Kamu personeli olmaya hak kazanan adayların en çok merak ettiği konuların başında, hangi derece ve kademeden göreve başlayacakları geliyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36'ncı maddesi, memurların öğrenim durumlarına göre giriş derece ve kademelerini, ilerleme şartlarını ve intibak işlemlerini düzenliyor. İlkokuldan doktoraya kadar her öğrenim seviyesi için farklı başlangıç noktaları belirlenirken, lisansüstü eğitim, avukatlık stajı ve teknik hizmetler sınıfında çalışma gibi durumlar ek kademe ve derece avantajları sağlıyor. İşte memur adaylarının ve halen görev yapan personelin kariyer basamaklarını belirleyen derece-kademe sistemi ve intibak süreçlerine dair tüm detaylar...
Derece ve Kademe Nedir? Temel Kavramlar
Devlet memurluğu sisteminde derece ve kademe, bir memurun mesleki kıdemini, maaş seviyesini ve emeklilik haklarını belirleyen en temel unsurlardır . Derece, memurun bulunduğu konumu gösteren ana basamak iken, kademe aynı derece içindeki ilerlemeyi ifade eder .
Kazanılmış hak aylık derece ve kademesi, memurun 657 sayılı Kanun'da yer alan memuriyete giriş derece ve kademesine, yine bu Kanunda yer alan ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak derece ve kademedir . Başka bir ifadeyle devlet memurluğu statüsünde geçen veya geçmiş sayılan hizmetlerin her yılına bir kademe ve her üç yılına bir derece hesabıyla bulunacak derece ve kademedir .
Terfi tarihi, memurun kademe veya derece ilerlemesine hak kazandığı tarihi ifade eder . İntibak ise memurun öğrenim durumu, hizmet yılı ve geçmişteki hizmetleri esas alınarak 657 sayılı Kanun çerçevesinde ilerleyebileceği derece ve kademenin tespit edilmesidir .
Öğrenim Durumuna Göre Giriş Derece ve Kademeleri
Memuriyete başlangıçta hangi derece ve kademeden göreve başlanacağı, tamamen mezun olunan okulun seviyesine göre belirlenir . Farklı öğrenim düzeyleri için öngörülen giriş derece ve kademeleri şöyle sıralanır:
İlkokul mezunları on beşinci derecenin birinci kademesinden memuriyete başlarken, ortaokul mezunları on dördüncü derecenin ikinci kademesinden göreve başlar . Ortaokul ve dengi mesleki okulları bitirenler ise on dördüncü derecenin üçüncü kademesinden başlatılır .
Ortaokul üzerine bir yıl mesleki veya teknik öğrenim görenler on üçüncü derecenin birinci kademesinden, iki yıl öğrenim görenler ise on üçüncü derecenin ikinci kademesinden memuriyete adım atar .
Lise mezunları on üçüncü derecenin üçüncü kademesinden başlarken, lise dengi mesleki veya teknik öğrenim görenler on ikinci derecenin ikinci kademesinden göreve başlar . Lise veya dengi okullar üzerine bir yıllık mesleki veya teknik öğrenim görenler on birinci derecenin birinci kademesinden, iki yıl veya ortaokul üzerine en az beş yıllık öğrenim görenler onuncu derecenin birinci kademesinden, üç yıl öğrenim görenler ise onuncu derecenin ikinci kademesinden başlatılır .
İki yıl süreli yükseköğrenim görenler onuncu derecenin ikinci kademesinden, üç yıl süreli yükseköğrenim görenler onuncu derecenin üçüncü kademesinden, dört yıl süreli yükseköğrenim görenler dokuzuncu derecenin birinci kademesinden, beş yıl süreli yükseköğrenim görenler dokuzuncu derecenin ikinci kademesinden, altı yıl süreli yükseköğrenim görenler ise dokuzuncu derecenin üçüncü kademesinden memuriyete başlar .
Bazı Meslek Grupları İçin Ek Derece ve Kademeler
Dört yıl süreli yükseköğrenimi bitirenlerden yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar sıfatını almış olanlar ile bunlardan öğretmenlik hizmetinde çalışanlar, öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine bir derece eklenerek göreve başlatılır . Bu hüküm kapsamında yer alanlar sekizinci derecenin birinci kademesinden hizmete başlar .
Beş yıl ve daha fazla süreli yükseköğrenimini bitirenlerden yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar sıfatını almış olanlar ile bunlardan eğitim ve öğretim hizmetinde çalışanlar da öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine bir derece eklenmesinden yararlanır ve sekizinci derecenin ikinci kademesinden başlatılır .
Dört yıl ve daha fazla süreli yükseköğrenim görenlerden tabip, diş tabibi, veteriner hekim, eczacı ile benzeri sağlık bilimleri lisansiyerleri, biyolog unvanına sahip akademik personel de giriş derece ve kademelerine bir derece eklenmek suretiyle bulunacak derece ve kademelerden hizmete alınır ve sekizinci derecenin birinci kademesinden başlatılır . Hemşire, sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve biyolog gibi unvanlar da bu kapsamda değerlendirilir .
Teknik Hizmetler Sınıfındakilere Özel Düzenleme
Teknik hizmetler sınıfında görev almak şartıyla jeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, matematikçi, istatistikçi, teknikerler ve yüksek teknikerler gibi fen bilimleri ve teknik bilimler lisansiyerleri, öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine bir derece ilave edilir . Bu maddenin en önemli şartı, personelin teknik hizmetler sınıfında görev yapmasıdır .
İki yıllık meslek yüksekokulu mezunu teknisyen unvanındaki personel, teknik sınıfta görev yapması halinde unvan değişikliği yapılmaksızın bir derece ilavesinden yararlanır .
Avukatlar İçin Staj Durumuna Göre Farklı Başlangıç
Hukuk fakültesi mezunları dört yıl süreli yükseköğrenimi bitirdiklerinden dokuzuncu derecenin birinci kademesinden atanırlar . Ancak avukatlık stajını açıkta iken yapanlara iki kademe, memuriyette iken yapanlara ise bir kademe ilerlemesi uygulanır .
Buna göre avukatlık stajını açıkta iken tamamlayan hukuk fakültesi mezunları dokuzuncu derecenin üçüncü kademesinden göreve başlarken, memuriyeti sırasında stajını tamamlayanlar dokuzuncu derecenin birinci kademesinden başlayıp staj bitiminde dokuzuncu derecenin ikinci kademesine yükseltilir .
Lisansüstü Eğitimin Getirdiği Avantajlar
Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yükseköğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yükseköğrenim kurumlarından en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi uygulanır . Tıpta uzmanlık belgesi alanlara, meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara ise bir derece yükseltilmesi verilir .
Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi daha uygulanır . Beş yıllık diş hekimliği ve veterinerlik fakültelerinin diplomasında yüksek lisans mezunudur ibaresi varsa, bu kişiler yüksek lisans mezunu sayılır ve tekrar yüksek lisans yapmaları halinde değerlendirmeye alınmaz, çünkü yüksek lisans bir defa değerlendirilir .
Üst Öğrenim Bitirenlerin İntibak İşlemleri
Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilir .
Bu düzenleme, memuriyet hayatı devam ederken lisans veya ön lisans tamamlayan personelin mağduriyet yaşamaması ve emsallerinin gerisinde kalmaması için getirilmiştir .
Özel Sektörde Geçen Sürelerin Değerlendirilmesi
Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerin teknik hizmetlerde geçen süresinden, kamu kurumlarında geçen sürenin tamamı ve geri kalan sürenin dörtte üçü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak değerlendirilir . Bu uygulamada değerlendirilecek sürenin dörtte üçü on iki yılı geçemez .
Sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına girenler ile avukatlık hizmetleri sınıfına girenler için de benzer düzenlemeler bulunmaktadır . Sağlık personelinin özel sektörde geçen hizmetlerinin dörtte üçü, avukatların serbest avukatlıkta geçirdikleri sürelerin dörtte üçü memuriyette geçmiş sayılarak değerlendirilir .
Adaylık Süreci ve Değerlendirilmesi
Devlet memurluğuna aday olarak atananların adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz . Bu süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz . Aday memurlara derece ve kademe ilerlemesi uygulanmaz .
Adaylık süresi sonunda asıl memurluğa atananların adaylıkta geçirdikleri süreler, kademe ilerlemelerinde ve derece yükselmelerinde değerlendirilir . Bu madde gereğince adaylıkta geçen süreler ve varsa askerlik hizmeti dikkate alınır .
Memuriyette derece ve kademe ilerlemesi, kamu personelinin kariyer yolculuğunda en önemli basamakları oluşturur. Hangi okuldan mezun olunduğu, hangi unvanla göreve başlandığı, lisansüstü eğitim yapılıp yapılmadığı ve özel sektörde geçen hizmetler, memurun hem başlangıç noktasını hem de ilerleme hızını doğrudan etkiler. Bu nedenle memur adaylarının ve halen görev yapan personelin, hak kaybı yaşamamak için mevzuatın kendilerine sağladığı avantajları bilmesi ve intibak işlemlerini takip etmesi büyük önem taşır.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap