenlenen zorla çalıştırma yasağına aykırı bulundu.
İptal edilen düzenleme neleri kapsıyordu?
İtiraz konusu kural, sağlık personelinin tuttuğu nöbetlerde ücret ödenebilecek süreleri sınırlandırıyordu. Aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinde görev yapan personel için aylık 60 saatin üzerindeki nöbetler ücretlendirilmiyordu. Hastaneler, 112 acil sağlık hizmetleri, ağız ve diş sağlığı merkezleri ile diğer sağlık kuruluşlarında çalışanlar için ise bu sınır aylık 130 saat olarak belirlenmişti.
Bu sınırların üzerinde tutulan nöbetler için herhangi bir ücret ödenmiyordu. Uygulamada, özellikle yoğun nöbet çizelgelerinde çalışmak zorunda kalan personel, belirlenen sınırların üzerindeki mesaisi için ücret alamıyordu.
Başvuru süreci nasıl işledi?
İptal başvurusu, bir idare mahkemesinde görülmekte olan davada uygulanacak kuralın anayasaya uygunluğunun denetlenmesi istemiyle yapıldı. Yerel mahkeme, sağlık personelinin fiilen yerine getirdiği nöbet hizmetinin belirli bir eşikten sonra karşılıksız bırakılmasının, çalışma hakkı ve ücret adaleti açısından sorunlu olduğu değerlendirmesiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararı
Anayasa Mahkemesi kararında önemli tespitlere yer verdi.
Zorla çalıştırma yasağı açısından değerlendirme yapan Yüksek Mahkeme, fiilen ifa edilen bir çalışmanın belirli bir süre sınırından sonra ücretlendirilmemesinin, Anayasa'nın 18. maddesinde düzenlenen zorla çalıştırma yasağı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Mahkeme ayrıca, belirli bir sınırı aşan nöbetler için ücret ödenmemesinin sağlık çalışanlarına orantısız bir külfet yüklediğine dikkat çekti. Nöbet hizmetinin yoğunluğu ve çalışma koşulları dikkate alındığında, karşılıksız bırakılan çalışma sürelerinin dinlenme hakkını da zedelediği vurgulandı.
Kararda, sağlık personelinin özveriyle yerine getirdiği hizmetin, emeğinin karşılığını alamamasını meşru kılmayacağı ifade edildi. Mahkeme, kamu hizmetinin aksamadan yürütülebilmesi için nöbet uygulamasının gerekli olduğunu ancak bu gerekliliğin, çalışanların haklarının göz ardı edilmesini haklı çıkarmayacağını vurguladı.
Kararın zamanlaması ve kapsamı
Anayasa Mahkemesi, 26 Kasım 2025 tarihinde oybirliğiyle aldığı kararla söz konusu düzenlemeyi iptal etti. Karar, bugün Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. İptal kararı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 33. maddesinin üçüncü cümlesinde yer alan "Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz" hükmünü kapsıyor.
Karardan etkilenecek sağlık personeli
İptal kararı, sağlık sisteminin farklı kademelerinde görev yapan geniş bir personel kitlesini ilgilendiriyor. Aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimleri, hemşireler, ebeler ve diğer sağlık personeli bu kapsamda yer alıyor. Toplum sağlığı merkezlerinde görev yapanlar, devlet ve üniversite hastanelerinde çalışan hekimler, hemşireler ve sağlık memurları da karardan etkilenecek gruplar arasında.
Ayrıca 112 acil sağlık hizmetleri personeli ile ağız ve diş sağlığı merkezlerinde görev yapan çalışanlar da iptal edilen düzenlemenin kapsamında bulunuyordu.
Yeni dönemde neler bekleniyor?
İptal kararıyla birlikte, sağlık kuruluşlarında daha önce üst sınır nedeniyle ücretlendirilmeyen nöbet saatlerinin akıbeti merak konusu oldu. Hukukçular, kararın geriye dönük etkileri olabileceğini ve daha önce bu nedenle ücret alamayan personelin hukuki yollara başvurabileceğini belirtiyor.
Önümüzdeki süreçte yasama organının, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Yeni düzenlemede, nöbet ücretlerinin hangi esaslara göre belirleneceği ve herhangi bir üst sınırın öngörülüp öngörülmeyeceği merakla bekleniyor.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap